Catherine Thimmesh
Apollo 11'i perde arkasındaki 400 bin kişinin gözünden anlatan Team Moon ile Sibert Madalyası kazanan Amerikalı yazar Catherine Thimmesh, çocuklar için bilim ve keşif kitapları yazıyor.
- Ülke
- ABD
- Görevi
- Çocuk ve gençlik kitapları yazarı (kurgu dışı)
- Rolü
- Yazar
Catherine Thimmesh kimdir?
Catherine Thimmesh, çocuklar ve gençler için kurgu dışı (belgesel nitelikte) kitaplar yazan Amerikalı yazardır. En çok, Apollo 11'in Ay'a inişini astronotların değil, görevi perde arkasından mümkün kılan mühendis, terzi, uçuş direktörü ve teknisyenlerin gözünden anlatan Team Moon: How 400,000 People Landed Apollo 11 on the Moon (Takım Ay: 400.000 kişi Apollo 11'i Ay'a nasıl indirdi) kitabıyla tanınır. Bu kitapla 2007'de Amerikan Kütüphaneler Derneği'nin (ALA) çocuklar için en seçkin bilgilendirici kitaba verdiği Robert F. Sibert Madalyası'nı kazandı.
Thimmesh'in kitapları uzay yolculuğundan dinozor resimlerine, kadın mucitlerden insanın atası "Lucy"ye ve dev pandaları yeniden doğaya kazandırmaya çalışan bilim insanlarına kadar geniş bir alana yayılır. Ortak noktaları, bilimi ve keşfi bireysel dehadan çok, sabırlı ekip çalışmasının ve merakın ürünü olarak göstermeleridir.
Hayatı
Thimmesh'in doğum tarihi kamuya açık güvenilir kaynaklarda yer almıyor. Resmî sitesinde anlattığına göre hayatının tamamını Minnesota'nın Minneapolis kenti ve çevresinde geçirdi; bugün Eden Prairie'de yaşıyor ve yazarlık tam zamanlı işi. Çocukken yazar olmayı hiç düşünmediğini, öğretmen, yargıç ya da dublör olmayı hayal ettiğini anlatır. Asıl hayali "her işe fikir üreten kişi" olmaktı; yazarlığı bu hayalin beklenmedik bir gerçekleşmesi olarak görür.
2018'de Mackin Community'de yayımlanan bir söyleşide anlattığına göre yazarlığa gelmeden önce garsonluk dâhil çeşitli işlerde çalıştı, ardından Minneapolis'te yaklaşık üç yıl çağdaş sanat galerisi işletti. Galerinin ayakta kalamayacağı belli olmaya başladığında, Loft Literary Center'da çocuklar için yazma üzerine bir derse yazıldı. Çocuk ve Gençlik Kitapları Yazarları ve Çizerleri Derneği'ne (SCBWI) katıldı, bir yıl Minneapolis'te bir yayınevinin çocuk kitapları pazarlama bölümünde çalıştı. Houghton Mifflin Harcourt'taki editörü Ann Rider'la, düzenlenmesine yardım ettiği bir SCBWI konferansında tanıştı.
Kurgu dışı yazarlığa da tesadüfen geçti. İlk kitabı Girls Think of Everything'i aslında içine kadın mucitlerin gerçek hikâyeleri serpiştirilmiş bir kurgu olarak yazmıştı. Editörü kurgu kısmını yapay buldu ama gerçek hikâyeleri sevdi ve kitabı tamamen kurgu dışı olarak yeniden yazmasını önerdi. Thimmesh o sırada çocukların kurgu dışı kitap okumadığını düşündüğünü, editörünün ise "iyiyse okurlar" diye karşılık verdiğini anlatır.
Team Moon: Apollo 11'in görünmeyen ekibi
Apollo 11, 16-24 Temmuz 1969 arasında gerçekleşen ve insanı ilk kez Ay'a indiren NASA görevidir. Komutan Neil Armstrong ile Ay modülü pilotu Buzz Aldrin, 20 Temmuz'da Eagle modülüyle Sükûnet Denizi'ne inerken komuta modülü pilotu Michael Collins Ay yörüngesinde Columbia'da kaldı. Bu hikâye çoğunlukla bu üç ismin etrafında anlatılır; görevin arşiv görüntüleriyle kurulan 2019 tarihli belgeseli için Apollo 11 sayfasına bakılabilir.
Houghton Mifflin'in 2006'da yayımladığı Team Moon ise aynı hikâyeyi bambaşka bir açıdan kurar. Yayıncının tanıtımına göre kitap, her uzay giysisi için 22 kat kumaşı birleştiren terzilere, kapsülü atmosfere ateşli dönüşü sırasında koruyacak özel ısı kalkanını tasarlayan mühendislere, uçuş direktörlerine, kamera tasarımcılarına, yazılım uzmanlarına, giysi test edenlere, fotoğraf banyocularına ve navigasyon uzmanlarına adanmıştır. Thimmesh, perde arkasında çalışan bu kişilerin doğrudan sözlerini toplayarak onların insani kaygılarını ve endişelerini öne çıkarır; NASA'nın iletişim kayıtlarından, ulusal arşivlerden ve Apollo 11 fotoğraflarından yararlanır.
School Library Journal'ın değerlendirmesi, kitabın olayı Kennedy Uzay Merkezi'ndeki 17.000 çalışandan, Ay modülünü inşa eden 7.500 Grumman çalışanından ve uzay giysilerini yapan 500 tasarımcı ile terziden bazılarının gözünden anlattığını vurgular; kitabın kişisel söyleşilere ve sözlü tarih kayıtlarına dayandığını belirtir. The Horn Book kitabı uzay keşfi literatürüne "özgün bir katkı" olarak nitelendirdi, Publishers Weekly ise genişliği ve ayrıntısıyla bir kamu televizyonu belgeseli havası taşıdığını yazdı.
Kitabın önemi, Apollo programını bir kahramanlık destanı olmaktan çıkarıp devasa bir mühendislik ve organizasyon başarısı olarak göstermesidir. Bu bakış, Apollo'nun uçuş yazılımını geliştiren ekibi yöneten Margaret Hamilton ya da NASA'nın yörünge hesaplarını yapan Katherine Johnson gibi uzun süre geri planda kalmış isimlere son yıllarda artan ilgiyle de örtüşür. Aynı ilgiyi yetişkinler için ele alan bir örnek olarak Gizli Sayılar kitabına bakılabilir.
Uzayla kişisel bağı
Thimmesh'in uzaya ilgisi yalnızca bir kitap konusu değildir. Resmî sitesindeki sorulara verdiği yanıtlarda, Ay'a gitmeyi isteyip istemediği sorusuna "Her gün, bütün gün" diye karşılık verir. Kendisi hakkındaki "20 rastgele bilgi" listesinde yetişkinken Uzay Kampı'na (Space Camp) gittiğini ve bir Hollywood yapımcısının ona bağırarak Ay'a inişin kimsenin umurunda olmadığını söylediğini anlatır. Gençliğinde üç kez paraşütle atladığını da ekler.
Diğer bilim kitapları
- Girls Think of Everything (2000): Kadın mucitlerin hikâyeleri; ilk Amerikalı kadın mucit olarak belgelenen Sybilla Masters'tan, 1974'te patent alan en genç kız olan 12 yaşındaki Becky Schroeder'e uzanır. 2018'de yenilenmiş bir baskısı çıktı.
- The Sky's the Limit (2002): Kadınların ve kızların keşiflerini anlatır; gece gökyüzünü inceleyenlerden fosil avcılarına, evrendeki gizemli maddeyi araştıranlardan mağara sanatını keşfedenlere uzanır.
- Madam President: Amerikan siyasetindeki kadınların tarihi; New York Times'ın 2004 dikkate değer kitapları arasına girdi.
- Lucy Long Ago (2009): Etiyopya'nın Hadar bölgesinde bulunan 47 kemiğin, 3,2 milyon yaşındaki yeni bir insansı türünün keşfine nasıl yol açtığını anlatır.
- Scaly Spotted Feathered Frilled (2013): Paleo-sanatçıların bilimsel kanıta dayanarak dinozorların görünüşünü nasıl yeniden kurduğunu anlatır.
- Camp Panda (2018): Dev pandaları yeniden doğaya kazandırmak için çalışan bilim insanlarını anlatır.
- Girls Solve Everything (2022): Melissa Sweet'in resimlediği, dünyayı iyileştiren kadın girişimcilerin hikâyeleri.
- Smash, Crash, Topple, Roll! (2025): Karikatürist ve mucit Rube Goldberg'in resimli biyografisi; altı basit makineyi de tanıtır.
Ödülleri
Team Moon, Thimmesh'in en çok ödül alan kitabıdır:
- Robert F. Sibert Madalyası (2007)
- Orbis Pictus Onur Kitabı (2007)
- ALA Dikkate Değer Çocuk Kitabı ve ALA Gençler İçin En İyi Kitap (2007)
- Golden Kite Onur Kitabı (2006)
- NSTA-CBC Çocuklar İçin Seçkin Bilim Kitabı (2007)
- SB&F Bilim Kitaplarında Mükemmellik Ödülü (2007)
Scholastic Parent & Child dergisi kitabı 2012'de "en iyi 100 çocuk kitabı" listesine aldı. Diğer kitaplarından Girls Think of Everything 2001'de IRA (Uluslararası Okuma Derneği) Çocuk Kitabı Ödülü'nü, The Sky's the Limit Minnesota Kitap Ödülü'nü kazandı; Camp Panda 2019'da Sibert Onur Kitabı seçildi. Girls Think of Everything ve The Sky's the Limit Korece ve Çinceye çevrildi.
Kitapları
Etkisi
Thimmesh, çocuklar için kurgu dışı yazının sıkıcı olmak zorunda olmadığını gösteren yazarlar arasında anılır. Kendisi, akılda kalmak istediği yönün "genç okurlarının zekâsına saygı duyan bir yazar" olmak olduğunu söyler. Team Moon Texas Bluebonnet Ödülü'nün 2008 aday listesine girdi; kitabın sınıfta kullanılması için öğretmen kılavuzları da hazırlandı.
Kitabın asıl bıraktığı iz, uzay keşfinin birkaç astronotun değil, yüz binlerce insanın ortak eseri olduğu fikrini genç okurlara somut yüzler ve seslerle aktarmasıdır. Bu yaklaşım, bugün Artemis programıyla yeniden Ay'a dönmeye hazırlanan kuşak için de anlamını koruyor. Apollo'dan bugüne Ay yolculuklarının genel tablosu için Ay'a yolculuklar sayfasına bakılabilir.
























