Leonard Nimoy

Leonard Nimoy, Uzay Yolu'nun (Star Trek) yarı insan, yarı Vulkanlı bilim subayı Spock'u kırk yılı aşkın süre canlandıran Amerikalı oyuncu ve yönetmendir. Spock, televizyon tarihinin en sevilen uzaylı karakterlerinden biri oldu; Nimoy'un yarattığı Vulkan selamı ve "Uzun ve bereketli yaşa" sözü dünya çapında tanınır hale geldi. Nimoy, serinin iki filmini, Uzay Yolu III: Spock'un Peşinde ile Uzay Yolu IV: Eve Yolculuk'u yönetti ve dizi oyuncuları arasında film yöneten ilk isim oldu. Fotoğrafçı, şair ve şarkıcı olarak da üretti. 2015'te öldü; ana asteroit kuşağındaki 4864 Nimoy asteroidi onun adını taşır.

Erken yaşamı ve eğitimi

Nimoy 26 Mart 1931'de Boston'ın West End semtinde, Ukrayna'nın İzyaslav kasabasından göç etmiş bir Yahudi ailenin çocuğu olarak doğdu. Babası berberdi. Sekiz yaşında mahalle tiyatrosunda oyunculuğa başladı, sinagog korosunda şarkı söyledi. Boston College'da drama dersleri aldı, Los Angeles'a taşındıktan sonra Pasadena Playhouse'a yazıldı ama altı ay sonra ayrıldı. 1953-1955 arasında ABD Ordusu'nun eğlence birimi Özel Hizmetler'de çavuş olarak görev yaptı. Uzay Yolu'ndan yıllar sonra, 1977'de Antioch College'dan eğitim alanında yüksek lisans derecesi aldı.

Kariyeri

Nimoy 1950'ler boyunca B filmlerinde ve Perry Mason, Dragnet gibi dizilerde elliyi aşkın küçük rol oynadı. Bunlardan biri, 1952 yapımı Zombies of the Stratosphere'de canlandırdığı Narab adlı Marslıydı. Kendini başrol oyuncusundan çok karakter oyuncusu olarak görüyordu. Uzay Yolu'ndan sonra Mission: Impossible dizisinde iki sezon oynadı, In Search of... belgesel dizisini sundu, tiyatroda Sherlock Holmes'ten Equus'a uzanan rollere çıktı. 1987'de yönettiği Three Men and a Baby, o yılın en çok hasılat yapan filmi oldu.

Uzay Yolu

Nimoy, Spock'u 1965'teki ilk pilot bölüm "The Cage"de canlandırmaya başladı ve Uzay Yolu: Orijinal Seri'nin 1969'daki sonuna kadar sürdürdü. Bu rolle En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu dalında üç kez Emmy'ye aday gösterildi. Vulkan selamını, çocukluğunda Yahudi din adamlarının (kohanim) kutsama sırasında ellerini tutuş biçiminden esinlenerek kendisi yarattı. Spock'un rakibini omzundan tutarak bayılttığı "Vulkan sinir sıkıştırması" da onun önerisiydi.

Nimoy, Uzay Yolu: Uzay Macerası'yla (1979) başlayan ilk altı sinema filminde Spock'u oynadı. Spock'un Uzay Yolu II: Khan'ın Gazabı'nda ölmesinin ardından, onun geri dönüşünü anlatan Uzay Yolu III: Spock'un Peşinde'yi (1984) yönetti. Film Kuzey Amerika'da 76 milyon, dünya genelinde 87 milyon dolar hasılat yaptı; eleştirmenler oyunculukları ve Nimoy'un yönetimini övdü.

Nimoy'a ikinci filmde çok daha geniş bir serbestlik tanındı. Yapımcı Harve Bennett'la birlikte kötü karakteri olmayan, çevreci mesajlı bir öykü kurguladılar. Uzay Yolu IV: Eve Yolculuk'ta (1986) Dünya'ya gelen gizemli bir sonda, soyu tükenmiş kambur balinalara seslenmektedir; mürettebat bu yüzden Güneş'in çevresinde sapan manevrası yaparak 20. yüzyıla döner ve balina aramaya koyulur. Dünya genelinde 133 milyon dolar hasılat yapan film dört dalda Oscar'a aday gösterildi ve seride en çok beğenilen yapımlardan biri oldu.

Nimoy, Yeni Nesil'in iki bölümünde de Spock'u oynadı. J. J. Abrams'ın 2009 yapımı Uzay Yolu'nda yaşlı Spock olarak göründü; karaktere son kez 2013'teki Uzay Yolu: Bilinmeze Doğru'da kısa bir sahneyle veda etti.

Uzay ve bilime etkisi

Eve Yolculuk'un hazırlığı sırasında Nimoy ve Bennett, gerçek bir derin uzay kontrol merkezinin nasıl çalıştığını görmek için NASA'nın Jet İtki Laboratuvarı'nı (JPL) ziyaret etti. Spock'un balinalarla zihin birleştirdiği sahne, astronotların ağırlıksızlık eğitimi aldığı büyük bir su tankında çekildi. Film, Ocak 1986'da kalkıştan 73 saniye sonra parçalanan Challenger mekiğinin mürettebatına adandı.

Nimoy 1994'te, dokuz uzay mekiği görevinin görüntülerinden oluşan IMAX belgeseli Destiny in Space'i seslendirdi. Eşi Susan Bay-Nimoy'la birlikte Griffith Gözlemevi'nin 2002-2004 arasındaki büyük genişletme çalışmasının önemli destekçileri arasındaydı. Uzay Vakfı 2010'da, izleyicileri evren hakkında daha fazla öğrenmeye özendiren bir rol modeli yarattığı gerekçesiyle ona Douglas S. Morrow Kamuoyu Erişimi Ödülü'nü verdi.

Mirası

Nimoy 27 Şubat 2015'te, uzun süredir tedavi gördüğü kronik obstrüktif akciğer hastalığının (KOAH) komplikasyonları nedeniyle Los Angeles'ta 83 yaşında öldü. Apollo 11 astronotu Buzz Aldrin onu, "son sınıra yolculuğu hepimiz için erişilebilir kıldığı için" bir uzay yolcusu arkadaşı olarak andı. Haziran 2015'te Jet İtki Laboratuvarı, 1988'de keşfedilen yaklaşık 10 kilometre çaplı bir asteroide 4864 Nimoy adını verdi. Doğduğu semtin yakınında, Boston Bilim Müzesi'nin önüne Vulkan selamı veren dev bir el heykeli dikilmesi planlanıyor.

Bilmeye değer

• Vulkan selamı, Nimoy'un çocukluğunda sinagogda gördüğü bir kutsama hareketinden doğdu.
• İki otobiyografi yazdı: I Am Not Spock (1975) ve I Am Spock (1995).
• Spock dışında da bir Marslı oynamıştı: 1952 yapımı Zombies of the Stratosphere'deki Narab.
• Uzay Yolu dizisinin oyuncuları arasında Emmy'ye aday gösterilen tek isim uzun süre o oldu.