21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Bilim ve Astrofizik

Venüs'te flor, geçmişteki suyun izini silinmekten kurtarmış olabilir

NASA Glenn'deki 60 günlük deney, Venüs koşullarında flor içeren mika ve manyezitin oluşabildiğini gösterdi. Bu mineraller gezegenin sulu geçmişinin yüzeyde saklı kanıtı olabilir.

Bilim ve AstrofizikThe Planetary Science Journal
Venüs'te flor, geçmişteki suyun izini silinmekten kurtarmış olabilir

Yüzey sıcaklığı kurşunu eritecek kadar yüksek, atmosfer basıncı Dünya'dakinin yaklaşık 93 katı olan Venüs, güneş sisteminin en yaşanmaz yerlerinden biri. Yine de gezegenin yüzeyi, bir zamanlar Dünya'ya çok daha benzediği bir dönemin izlerini saklıyor olabilir. Teksas Üniversitesi San Antonio'dan (UTSA) Sara Taeko Port'un The Planetary Science Journal'da yayımlanan laboratuvar çalışması, bu izlerin hangi minerallerde aranabileceğini gösteriyor.

Port, NASA ve Arizona Eyalet Üniversitesi (ASU) ile birlikte yürüttüğü çalışmada, Venüs'ün aşırı atmosferinin geçmişe ait kanıtların hepsini silmeyebileceğini bildiriyor. Port'a göre atmosferdeki flor, bir zamanlar suyun daha bol olduğu dönemde oluşmuş minerallerin kararlı kalmasına yardımcı olabilir.

Neden Venüs'ün suyu önemli?

Venüs atmosferinde bugün su çok az: çalışmanın giriş bölümünde 30 ± 15 ppm değeri veriliyor; Dünya'da bu oran yaklaşık yüzde 4. Buna karşılık döteryum/hidrojen oranı Dünya'dakinden kabaca yüz kat yüksek. Bu fark, gezegenin geçmişte bol su barındırmış olabileceğini düşündürüyor. İklim modelleri yüzeyin yaklaşık 2 milyar yıl boyunca sıvı su tutmuş olabileceğini öne sürüyor, fakat doğrudan kanıt yok. Dolaylı ipuçları var; örneğin yüksek bölgelerin bileşiminin suya ihtiyaç duyan kayalara uyabileceği tartışılıyor.

60 gün boyunca Venüs koşulları

Ekip altı kayaç yapıcı mineral seçti: kalsit, siderit, manyezit, flogopit, muskovit ve brusit. Mineraller, NASA Glenn Araştırma Merkezi'ndeki Glenn Extreme Environment Rig (GEER) adlı 811 litrelik odada 460 °C sıcaklık, 93 bar basınç ve Venüs atmosferindeki ilk dokuz gazdan oluşan karışımla 60 gün boyunca bekletildi. Deneyin 2022'nin temmuz-ekim aylarında yürütüldüğü makalede belirtiliyor. Sonrasında örnekler ASU'daki cihazlarla ve başka laboratuvar yöntemleriyle incelendi.

Bulunan üç ipucu

İlk ipucu mikalarla ilgili. Hidrojen florür (HF) gazı, su içeren flogopit ve muskoviti flor içeren eşdeğerlerine, floroflogopit ve flor-muskovite dönüştürdü. Yani yapıdaki OH grubunun yerini flor aldı. Makaleye göre flor katkısı mikaların ısıl kararlılığını artırabildiği için bu tepkime, Venüs'ün daha sulu bir döneminde oluşmuş hidrat minerallerin korunmasına yardım edebilir. Yazarlar, bu yer değiştirmenin Venüs benzeri koşullarda doğrudan gözlendiği ilk deney olduğunu belirtiyor. Brusitte ise iz miktarda sellait (MgF2) de oluştu.

İkinci ipucu karbonat: su içeren brusit, karbondioksitle etkileşip su kaybederek manyezite, yani magnezyum karbonata dönüştü. Tepkime 60 günde tamamlanmadı, örnekte brusit kalıntısı da görüldü. Araştırmacılar manyezitin Venüs'ün eski su ve karbondioksit döngülerine dair başka bir mineralojik ipucu olabileceğini söylüyor.

Üçüncü sonuç bugünün Venüs'üyle ilgili: Neredeyse tüm örneklerde yüzeyde çok ince bir kükürtlü mineral tabakası oluştu; kalsit kükürt dioksitle tepkimeye girip sülfata, siderit ise sülfüre dönüştü. Bu tepkimeler atmosferden sürekli kükürt dioksit ve hidrojen florür çekeceği için, gözlenen gaz miktarlarının korunması bir yenilenme kaynağı gerektiriyor. Makale, Venüs'ün son büyük yüzey yenilenmesinden bu yana (yaklaşık 500 milyon yıl) Dünya benzeri volkanik gaz salınımı varsayıldığında ve gazları uzaklaştıran başka süreç olmadığında bu gazların yüzde birkaç düzeyinde artacağını hesaplıyor; deney ve termodinamik analizler birlikte sürekli taze volkanik malzeme ve süregelen gaz salınımı fikrini destekliyor.

Sınırlar ve sıradaki adım

Bunlar laboratuvar sonuçları; Venüs yüzeyinde henüz flor içeren mika ya da manyezit saptanmış değil. Deney yalnızca altı mineralle, tek bir sıcaklık-basınç koşulunda yapıldı ve gerçek yüzeydeki kayaların karmaşıklığını yansıtmıyor. Yine de ASU'dan Maitrayee Bose'a göre Venüs ve Dünya muhtemelen aynı temel bileşenlerle başladı ve bugün çok farklı; yüzey ile atmosferin zaman içindeki etkileşimini anlamak gezegenin neden bu kadar farklılaştığını açıklamaya yardım edebilir. NASA ve ESA'nın hazırlandığı Venüs görevleri için bulunan mineraller artık somut hedefler sunuyor: uzay araçları bu minerallerin izini sürerse, Venüs'ün sulu bir geçmişi olup olmadığı sorusuna ilk kez yüzeyden bir yanıt gelebilir.

Bu haberi nasıl buldunuz?

İlk oyu siz verin

Google'da haber kaynağınızı Uzay Gündem olarak seçmek için tıklayın

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar okurlarımıza aittir. Hakaret, nefret söylemi ve reklam içeren yorumlar yayımlanmaz.

İlgili haberler

  1. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi
  2. Çip üretiminde kullanılan plazma, Ay toprağı benzetmesinden oksijen çıkardı
  3. δ Scuti yıldızı KIC 4737720'nin baskın titreşimi yıllar içinde el değiştirdi
  4. Perseverance'ın Séítah kayaları Mars'ta akışkan bir lav gölüne işaret ediyor
  5. Ölmekte olan yıldızda son termal darbenin izi: ALMA dev bir gaz halkası ve kum saati buldu
  6. Europa'nın sodyum bulutu yirmi yıldır kararlı: kaynak Io değil, Europa'nın kendisi olabilir

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi
  6. NASA'nın saha ekibi Arizona'da krater, lav mağarası ve kül tarlasında Ay ile Mars'a hazırlandı

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Son yorumlar

  1. Ay'a iniş yeri seçiminde yapay zekâ: Ohio State'ten LUMINA görev planlamacılarına yardım edecekosman çelebi: Genç araştımacı fizikçi ve yapay zeka doktora öğrencisi Gökçe İnal'ı bu değerli çalışmalarından dolayı kalben…

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Son haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı1 saat önce
  3. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı7 saat önce
  4. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce
  5. Xavier Siklonu Cook Adaları'nda 5. kategoriye çıktı: Kasım rekoru Aqua'nın görüntüsündeXavier Siklonu Cook Adaları'nda 5. kategoriye çıktı: Kasım rekoru Aqua'nın görüntüsünde20 saat önce

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar