StarCraft II: oynanışı ve oyundaki gerçek sürü zekâsı, yapay zekâ, AlphaStar bilimi
StarCraft II, Blizzard'ın Terran, Zerg ve Protoss'u karşı karşıya getiren strateji oyunu; Zerg'in sürü mantığını ve AlphaStar ile yapay zekâ araştırmalarındaki rolünü gerçek bilimle karşılaştırıyoruz.
- Tür
- Strateji
- Çıkış yılı
- 2010
- Geliştirici
- Blizzard Entertainment
- Yayıncı
- Blizzard Entertainment
- Platformlar
- PC (Windows, macOS; Battle.net)
StarCraft II, Blizzard Entertainment'ın 1998 tarihli StarCraft'ının devamı olarak yaptığı bilimkurgu temalı bir gerçek zamanlı strateji oyunudur. Oyunda insan benzeri Terran, böcek benzeri Zerg ve ileri teknolojili Protoss ırklarından birini yönetirsiniz; üçü de Samanyolu'nun uzak bir köşesindeki Koprulu Sektörü'nde çatışır. Oyun üç bölüm hâlinde çıktı: Wings of Liberty (27 Temmuz 2010), Heart of the Swarm (12 Mart 2013) ve Legacy of the Void (10 Kasım 2015). Her bölüm bir ırkın hikâyesine odaklanır; Nova Covert Ops (22 Kasım 2016) ise ek bir tek oyunculu bölümdür. Hikâyeyi burada anlatmıyoruz; odak noktamız oyunun nasıl işlediği ve içindeki fikirlerin, özellikle Zerg'in "sürü" mantığının ve yapay zekâ araştırmalarındaki yerinin gerçek bilimde nereye düştüğü.
Nasıl oynanır?
Gerçek zamanlı strateji (RTS) oyunlarında sıra yoktur: iki taraf da aynı anda karar verir ve bu kararların hızı sonucu belirler. StarCraft II'de her maç bir üsle başlar. Mineral ve "vespene gazı" adlı iki kaynağı toplar, onlarla yapılar ve birimler üretir, haritayı keşfeder ve rakibin üssünü yok etmeye çalışırsınız. Haritanın görmediğiniz yerleri "savaş sisi" (fog of war) ile kaplıdır; rakibin ne yaptığını ancak oraya birim gönderirseniz görürsünüz.
Üç ırk gerçekten farklı oynar: bazı Terran yapıları havalanıp yer değiştirebilir, Zerg "larva"lardan hızla birim üretir, Protoss ise genellikle daha az ama daha güçlü birimlerle oynar. Oyunun tek oyunculu kampanyası üç ayrı bölümde bu ırkları sırayla anlatır: Wings of Liberty Terran'ı, Heart of the Swarm Zerg'i, Legacy of the Void Protoss'u. Rekabetçi tarafta Battle.net eşleştirmesi oyuncuları beceri seviyesine göre sıralı bir merdivende (ladder) ve lig kademelerinde buluşturur. Bunun yanında iki oyuncunun yapay zekâya karşı oynadığı ortak (co-op) görevler, Legacy of the Void'le gelen ve birden fazla oyuncunun tek ırkı birlikte yönettiği "Archon" modu ve oyuncuların kendi haritalarını ve kurallarını yapıp paylaştığı "Arcade" bulunuyor. Oyunun Galaxy Editor'ü, Blizzard'ın yerleşik mod yapımı ve paylaşımını destekleyen ilk editörü olarak anılıyor.
Oyundaki bilim
StarCraft II bir bilim simülatörü değil; uzay savaşları, ışık hızını aşan yolculuk ve yaratık ırkları tamamen kurgu. Ama oyunun iki yanı gerçek bilimle çok verimli bir şekilde konuşuyor: Zerg'in sürü davranışı ve oyunun kendisinin yapay zekâ araştırmalarında bir sınav alanı olması.
Zerg ve sürü zekâsı
Zerg, böcek benzeri bir ırk ve oyunda "sürü" olarak adlandırılıyor. Gerçek doğada buna en yakın kavram eusosyalliktir (eusociality), yani sosyalliğin en yüksek düzeyi. Bir tür, ortak yavru bakımı, birden fazla neslin birlikte yaşaması ve üreyenlerle üremeyenler arasında iş bölümü (kast) olduğunda eusosyal sayılır. Karıncalar, arılar ve termitler bunun bilinen örnekleridir; memelilerde ise çıplak köstebek faresi gibi yalnızca birkaç tür gösterilir. W. D. Hamilton'ın akraba seçilimi fikri, yardım etmenin "maliyet < akrabalık × fayda" olduğunda avantajlı olabileceğini söyler; ancak haplodiploidi denen üreme sistemi bunun ne gerekli ne de yeterli koşuludur, çünkü termitler haplodiploid olmadan da eusosyaldir.
İlginç olan şu: gerçek sürülerde merkezî bir komutan yoktur. Sürü zekâsı, "merkezsiz, kendi kendini örgütleyen sistemlerin ortak davranışı" olarak tanımlanır; basit yerel etkileşimlerden karmaşık bir genel sonuç doğar. Karıncalar feromon izleriyle, kuşlar komşularıyla uyum sağlayarak hareket eder. Craig Reynolds'ın "boids" benzetimi, bir sürüyü üç basit kuralla (kalabalıktan kaçınma, yönü komşularla uydurma ve gruba yaklaşma) taklit eder. NASA gezegen haritalaması için sürü teknolojilerini araştırıyor; ESA ise yörüngede kendi kendini birleştiren sürüleri değerlendiriyor. Oyunda ise Zerg'in komutasında bir figür var: Heart of the Swarm, Sarah Kerrigan'ın sürü üzerindeki denetimini yeniden kazanma çabasını anlatır. Yani oyun, gerçek sürü zekâsının tersini seçmiş: merkezî ve güçlü bir "beyin". Bu bilinçli bir basitleştirme; hem hikâye hem oynanış, tek bir kumandan oyuncunun elindeki sürüyü yönetebilsin diye böyle kurulmuş.
Eksik bilgi, savaş sisi ve yapay zekâ
Satranç ve Go "tam bilgi" oyunlarıdır: tahtadaki her şey iki oyuncu tarafından da görülür. Poker ve briç ise "eksik bilgi" oyunlarıdır; rakibin kartlarını bilmezsiniz. StarCraft II de eksik bilgi oyunu: savaş sisi yüzünden rakibin yaptığını bilmeden karar verirsiniz. DeepMind'ın sıraladığı başlıca zorluklar şunlar: kısmi gözlem (hatırlama ve planlama gerektirir), dakikalardan saatlere uzanan maçlarda uzun vadeli stratejiler ve çok büyük bir eylem alanı. DeepMind ve Blizzard 9 Ağustos 2017'de StarCraft II'yi bir yapay zekâ araştırma ortamı olarak açtı: Blizzard'ın geliştirdiği bir makine öğrenmesi arayüzü, açık kaynaklı PySC2 aracı, mini oyunlar ve yüz binlerce anonimleştirilmiş maç kaydı (65.000'den 500.000'in üstüne genişleyen bir veri kümesi) paylaşıldı. DeepMind, oyunda "yaklaşık 100 milyon olası eylem" bulunduğunu, Atari oyunlarında ise bunun yaklaşık on olduğunu belirtti.
Bu çalışmanın sonucu AlphaStar oldu. DeepMind'ın anlattığına göre sistem, Aralık 2018'de profesyonel oyuncular TLO ve Team Liquid'den MaNa'ya karşı oynadı ve ikisini de yendi; MaNa'ya karşı sonuç 5-0'dı. Sistem insan maçlarından örneklerle öğrenmeye başlıyor, sonra "AlphaStar Ligi" adlı bir çoklu ajan pekiştirmeli öğrenme sürecinde birbirleriyle oynayarak gelişiyordu. DeepMind, saniyede ortalama yaklaşık 280 eylem (profesyonellerden belirgin biçimde düşük) ve 350 milisaniyelik ortalama tepki gecikmesi bildirdi ve başarının tık hızından değil makro ve mikro stratejik kararlardan geldiğini savundu. Aynı yazıya göre oyunda her zaman adımındaki ortalama eylem alanı yaklaşık 10²⁶ yasal hamle. İlk gösterimlerde haritayı bütünüyle görme ve arayüz üzerinden kusursuz tıklama gibi avantajlar eleştirildi; DeepMind sonradan gerçekçi kısıtlamalar ve kamera kontrollü bir sürüm geliştirdi. AlphaStar Ağustos 2019'da çevrimiçi sıralamada "Grandmaster" (en üst lig) düzeyine ulaştı. Uzmanlar bu başarıyı farklı değerlendirdi: kimi "dönüm noktası" dedi, kimi yapay zekânın hâlâ dünya şampiyonu seviyesinde olmadığını ve kısıtlamaların insanınkine gerçekten eşdeğer olup olmadığını sorguladı.
Mineral toplamak: gerçek uzay kaynakları
Oyundaki mineraller ve vespene gazı kurgusal kaynaklar, ama "yabancı bir gezegende hammadde çıkarma" fikri gerçek bilimin de konusu. Gerçekte asteroit madenciliği henüz bir sanayi değil: hedefler platin grubu metaller, demir-nikel ve özellikle su; su, hidrojen ve oksijene ayrılarak roket yakıtı olabilir. Şimdiye dek dünyaya getirilen asteroit örnekleri çok küçük: Hayabusa'dan 100 miligramdan az, Hayabusa2'den 5,4 gram, OSIRIS-REx'ten yaklaşık 121,6 gram. Çıkarma ve taşıma maliyeti çoğu malzemenin değerini aşıyor. Oyundaki kaynak toplama ise bir maçın kısa süresine sığsın diye çok hızlandırılmış; gerçek madenciliğin yıllık ölçeğiyle kıyaslanamaz. Ayrıntılar için Asteroitten örnek getiren görevler ve asteroit madenciliği ve platin piyasası yazılarımıza bakabilirsiniz.
Geliştirme hikâyesi
Blizzard, StarCraft II'yi 19 Mayıs 2007'de Seul'de düzenlenen Blizzard Worldwide Invitational'da duyurdu. Geliştirme 2003'te başladı, ancak ekip kaynakları bir süre World of Warcraft'a kaydırıldı. Haziran 2008'de oyunun üç bölüme ayrılacağı açıklandı. Wings of Liberty 27 Temmuz 2010'da Windows ve Mac OS X için çıktı. Oyunla birlikte Battle.net yenilenmiş, daha iyi eşleştirme ve rekabetçi lig sistemiyle gelmişti.
Etkisi ve ödülleri
StarCraft II, rekabetçi e-spor sahnesinin önemli bir parçası oldu. Global StarCraft II League (GSL) ve World Championship Series (WCS) gibi turnuvalar, BlizzCon'daki yıllık finallerle birlikte oyunu uluslararası bir spor dalına çevirdi; rekabet tarihsel olarak Güney Kore merkezli. Oyunun bilimsel etkisi de büyük: AlphaStar projesi, "uzun vadeli plan ve eksik bilgi" gerektiren problemlerde yapay zekâ için bir ölçüt oldu; DeepMind bu çalışmanın robotik ve eksik bilgi altında çalışan özerk sistemlere katkı sağlayabileceğini söylüyor. Heart of the Swarm, 2013 Golden Reel Ödülü'nü (ses ve müzik kurgusu) aldı. Satış rakamlarını yalnızca resmî açıklamadan verme kuralımız gereği burada rakam yazmıyoruz.
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
Oyun Windows ve macOS'ta oynanıyor; Steam mağazasında bulamadık, Blizzard'ın kendi Battle.net istemcisiyle dağıtılıyor. Kasım 2017'den beri çok oyunculu mod, ortak (co-op) görevler ve ilk kampanya (Wings of Liberty) ücretsiz; diğer kampanyalar için ücretli paketler var. Microsoft'un mağaza sayfası "StarCraft II Campaign Collection"ın bilgisayarda oynandığını, Xbox Game Pass planlarına (bilgisayar planı dahil) dahil olduğunu ve 13 dili desteklediğini bildiriyor. Ancak Türkçe'nin bu diller arasında olup olmadığını resmî bir kaynaktan doğrulayamadık; bu yüzden Türkçe arayüz vaat etmiyoruz. Satın almadan ya da kurmadan önce kendi istemcinizin dil menüsünü kontrol etmenizi öneririz.
Kimlere uygun, benzer oyunlar
Hızlı karar vermeyi, kaynak yönetimini ve rekabeti sevenlere uygun. Rekabetçi taraf sinir bozucu olabilir; kampanya ve co-op ise daha rahat bir giriş sunar. Benzer deneyimler için uzay temalı gerçek zamanlı strateji Homeworld ve Sins of a Solar Empire II, daha yavaş ve büyük ölçekli kararlar için Stellaris, Endless Space 2 ve Galactic Civilizations IV önerilir.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=VSGmPpidDvo
Benzer oyunlarTümü →
Spore: oynanışı ve oyundaki gerçek evrim, Drake denklemi, terraform bilimiMaxis2008 · PC (Windows), Mac OS X
Pax Imperia: oynanışı ve oyundaki gerçek solucan deliği, ötegezegen bilimiHeliotrope Studios (ilk oyun: Changeling Software)1997 · PC (Windows), Macintosh
Imperium Galactica II: oynanışı ve oyundaki gerçek yaşanabilir bölge, terraform bilimiDigital Reality1999 · PC (Windows, macOS, Linux), iOS
Outpost 2: Divided Destiny: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit, Mars terraforming bilimiDynamix1997 · PC (Windows)
NEBULOUS: Fleet Command: oynanışı ve oyundaki gerçek radar, ısı, uzay savaşı bilimiEridanus Industries2022 · PC (Windows)
Starsector: oynanışı ve oyundaki gerçek solucan deliği, Samanyolu kolu, ısı bilimiFractal Softworks2011 · PC (Windows, macOS, Linux)
























