StarCraft: oynanışı ve oyundaki gerçek terraforming, Zerg biyolojisi, yapay zekâ bilimi
Blizzard'ın 1998 tarihli strateji klasiği StarCraft'ta Terran, Zerg ve Protoss çarpışır. Oyundaki gezegen dönüştürme, böcek toplulukları ve yapay zekâ fikirlerini gerçek bilimle karşılaştırıyoruz.
- Tür
- Strateji
- Çıkış yılı
- 1998
- Geliştirici
- Blizzard Entertainment
- Yayıncı
- Blizzard Entertainment
- Platformlar
- PC (Windows), Mac, Nintendo 64 (orijinal); StarCraft: Remastered: Windows, macOS
StarCraft, Blizzard Entertainment'ın 31 Mart 1998'de Windows için çıkardığı bilimkurgu temalı bir gerçek zamanlı strateji oyunudur. Oyuncu üç farklı türden birini yönetir: insanlar (Terran), böcek benzeri Zerg ve ileri teknolojili Protoss. Üçü de Samanyolu'nun uzak bir bölgesi olan Koprulu Sektörü'nde birbiriyle çatışır. Oyun yalnız bir klasik değil; özellikle Güney Kore'de televizyonda izlenen bir spora dönüşen rekabet kültürünün de temelidir. Aşağıda oyunun nasıl oynandığını, nasıl yapıldığını ve içindeki fikirlerin gerçek bilimde nereye denk geldiğini anlatıyoruz.
StarCraft ne anlatıyor?
Oyunun hikâyesi, Dünya'dan sürülen insanların uzak bir uzay bölgesine düşmesiyle başlar. Burada Terranlar kendi aralarında rekabet eden hükümetler kurar, ama yalnız değildirler: gen yapısını sürekli "mükemmelleştirmeye" çalışan Zerg'ler ve ileri teknolojili ve psionik güçlere sahip insansı Protoss da aynı sektördedir. Kampanya, üç tarafın çatışmasını her türün gözünden ayrı bölümlerde anlatır. Hikâyenin gelişmelerini burada açıklamıyoruz; spoiler vermemek için yalnız temel dengeyi aktarıyoruz.
Nasıl oynanır?
StarCraft'ta madencilik, üs kurma ve ordu üretme birbirine bağlıdır. Oyuncu iki kaynağı toplar: mineral ve vespene gazı. Bu kaynaklarla yapılar kurar, birimler üretir, haritadaki rakibe karşı savaşır. Üç türün birimleri ve stratejileri birbirinden farklıdır; bu "asimetrik" yapı, oyunu tek bir taktiğe kilitlenmekten uzak tutan temel tasarım kararıdır. Çok oyunculu modda Battle.net üzerinden sekiz oyuncuya kadar karşılaşma mümkündür. Bir maçta başarı; kaynak toplama hızı, üs yerleşimi ve doğru zamanda doğru birimi üretme kararlarına bağlıdır. Resmî genişleme paketi Brood War, 18 Aralık 1998'de çıktı.
2017'de oyun iki yoldan yeniden sunuldu: Nisan'da orijinal oyun ve Brood War ücretsiz indirilebilir oldu, 14 Ağustos 2017'de ise StarCraft: Remastered çıktı. Remastered, 4K çözünürlük desteği, yeniden kaydedilmiş ses ve modern çevrimiçi özellikler getirirken oyun motorunu aynı bıraktı; bu sayede eski ve yeni görünüm arasında geçiş yapılabiliyor.
Oyundaki bilim
StarCraft bir "sert bilimkurgu" değildir; ama içindeki fikirlerin birkaçı gerçek bilimle ilginç biçimde karşılaştırılabilir.
Gezegen dönüştürme (terraforming)
Uzaya yayılan insan kolonileri, bilimkurgunun ortak varsayımıdır: bir gezegen yeterince ısıtılır, atmosferi kalınlaştırılır ve yaşanabilir hâle getirilir. NASA destekli bir çalışmada Bruce Jakosky ve Christopher Edwards, 2018'de Mars için bunu hesapladı. Sonuç sert: Mars'ın polar buzullarında ve toprağında hapsolmuş tüm karbondioksit serbest bırakılsa bile, gezegeni dönüştürmek için gerekenin yalnızca yaklaşık yüzde 7'sine ulaşılır; atmosfer basıncı bugünkü 6 milibardan 12 milibara çıkar (bugünkü değer, Dünya'da deniz seviyesindeki basıncın yaklaşık yüzde 0,6'sıdır) ve ısınma sıvı suyun oluşması için yetersiz kalır. Manyetik alanın yokluğu da radyasyon ve atmosfer kaybı sorunları yaratır. Yani bugünkü teknolojiyle terraforming mümkün değil. Konunun oyunlardaki işlenişi için Per Aspera ve Sid Meier's Alpha Centauri sayfalarına bakabilirsiniz.
Zerg ve gerçek böcek toplulukları
Zerg'ler, bir "ortak zihin" altında hareket eden bir sürü gibi çalışır. Gerçek dünyada buna en yakın örnek, karınca, arı ve termit gibi "ötososyal" (eusocial) canlılardır: üreyen ve çalışan bireyler ayrı kastlara bölünür, nesiller üst üste yaşar, yavrulara birlikte bakılır. Biyologlar, E. O. Wilson'un yaklaşımıyla bu kolonileri bir "süperorganizma" gibi görür. Ama kritik bir fark var: gerçek koloniler merkezî bir komutanla değil, feromonlar ve yerel etkileşimlerle yönetilir; kraliçe emir vermez. Parazitlerin konak canlıyı yönlendirmesi de gerçektir: Ophiocordyceps unilateralis mantarı marangoz karıncaların davranışını değiştirir, karıncayı yaklaşık 25 santimetre yüksekliğe tırmandırıp yaprak damarına kenetletir ve orada ölmesine yol açar. Mekanizmanın ayrıntıları hâlâ tam çözülmüş değil; üstelik bazı karınca türlerinde mantar davranışı değiştirmeden yalnızca öldürür. Ötososyallik de yalnız böceklere özgü sayılmaz: çıplak köstebek faresi ve Damaraland köstebek faresi gibi memeliler de ötososyaldir. Yani Zerg'in "tek bir ortak zihin" fikri bilime tam oturmaz; ama topluluğun bir organizma gibi davranması fikri gerçek biyolojiden gelen bir benzetmedir.
Psionik güçler
Protoss'un zihin gücü ve psionik yetenekleri tümüyle kurgudur. Bilim camiası duyular ötesi algıyı (ESP) bir kanıt tabanı, açıklayıcı kuram ve olumlu deney sonucu bulunmadığı için reddeder; binlerce deneye karşın yinelenebilir bir ESP olgusu bulunmamıştır.
Yapay zekâ: StarCraft'ın gerçek bilim mirası
Oyunun en somut bilimsel mirası yapay zekâ alanındadır. DeepMind'ın AlphaStar yazılımı, devam oyunu StarCraft II'yi oynamayı öğrendi: Ocak 2019'da profesyonel oyuncu MaNa'ya karşı 5-0 kazandı, Ağustos 2019'da kısıtlı sürümü üç türde de "Grandmaster" seviyesine ulaştı (insan oyuncuların en iyi yüzde 0,2'sine girdi) ve çalışma 30 Ekim 2019'da Nature dergisinde yayımlandı. Kısıtlama önemli: ilk sürümün fare tıklamalarını insanın ulaşamayacağı hassasiyette yapması eleştirilmişti; sonraki sürüm dakikadaki eylem sayısı ve kamera sınırları altında oynadı. Gerçek zamanlı, eksik bilgili ve uzun vadeli planlama gerektiren bu tür oyunlar, yapay zekâ için gerçek dünyaya benzeyen bir deneme alanı sağlıyor.
Mesafe: Koprulu Sektörü ne kadar uzak?
Oyunun anlatısında hatalı işleyen koloni gemileri insanları Dünya'dan çok uzak bir bölgeye sürükler; bu, aslında ölçek sorununa işaret eder. NASA'ya göre Voyager 1 Ağustos 2024'te saniyede yaklaşık 17 kilometre hızla gidiyordu; bu hızla Güneş'e en yakın yıldız Proxima Centauri'ye (4,25 ışık yılı) ulaşması kabaca 75 bin yıl alırdı. Dünya'dan çok daha uzak bir sektöre ulaşmak ise bugünkü teknolojinin çok ötesindedir; ışıktan hızlı yolculuğun bilinen bir yöntemi de yok. Voyager sondaları sayfamız konuyu genişletir.
Geliştirme hikâyesi
Blizzard, Warcraft II'nin ardından 1995'te StarCraft üzerinde çalışmaya başladı. Oyun E3 1996'da ilk kez gösterildiğinde olumsuz karşılandı; "uzaydaki Warcraft" diye eleştirildi. Ekip bunun üzerine projeyi köklü biçimde yeniden tasarladı ve üç farklı türün özgün yapısını öne çıkardı. Tasarımı Chris Metzen ve James Phinney yaptı; baş programcı Bob Fitch, Warcraft II motorunu iki ay içinde baştan düzenleyerek yeraltına girme ve görünmezlik gibi özellikleri mümkün kıldı. 1997 başında gösterilen yeniden tasarlanmış sürüm çok daha iyi karşılandı. Görseller, 3D Studio Max ile önceden oluşturulmuş sprite'lara dayanır.
Etkisi ve ödülleri
Metacritic'te PC/Mac sürümü 88, Nintendo 64 sürümü 80 puan aldı. StarCraft, ilk Interactive Achievement Awards töreninde "Yılın Bilgisayar Eğlence Oyunu" ödülünü aldı ve yılın PC strateji oyunu ödülünü Age of Empires ile paylaştı. Oyun en büyük etkisini Güney Kore'de yarattı: profesyonel liglerde (OSL, MSL, ASL gibi) oynandı, televizyon kanallarında yayımlandı, şirket takımları sponsor oldu. Remastered sürümü Metacritic'te 85 puan aldı (30 eleştirmen); yorumlar, oyunun özünü bozmadan güncellendiğini vurguladı. Bu yüzden StarCraft, e-spor tarihinin en önemli temellerinden biri sayılır.
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
Orijinal oyun 1998'de Windows için, 12 Mart 1999'da klasik Mac OS için çıktı; Nintendo 64 sürümü 13 Haziran 2000'de Kuzey Amerika'da Nintendo yayıncılığında yayımlandı. Bugün oynamak için Blizzard'ın Battle.net uygulamasından StarCraft: Remastered (Windows ve macOS) kullanılır. 2017'de orijinal oyun ve Brood War ücretsizdi, Remastered ise ücretli çıkmıştı; Blizzard'ın güncel StarCraft sayfası ise Remastered'ı "ücretsiz oynanabilir" olarak etiketliyor, yine de güncel fiyat modelini Battle.net'te kontrol etmeniz iyi olur. Türkçe arayüz veya altyazı desteğini resmî bir kaynakta doğrulayamadık; Battle.net'in dil ayarına bakmanızı öneririz.
Kimlere uygun, benzer oyunlar
Strateji oyunlarını, ekonomi ve savaşı aynı anda yönetme baskısını sevenlere uygun; ama oyun hız ve el becerisi ister. Daha sakin ve düşünerek oynanan bir uzay stratejisi arayanlar için Homeworld serisi, tur tabanlı gezegen yönetimi için Master of Orion (1993) ilginç alternatiflerdir.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=5ypU9j4w3_w
Benzer oyunlarTümü →
Spore: oynanışı ve oyundaki gerçek evrim, Drake denklemi, terraform bilimiMaxis2008 · PC (Windows), Mac OS X
Pax Imperia: oynanışı ve oyundaki gerçek solucan deliği, ötegezegen bilimiHeliotrope Studios (ilk oyun: Changeling Software)1997 · PC (Windows), Macintosh
Imperium Galactica II: oynanışı ve oyundaki gerçek yaşanabilir bölge, terraform bilimiDigital Reality1999 · PC (Windows, macOS, Linux), iOS
Outpost 2: Divided Destiny: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit, Mars terraforming bilimiDynamix1997 · PC (Windows)
NEBULOUS: Fleet Command: oynanışı ve oyundaki gerçek radar, ısı, uzay savaşı bilimiEridanus Industries2022 · PC (Windows)
Starsector: oynanışı ve oyundaki gerçek solucan deliği, Samanyolu kolu, ısı bilimiFractal Softworks2011 · PC (Windows, macOS, Linux)
























