Space Shuttle Mission 2007: mekik simülatörü ve oyundaki gerçek mekik bilimi

Space Shuttle Mission 2007 (kısaca SSM ya da SSMS), NASA'nın uzay mekiğini "düğmesine kadar" canlandırmaya çalışan, Windows için hazırlanmış bir mekik simülatörüdür. Uçuş oyunlarından beklediğiniz serbest, eğlence odaklı uçuşun tersine burada mekik bir uçak gibi sürülmez: geri sayımı bir komutan ya da pilot olarak izler, kontrol listelerini sırasıyla uygular, yörüngede görev yapar ve sonunda aracı pist üzerine indirirsiniz. Oyunun geliştiricisi Exciting Simulations'tır; genel kaynaklarda yayıncı olarak Simsquared Ltd. anılır. Genel kaynaklara göre geliştirme altı yıldan fazla sürmüştür.

Yayın tarihi konusunda küçük bir not gerekiyor: adındaki 2007 yılına rağmen genel kaynaklar oyunun 1 Ocak 2008'de çıktığını belirtiyor, resmî sitedeki en eski duyurular ise 2007 Ekim tarihli. Biz ilk çıkış yılı olarak 2007'yi esas alıyoruz. Oyun, STS-1'den (ilk mekik uçuşu) başlayarak tarihî görevleri yeniden yaşatır ve bu yönüyle bir oyundan çok interaktif bir mekik müzesine benzer.

Nasıl oynanır?

Oyun, mekiğin üç boyutlu sanal kokpitinde geçer. Komutan, pilot ve görev uzmanı koltukları arasında geçiş yapabilir, istediğiniz anda üçüncü kişi ya da serbest kamera görünümüne geçip mekiği ve istasyonu dışarıdan izleyebilirsiniz. Geri sayımı Kennedy Uzay Merkezi'ndeki ziyaretçi alanından seyretmek de mümkündür. Kalkış anındaki sarsıntıyı ve motor gürültüsünü komutan ya da pilot koltuğundan yaşarsınız.

Oyunun kalbi prosedürdür. Düğmelere basar, düğmeleri çevirir, genel amaçlı bilgisayarın (GPC) modlarını değiştirir ve kontrol listelerini izlersiniz. Uçuş, kalkıştan yörüngeye çıkışa, yörüngedeki görevlere ve yörüngeden çıkışa kadar tüm aşamaları kapsar. İniş, gerçekçi seyrüsefer göstergeleriyle elle yapılır ve Kennedy Uzay Merkezi ya da Edwards Hava Kuvvetleri Üssü'ne inebilirsiniz. Yörüngede uydu servisi (Hubble dahil), uzay istasyonunun inşası ve bakımı, uzay yürüyüşleri gibi işler yapılır; uzay yürüyüşlerini birinci kişi gözünden yaparsınız. Görev kontrol merkezinden gelen konuşmalar ve kalkış kontrolünün sesleri oyunun havasını tamamlar.

Üç zorluk seviyesi vardır. En kolayında görev, bağlama uygun oklar ve tam metin altyazılarla sizi adım adım yönlendirir; en zorunda ise yalnız kılavuzlara ve kontrol listelerine güvenirsiniz. Görevler farklı zorluklarda STS-1'den daha yeni uçuşlara uzanır. Oyun başlangıçta 11 göreve sahipti; sonradan yeni görevler ücretsiz ek olarak yayımlandı. Birden fazla "astronot" profili açılıp kendi başarı kayıtları tutulabilir, görevler kaydedilebilir ve hızlandırılabilir. TrackIR baş takibi, çoklu ekran ve sanal gerçeklik gözlükleri de desteklenir. Resmî site, yeni başlayanlara bir "Hızlı Başlangıç" kılavuzu ve ayrıntılı bir "Komutan Başvuru Kılavuzu" sunar; geliştiriciler ciddi oyuncuların gerçek NASA Mekik Mürettebat İşletme Kılavuzu'na (1000 sayfayı aşan belge) da bakmasını önerir.

Oyundaki bilim

Mekik simülatörü, gerçek bir uzay aracının nasıl işlediğini öğretir. Mekik üç parçadan oluşuyordu: üç RS-25 motorlu yörünge aracı, iki katı yakıtlı yardımcı roket ve sıvı hidrojen ile sıvı oksijen taşıyan, atılan bir dış yakıt tankı. Fırlatma dikey yapılır; yardımcı roketler ve tank yükseliş sırasında ayrılır, yörünge aracı yörüngeye ulaşır. Mekik, 12 Nisan 1981'deki STS-1 ile 21 Temmuz 2011'deki STS-135 arasında toplam 135 uçuş yaptı. Beş yörünge aracı üretildi: Columbia, Challenger, Discovery, Atlantis ve Endeavour. Mekik genellikle yaklaşık 204-407 km yükseklikte, yani alçak Dünya yörüngesinde çalıştı. Uluslararası Uzay İstasyonu ise yaklaşık 400 km yükseklikte saniyede 7,67 km (saatte 27.600 km) hızla dolanır ve Dünya'yı yaklaşık 93 dakikada bir turlar.

Oyunun en zor işlerinden biri buluşma ve kenetlenmedir. Bir uzay aracına yetişmek için hızlanmak işe yaramaz: yörüngede hızlanan araç daha yükseğe çıkar ve yavaşlar. Bu yüzden buluşmanın genel mantığı tersinedir: yetişmek isteyen araç, hedefe göre daha alçak ve daha hızlı bir yörüngeye geçer, sonra yükselerek hedefin yanına yaklaşır. Bu mantığın yörünge mekaniği temeli Hohmann transferi ve dairesel yörünge kavramlarıyla anlatılır. Oyun bu inceliği oyuncuya kontrol listeleri ve göstergelerle verir.

Mekiğin gerçek görev mirası oyunun görevlerine yansır. Hubble Uzay Teleskobu 24 Nisan 1990'da Discovery'nin STS-31 görevinde fırlatıldı. Aynadaki şekil hatası keşfedilince, Aralık 1993'te mekik mürettebatı düzeltici optikleri (COSTAR) ve yeni bir kamerayı kurdu; son servis görevi Mayıs 2009'da yapıldı. Hubble bu yüzden mekik tarihinin parçasıdır. İstasyonun inşasında ilk mekik görevi, 4-15 Aralık 1998'de Endeavour'un STS-88'iydi; mekik, Unity modülünü getirip daha önce yörüngede olan Rus yapımı Zarya modülüne bağladı. Bu inşa sürecinin tamamını ISS nasıl inşa edildi sayfasında okuyabilirsiniz. İstasyon montajında Kanada yapımı Canadarm çok önemliydi: 15,2 metre uzunluğunda, altı eklemli bu kol ilk olarak 1981'de STS-2'de sınandı, daha sonra 90'dan fazla görevde uçtu ve istasyon montajı için güçlendirildi. Oyundaki uzaktan manipülatör sistemi bu aracın modelidir.

Sıra yeniden girişe gelince fizik acımasızdır. Mekiğin dönüş sırasındaki toplam ısınması yaklaşık 1.650 °C'ye çıkar. Alüminyum gövde 175 °C'yi aşan sıcaklıklarda yapısal olarak zayıfladığı için aracı yaklaşık 24.300 ayrı silika bazlı karo koruyordu; burun ve kanat ön kenarlarında ise güçlendirilmiş karbon-karbon paneller kullanıldı. Isınmanın yüzde 80'den fazlası sürtünmeden değil, hipersonik aracın önündeki havanın sıkışmasından gelir. İniş motorsuzdur: mekik süzülerek iner ve ikinci bir deneme şansı yoktur. Bu, oyundaki elle iniş bölümünü zorlu kılar.

Bu fiziğin bedelini 1 Şubat 2003'te Columbia ödedi. Fırlatma sırasında dış tanktan kopan köpük yalıtım parçası sol kanadın karbon-karbon ön kenarına çarptı; bu delik dönüşte sıcak gazların kanadın içine girmesine yol açtı ve araç dağıldı. Yedi astronot hayatını kaybetti; Columbia Kaza Soruşturma Kurulu, kurumsal kültürün köpük çarpmalarını yeterince ciddiye almamasını sorumlu gösterdi. Challenger kazasıyla (1986) birlikte iki kayıp toplam 14 astronotun ölümüyle sonuçlandı. Bir simülatör bu ağırlığı taşıyamaz, ama prosedürlerin neden bu kadar titiz olduğunu düşündürür. Challenger kazası için sitemizdeki Challenger: The Final Flight sayfasına bakabilirsiniz.

Bilerek basitleştirilenler de var: gerçek bir mekik görevi günlerce sürer, oyunda zaman hızlandırılabilir; mürettebat sayısı, iş yükü ve gerçek fiziksel zorluklar (uzay tutması, giysi yorgunluğu, mikro yerçekimi etkileri) yoktur. Bir mürettebatın paylaştığı iş burada tek oyuncunun masasına sığdırılır. Yine de kontrol listesi mantığı, kayıtlı görevlerin sırası ve sistemlerin (hidrolik, elektrik, itki, seyrüsefer, haberleşme, yük bölümü) bağımlılığı gerçeğe yakın biçimde işlenir.

Geliştirme hikâyesi, etkisi ve ödülleri

Oyun, Exciting Simulations ekibinin altı yıldan uzun süren bir çalışmasıdır. Resmî sitedeki Dünya dokuları, TerraMetrics'ten lisanslanan "TrueEarth" uydu görüntüleriyle hazırlanmıştır; geliştirici bunun Google Earth'te kullanılan dokularla aynı olduğunu belirtir. Geliştiriciler 2010 Aralık'ında I/ITSEC konferansında NASA'nın STEM standında SSMS2 adlı, grafikleri baştan yazılmış yeni sürümü duyurdu; resmî site bu yeni sürümün geliştirmesini anlatır.

Oyunun etkisi, mekik prosedürlerini merak edenlere bir "ev simülatörü" sunmasıdır: kontrol panelini ve kontrol listelerini ciddiye alan, yeni görevlerle genişleyen bir yapıdır.

Hangi platformlarda var, Türkçe mi?

Space Shuttle Mission 2007 yalnızca Windows için yapıldı; geliştiricinin resmî sitesinden indirilir. Oyun ücretli: resmî site bir demo sürümü sunuyor, tam sürüm ise lisans satın alınarak etkinleştiriliyor (etkinleştirme çevrimdışı yapılır ve bilgisayar kimliğine bağlı bir anahtarla çalışır). Fiyat zamanla değiştiği için burada rakam vermiyoruz. Resmî sitenin özellik listesinde Türkçe arayüz, altyazı ya da dil seçeneği belirtilmiyor; kılavuzlar ve kontrol listeleri İngilizce, bu yüzden temel İngilizce bilmeden oyunu çözmek zor olur. Sistem gereksinimleri düşüktür: asgari olarak 2,2 GHz işlemci, 1 GB bellek ve 256 MB ekran kartı belirtilir.

Kimlere uygun? Benzer oyunlar

Bu simülatör, mekik prosedürlerine meraklı, kontrol listesi okuyup düğmelere sırayla basmaktan hoşlanan sabırlı oyunculara uygundur. Hızlı aksiyon ya da kolay erişim isteyenler hayal kırıklığına uğrayabilir; ilk uçuşlar kılavuz okumadan tamamlanamaz. Aynı konuyu kitap olarak merak edenler için The Space Shuttle Decision sayfasına ve mekik tarihini kapsayan Shuttle-Mir sayfasına bakabilirsiniz. Gerçek yörünge mekaniğini oynayarak öğrenmek için Orbiter ve Reentry doğrudan akraba oyunlardır; Kerbal Space Program ise aynı fikri roket tasarımıyla verir. Başka seçenekler için en iyi uzay oyunları yazımızı okuyabilirsiniz.