Star Wars: X-Wing (1993): oynanışı ve oyundaki gerçek uzay uçuşu fiziği

Star Wars: X-Wing, 1993'te çıkan ve Yeni Bir Umut filmindeki Asi İttifakı pilotlarının koltuğuna sizi oturtan bir uzay muharebe simülatörüdür. Oyunu Totally Games'in kurucuları Lawrence Holland ve Edward Kilham geliştirdi; yayıncısı Kuzey Amerika'da LucasArts, Avrupa'da U.S. Gold oldu. Holland, daha önce İkinci Dünya Savaşı uçuş simülatörleri (Battlehawks 1942, Their Finest Hour, Secret Weapons of the Luftwaffe) yapmıştı ve LucasArts Star Wars lisansını aldığında bu deneyimi uzaya taşımaya karar verdi.

Oyunda İttifak'ın bir pilotusunuz ve üç görev turu boyunca Galaktik İmparatorluk'a karşı görevler yerine getiriyorsunuz. Hikâyeyi burada anlatmayacağız; yalnızca kampanyanın filmdeki Ölüm Yıldızı saldırısıyla bittiğini söyleyelim. Oyunun öne çıkan yanları kokpitten bakış, çokgenlerle çizilmiş üç boyutlu gemiler ve görev tabanlı yapıdır; bu üçlü, aynı stüdyonun devamı TIE Fighter ve çok sonra gelen Star Wars: Squadrons için de temel oldu.

Nasıl oynanır?

Oyun tamamen birinci şahıs kokpit görünümünde oynanır. Başlangıçta A-wing, X-wing ve Y-wing gemilerini kullanırsınız; B-wing ise genişleme paketiyle geldi. Her geminin hız, silah ve dayanıklılık dengesi farklıdır. Görevler görev turları hâlinde sıralanır; her turda on iki ila on dört operasyon bulunur ve turların içinde ilerleme doğrusaldır. Her görev öncesinde hedefleri ve haritayı gösteren bir brifing ekranı açılır; kokpitte ise gaz koluna bağlı bir hız göstergesi, ön ve arka bölgeyi izleyen iki yuvarlak tarama ekranı ve geminin durumunu gösteren paneller bulunur.

Oyunun merkezindeki mekanik güç dağıtımıdır. Geminin enerjisini lazerler, deflektör kalkanları ve motorlar arasında paylaştırırsınız. Lazerleri ve kalkanları şarj etmek geminin hızını düşürür; bu yüzden hangi anda neye güç vereceğiniz görevin kaderini belirler. Oyun, yalnızca ateş edip kaçmaktan çok, düşmanın üzerine nasıl geleceğinizi ve nasıl çıkacağınızı planlamayı gerektirir. Dönemin eleştirmenleri zorluk dengesini tartıştı: Compute! dergisi oyunu "ilk gerçek uzay savaşı simülatörü" diye anarken katı görev yapısını "hata payı yok" diyerek tartışmalı bulmuş; Next Generation de zorluğunun katı kaldığına dikkat çekmiştir.

Oyun ayrıca sesi ve müziğiyle öne çıkar: Michael Land, Clint Bajakian ve Peter McConnell'in hazırladığı müzik, iMUSE sistemi sayesinde oyundaki olaylara (dost ya da düşman gemilerin gelişi gibi) tepki verir ve John Williams'ın tema müziklerini orijinal bestelerle harmanlar. X-Wing, iMUSE'yi kullanan ilk macera dışı oyundur.

Oyundaki bilim

X-Wing, 1993'te bir uçuş simülatörünün uzaya taşınmış hâlidir; fizik kuralları bilerek oyun lehine esnetilmiştir. Gerçek uzay uçuşuyla karşılaştırınca hangi noktalarda yaklaştığını ve ayrıldığını görebiliriz.

Hareketin sürmesi

NASA Glenn'in ifadesiyle, Newton'un birinci yasası, hareketli bir cismin dengelenmemiş bir kuvvet etki etmedikçe sabit hızla ve doğrusal olarak hareketini sürdüreceğini söyler. Havasız uzayda sürtünme olmadığı için gerçek bir geminin hızını kesmek için ters yönde itki gerekir. Oyunda ise gemiyi bir uçak gibi yönlendirir, gaz koluyla hızı ayarlarsınız. Bu seçim, oyunu oynanabilir kılar: eğer gerçek yörünge mekaniğine uysaydı, her dönüşten sonra geminin eski hızını sürdürmesi nedeniyle düşmanı kovalamak çok daha karmaşık olurdu.

Sessiz uzay, sesli oyun

NASA'ya göre ses, hava ya da su gibi bir ortamdaki basınç dalgalarıdır; ortam yoksa ses yayılmaz. Elektromanyetik dalgalar ise ortama ihtiyaç duymadığı için radyo ve televizyon uzayda çalışır. X-Wing'de lazer ateşi, motor sesi ve patlamalar duyulur; bu, Star Wars'un sinemadaki ses tasarımından gelen bir gelenektir. Örneğin filmdeki TIE savaşçılarının tiz sesi, ses tasarımcısı Ben Burtt'un bir fil çığlığını ıslak yolda giden bir arabanın sesiyle birleştirmesiyle yaratılmıştır. Oyunun Koleksiyoncu Sürümü'nde eklenen telsiz konuşmalarının arkasındaki fikir ise gerçektir: radyo dalgaları elektromanyetik olduğu için boşlukta ışık hızıyla ilerler ve gemiler birbirleriyle konuşabilir. Gerçek uzay araçlarının yer istasyonlarıyla haberleşmesi de bu temele dayanır.

Kalkan ve enerji dengesi

Oyun, kalkanı ve lazeri şarj etmenin gemiyi yavaşlattığını varsayar; bu bir oyun kuralıdır, fizik yasası değildir. Yine de arkasındaki fikir gerçektir: uzay araçlarında elektrik enerjisi sınırlıdır. Gerçek "kalkanlar" ise ya manyetik ya da fiziksel zırhtır. NASA'ya göre Dünya'nın manyetosferi, Güneş'ten gelen yüklü parçacık akışını (güneş rüzgârını) gezegenin çevresinden saptırır. Uluslararası Uzay İstasyonu'nda ise çarpışmalara karşı Whipple türü kalkanlar kullanılır: gövdeden belirli bir mesafede duran ince bir tampon, mikrometeoroit ve uzay enkazı parçalarını yavaşlatıp dağıtır. NASA teknik raporlarına göre bu tür kalkanlar saniyede yaklaşık 7 kilometre hızla çarpan yarım inçlik bir alüminyum parçayı durdurabilir. Oyundaki kalkan şarjı ve geminin hasar ödünleşimi, mühendislikteki "korumanın kütle ve enerji maliyeti" gerçeğinin oyunlaştırılmış hâlidir.

Gezegen yakınında savaşmak

Oyunun görsellerinde sık sık bir gezegenin yakınında duran büyük gemiler görürüz. NASA'ya göre Uluslararası Uzay İstasyonu yaklaşık 250 mil (yaklaşık 400 kilometre) yükseklikte saatte 17.500 mil hızla (yaklaşık 28 bin kilometre) uçar ve Dünya'yı yaklaşık 90 dakikada bir tur atar. Yani bir gezegen çevresinde "park etmiş" görünen bir geminin aslında çok yüksek bir hızla yörüngede olması gerekir; yanındaki gemilerle aynı yörüngeyi paylaştıkları için birbirlerine göre yavaş görünürler. Ayrıntılar için yörünge sayfamıza bakabilirsiniz.

Geliştirme hikâyesi

Holland'ın motoru, bit eşlemli sprite'lar yerine üç boyutlu çokgenlerden oluşan gemiler kullanan ilk motorlardan biriydi; yayımlandığı dönemde bu, uçuş simülatörlerinde yaygın olan sprite yaklaşımından büyük bir ayrılıktı. Oyun 4 Mart 1993'te MS-DOS, Macintosh ve Windows için çıktı. Aynı yıl iki genişleme paketi yayımlandı: Imperial Pursuit ve B-Wing; planlanan altıncı tur (Echo Base) hiç çıkmadı.

1994'te çıkan Koleksiyoncu CD-ROM sürümü yeniden hazırlanmış ara sahneler, ek görevler ve görev brifingleriyle oyun içi telsiz mesajları için seslendirme getirdi. 1998'de çıkan X-Wing Collector Series, 3B donanım hızlandırmasını destekliyordu. Oyun, 2014'ün sonunda GOG, Nisan 2015'te Steam üzerinden "Special Edition" adıyla modern bilgisayarlar için yeniden yayımlandı; bu sürümler Imperial Pursuit ve B-Wing genişlemelerini içerir.

Etkisi ve ödülleri

Oyun 1993'te Origins Ödülleri'nde "En İyi Fantastik/Bilimkurgu Bilgisayar Oyunu" seçildi ve Computer Gaming World tarafından yılın simülasyonu olarak anıldı. Computer Gaming World uçuş modelini "mükemmel uygulanmış" ve oynaması keyifli buldu. Oyun, devamı TIE Fighter ile birlikte pek çok "tüm zamanların en iyileri" listesinde yer aldı; Next Generation'ın listesinde X-Wing ve TIE Fighter birlikte 23. sıradadır. Daha sonra gelen Star Wars: Squadrons gibi yapımların esinlendiği klasiklerden biridir.

Hangi platformlarda var, Türkçe mi?

X-Wing özgün olarak MS-DOS, Macintosh ve Windows için çıktı. Bugün "Special Edition" sürümü Steam ve GOG üzerinden satılıyor; Steam sayfasına göre Windows ve macOS'ta çalışır. Oyun ücretli bir ürün; ücretsiz sürümü yok. Steam sayfasına göre yalnızca İngilizce arayüz ve seslendirme sunuyor, Türkçe yok.

Kimlere uygun, benzer oyunlar

Oyun, uzay simülatörlerinin tarihini merak edenler ve eski tarz, katı zorluktaki görev oyunlarını sevenler için uygun. Steam sayfasına göre oyun tek oyunculudur, kısmi kontrolcü desteği ve bulut kaydı sunar; yani bugün kumanda koluyla ya da klavyeyle rahatça denenebilir, ama 1993'ün arayüz anlayışına alışmak biraz zaman alabilir. Oyun yalnızca İngilizce olduğundan görev brifinglerini okumak için temel bir İngilizce gerekir. Modern grafik ve rahat kontroller arıyorsanız Star Wars: Squadrons daha erişilebilir. Aynı dönemin diğer klasikleri olarak Wing Commander ve devamı Wing Commander III sayfalarına, hikâyenin film tarafı için Star Wars izleme sırası ve Luke Skywalker sayfalarına bakabilirsiniz. Oyunun İmparatorluk cephesinden anlatılan devamı TIE Fighter ayrı bir sayfada anlatılıyor.