Star Wars: Squadrons: oynanışı ve oyundaki gerçek uzay savaşı fiziği

Star Wars evreninin uzay savaşlarını hep dışarıdan, kamera açısıyla izledik. Star Wars: Squadrons ise sizi doğrudan bir starfighter'ın kokpitine oturtuyor. Oyun, Motive Studio'nun geliştirdiği, Electronic Arts'ın yayımladığı birinci şahıs bir uzay muharebesi oyunu; Ekim 2020'de çıktı. Tek oyunculu kampanyada Jedi'ın Dönüşü sonrasındaki dönemde, iki ayrı tarafın pilotlarını oynuyorsunuz: Yeni Cumhuriyet'in Vanguard Filosu ile İmparatorluk'un Titan Filosu. Hikâyenin ayrıntısına girmiyoruz; bilmeniz gereken, aynı savaşı iki cephenin kokpitinden yaşamanız ve her iki tarafın pilotlarının birbirinden farklı hedefleri olduğu.

Oyunun asıl iddiası "pilotluk hissi". Ekranda klasik bir nişangâh ve sağlık çubuğu yok; geminin durumunu, kalkan ve enerji dağılımını kokpitteki göstergelerden okuyorsunuz. Bu seçim, hem oynanışı hem de aşağıda anlatacağımız fizik tartışmalarını belirliyor.

Nasıl oynanır?

Oyun yalnızca birinci şahıs bakışıyla oynanır; geminin dışından bir kamera yoktur. Her iki tarafın filosunda dört temel gemi sınıfı bulunur: avcı (X-wing ve TIE Fighter), önleyici (A-wing ve TIE Interceptor), bombardıman (Y-wing ve TIE Bomber) ve destek (U-wing ve TIE Reaper). Sonraki güncellemelerle B-wing ve TIE Defender de eklendi. Her sınıf başka bir rol üstlenir: önleyiciler hızlı ve kırılgandır, bombardıman gemileri yavaş ama yıkıcıdır, destek gemileri ise takım arkadaşlarına yardım eder.

Oyunun merkezindeki mekanik güç yönetimidir. Geminin enerjisini silahlar, kalkanlar ve motorlar arasında paylaştırırsınız. Silaha güç verirseniz ateş gücünüz artar, motora verirseniz hızlanır ve manevra yaparsınız, kalkana verirseniz hasar emme kapasiteniz yükselir. Hepsini birden maksimuma çıkaramazsınız; her an bir ödünleşim yaparsınız. Ayrıca motoru kısıp geminin dönmesini ve belirli bir yönde "kaymasını" kullanan bir sürüklenme (drift) manevrası vardır; Lucasfilm Games yapımcılarından Orion Kellogg bunu filmlerden, kitaplardan ve dizilerden esinlenen bir özellik olarak anlatmıştır. İmparatorluk gemilerinin kalkanı yoktur; bu eksiklik, tarafların dengeli kalması için başka avantajlarla telafi edilir.

Çok oyunculu modda iki ana mod vardır: on oyunculu takım ölüm maçı olan Dogfight ve beşe beş oynanan, rakibin büyük gemisini yok etmeye dayalı Fleet Battles. Oyuncular deneyim kazandıkça yeni silah, kalkan, geliştirme ve görünüm seçeneklerinin kilidini açar; oyunda para karşılığı satılan bir mağaza yoktur. Platformlar arası oyun desteklenir, PC ve PlayStation tarafında sanal gerçeklik başlıkları da kullanılabilir, konsollara HOTAS (kumanda kolu ve gaz kolu) desteği yamayla geldi.

Oyundaki bilim

Squadrons, bilimsel doğruluğu hedefleyen bir simülatör değildir; ama hangi noktada bilimi bilerek eğdiğini görmek, uzay uçuşunu anlamak için güzel bir yol. Bu bölümde oyundaki beş fikri gerçekle karşılaştırıyoruz.

Sürüklenme ve Newton'un birinci yasası

NASA Glenn Araştırma Merkezi, Newton'un birinci yasasını şöyle özetler: durağan bir cisim durağan kalır, hareketli bir cisim de dengelenmemiş bir kuvvet etki etmedikçe sabit hızla ve doğrusal olarak hareketini sürdürür. Havası olmayan uzayda bir geminin yavaşlamasını sağlayacak sürtünme yoktur. Gemiyi başka yöne çevirdiğinizde bile gittiği yönde kaymaya devam eder; yönünü değiştirmek için motor itkisi gerekir. Oyunun "drift" mekaniği bu gerçeğe yaklaşan nadir noktalardan biridir: burnunuzu hedefe çevirirken geminin eski yönünde süzülmesi, gerçek uzay uçuşuna benzer. Öte yandan oyun, gemiyi çoğu zaman uçak gibi hissettirir ve hızı kolayca kontrol edilebilir tutar. Gerçek bir uzay uçuşunda hız kontrolü, her seferinde karşı yönde itki harcamak demektir ve bu, oynaması çok daha zor bir oyun yaratırdı.

Sessiz uzay

NASA'nın anlatımıyla ses, havadaki (ya da su gibi bir ortamdaki) basınç dalgalarıdır; ortam yoksa ses yayılamaz. Radyo ve televizyonun uzayda çalışmasının nedeni ise elektromanyetik dalgaların ortama ihtiyaç duymamasıdır. Yani gerçek bir uçuşta motor gürültüsü ya da patlama sesi yoktur. Squadrons'ta ise lazer atışları, motorlar ve patlamalar çok gürültülüdür; bu, Star Wars'un ses estetiğinin parçasıdır. Kokpitin içinde havanın bulunması nedeniyle pilotun kendi kulaklığındaki sesleri duyması mümkündür, ama dışarıdaki patlamanın sesini duymasının fiziksel bir yolu yoktur.

Kalkanlar: manyetik kalkan mı, zırh mı?

Oyundaki kalkan, hasarı emen bir enerji katmanıdır. Gerçek uzayda "kalkan" fikrinin iki karşılığı vardır. Birincisi, Dünya'nın manyetosferi: NASA'ya göre bu manyetik balon, Güneş'ten gelen yüklü parçacık akışını, yani güneş rüzgârını, gezegenin çevresinden saptırır. İkincisi, uzay araçlarının çarpışmadan korunmak için kullandığı zırhlar. NASA'nın Uluslararası Uzay İstasyonu için geliştirdiği "Whipple kalkanı" türü korumalar, ana gövdeden belirli bir mesafede duran ince bir dış tabakadan oluşur; tampon ve gövde arasındaki boşluk, yüksek hızlı mikrometeoroit ve uzay enkazı parçalarının enerjisini dağıtır. NASA belgelerine göre ISS'te kullanılan Nextel ve Kevlar dolgulu Whipple kalkanı, saniyede 7 kilometre hızla çarpan yarım inçlik (yaklaşık 1,3 santimetre) bir alüminyum parçayı durdurabilir ve eşdeğer tek parça bir kalkandan yüzde 84 daha hafiftir. Oyundaki ödünleşim de aynı mantığa yaslanır: koruma kütle demektir. İmparatorluk gemilerinin kalkansız olması, daha hafif ve çevik olmalarıyla anlatılır; bu, mühendislikteki gerçek bir takasa benzer.

Güç yönetimi

Gerçek uzay araçları da kısıtlı bir elektrik bütçesiyle çalışır; güneş panelleri ve piller her sistemin ihtiyacını aynı anda karşılamaz. Mühendisler hangi sistemin ne zaman çalışacağını önceden planlar. Squadrons'un güç dağıtım ekranı, bu gerçek kısıtın oyunlaştırılmış hâlidir: tüm sistemler için yeterli enerji yoktur, seçim yapmanız gerekir. Oyun bunu saniyeler içinde yaptığınız bir taktik karara çevirir; gerçekte bu planlama çok daha önceden yapılır.

Gezegen üzerinde savaşmak

Oyunun tanıtım görsellerinde gemiler sıklıkla bir gezegenin yakınında çarpışır. NASA'ya göre ISS yaklaşık 250 mil (yaklaşık 400 kilometre) yükseklikte saatte 17.500 mil hızla (yaklaşık 28 bin kilometre) uçar ve Dünya'yı yaklaşık 90 dakikada bir tur atar. Bir gezegenin çekiminde dengede kalmak için gerekli yörünge hızı yüksektir. Aynı yörüngede birlikte hareket eden iki cisim birbirine göre yavaş görünür, bu yüzden oyunun gemilerinin gezegen üstünde "asılı" durması, göreli hareket açısından makul bir sadeleştirmedir; ama yakıt harcamadan sabit yükseklikte durmak, yörünge mekaniğiyle bağdaşmaz (ayrıntı için yörünge sayfasına bakabilirsiniz).

Oyun ve film sahnelerinde sevilen yoğun asteroit tarlaları da gerçeği abartır. NASA'ya göre asteroitlerin çoğu Mars ile Jüpiter arasındaki ana kuşakta bulunur, tüm asteroitlerin toplam kütlesi Ay'ınkinden azdır ve çapı bir kilometreden büyük olduğu tahmin edilen 1,1 ila 1,9 milyon asteroit çok geniş bir bölgeye yayılmıştır; ayrıntılar için asteroit kuşağı sayfamıza bakın. Bu yüzden asteroitler birbirine çok uzaktır ve gerçek bir kuşakta kayaların arasında zikzak çizerek uçmak gerekmez.

Fragman

Geliştirme hikâyesi

Yaratıcı yönetmen Ian S. Frazier, StarWars.com'a verdiği röportajda hedeflerinin oyuncuyu bir X-wing ya da TIE Fighter'ın içinde gerçekten oradaymış gibi hissettirmek olduğunu anlatmıştır. Aynı röportajda, ekibin klasik Star Wars uçuş oyunlarını yeniden oynayıp filmleri izleyerek "mümkün olduğunca gerçek" bir uzay savaşı hissi yakalamaya çalıştığını söyler. Oyunun fikri, Motive'e James Clement ve Patrick Lalonde tarafından sunulmuştur. Oyun Frostbite 3 motoruyla geliştirildi ve 15 Haziran 2020'de duyuruldu.

Etkisi ve ödülleri

Oyun çıktığında eleştirmenlerden genel olarak olumlu not aldı: Metacritic'te PC ve PlayStation 4 sürümleri 100 üzerinden 79, Xbox One sürümü 78 oldu. Müzikleri Game Audio Network Guild'den "Yılın Müziği" ödülünü kazandı; PlayStation Blog 2020'de oyunu "En İyi PS VR Deneyimi" seçti ve The Game Awards 2020'de En İyi VR/AR dalında aday oldu. Squadrons, 1990'ların klasik Star Wars uçuş oyunlarının (X-Wing, TIE Fighter) "pilot olma" fikrini modern grafikler, kokpit göstergeleri ve sanal gerçeklik desteğiyle sürdüren bir yapım olarak anılır.

Hangi platformlarda var, Türkçe mi?

Squadrons, PC (Windows), PlayStation 4 ve Xbox One için 2 Ekim 2020'de, Xbox Series X|S için 3 Aralık 2020'de çıktı. PC'de Steam üzerinden de satılır. Oyun ücretli bir ürün; ücretsiz sürümü yoktur. Steam mağaza sayfası arayüz dilleri arasında Türkçeyi listelemiyor; yani oyun Türkçe arayüz ve altyazı sunmuyor. Desteklenen diller arasında İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Almanca, İspanyolca, Japonca, Korece, Lehçe, Portekizce, Rusça ve Çince bulunuyor.

Kimlere uygun, benzer oyunlar

Oyun, Star Wars'u seven ve uzay muharebesini kokpitten yaşamak isteyenler için uygun. Tek oyunculu kampanya kokpiti öğrenmek için uygun bir giriş; çok oyunculu tarafta ise takım oyunu ve gemi bilgisi öne çıkar. Gerçekçi fizik ya da ticaret ve keşif arıyorsanız başka türlere bakmalısınız. Benzer deneyim için tarihî uzay muharebe oyunları Wing Commander ve FreeSpace 2 sayfalarımızda, kokpit odaklı modern örnekler ise Squadron 42 ve Elite Dangerous sayfalarımızda anlatılıyor. Squadrons'un esinlendiği klasikler olan X-Wing (1993) ve TIE Fighter (1994) de ayrı sayfalarda ele alınıyor. Filmlerdeki kahramanlar için Luke Skywalker ve Darth Vader sayfalarına bakabilirsiniz.