NASA neden okyanusları araştırmayı bıraktı?

NASA okyanusları araştırmayı bırakmadı; böyle bir karar hiç alınmadı. Sosyal medyada dolaşan "NASA okyanusta bir şey buldu ve araştırmayı durdurdu" türü iddiaların dayanağı yok. Gerçekte işler bölünmüş durumda: ABD'de derin denizleri gemilerle, robot denizaltılarla keşfetmek Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi'nin (NOAA) görevi. NASA ise okyanusları uzaydan, uydularla ölçüyor ve bu çalışmaları bugün de sürdürüyor.

Okyanusları kim araştırıyor?

NOAA, ABD Ticaret Bakanlığı'na bağlı bir kurum. Görevini iklimdeki, hava durumundaki, okyanuslardaki ve kıyılardaki değişimleri anlamak ve öngörmek, deniz ekosistemlerini korumak olarak tanımlıyor. Kurumun 2001'de oluşturulan Okyanus Keşfi birimi (NOAA Ocean Exploration), kendi ifadesiyle ABD'de bilinmeyen okyanusu keşfetmeye adanmış tek federal program; derin deniz seferlerinde en çok kullandığı gemi Okeanos Explorer. Okyanus araştırması elbette yalnız ABD'nin işi değil; dünyanın pek çok ülkesinde üniversiteler, deniz araştırma enstitüleri ve donanmalar da denizleri inceliyor.

NASA ise kuruluşundan beri bir havacılık ve uzay ajansı. Uzaya gönderdiği araçların bir bölümü Dünya'ya bakar ve bunların önemli bir kısmı okyanusları gözlemek için tasarlanmıştır. Kurumu tanıtan yazımızı NASA sayfasında bulabilirsiniz.

NASA okyanusları nasıl araştırıyor?

Uydular, bir gemiyle haftalar sürecek ölçümleri bütün gezegen için birkaç günde toplayabilir. NASA'nın son yıllarda fırlattığı okyanus uydularından bazıları şunlar:

• Sentinel-6 Michael Freilich (21 Kasım 2020): NASA, ESA, EUMETSAT, NOAA ve Fransız uzay ajansı CNES'in ortak uydusu deniz seviyesini ölçüyor. 1992'de TOPEX/Poseidon ile başlayan, ardından Jason uydularıyla süren uydu deniz seviyesi kaydını devam ettiriyor.
• SWOT (16 Aralık 2022): ABD ve Fransa'nın birlikte geliştirdiği uydu, Dünya'nın yüzey sularının ilk küresel taramasını yapıyor; okyanus yüzeyinin topografyasını ince ayrıntısıyla gözlüyor.
• PACE (2024): Adı "Plankton, Aerosol, Bulut, Okyanus Ekosistemi"nin kısaltması. Okyanus besin zincirinin temelini oluşturan fitoplanktonları suyun rengi üzerinden izliyor, zararlı alg patlamalarını öngörmeye yardım ediyor.

Uzaydan bakış Türkiye'nin denizlerini de kapsıyor. NASA'nın Landsat 8 görüntüsünde Marmara Denizi'ndeki fitoplankton patlaması renkli kıvrımlar hâlinde görülüyor. NASA'nın açıklamasına göre Marmara'nın yüzeyindeki daha az tuzlu su, Karadeniz'den gelen akış ile Susurluk, Biga ve Gönen çaylarından beslenir; besin bakımından zengin bu tatlı katman, planktonun çoğalmasını kolaylaştırır.

Okyanusların ne kadarı keşfedildi?

İddiaların ilgi görmesinin bir nedeni, okyanusların gerçekten az bilinmesi. NOAA'ya göre Nisan 2026 itibarıyla dünya deniz tabanının yüzde 28,7'si çağdaş çok ışınlı sonarlarla yüksek çözünürlükte haritalanmış durumda; ABD sularında bu oran yaklaşık yüzde 56. Derin deniz tabanının insan gözüyle ya da kamerayla görülmüş kısmı ise yüzde 0,001'in altında. Yani okyanus keşfi bitmiş değil, aksine yolun başında.

Verileri göster

Yüksek çözünürlükle haritalanan dünya deniz tabanı	%28,7
Haritalanan ABD deniz tabanı	Yaklaşık %56
Gözle görülmüş derin deniz tabanı	%0,001'den az

NASA başka dünyalarda okyanus arıyor mu?

Evet. NASA'nın 14 Ekim 2024'te fırlattığı Europa Clipper, Nisan 2030'da Jüpiter'e varacak. Hedefi, Jüpiter'in uydusu Europa'nın buzlu kabuğunun altındaki tuzlu okyanus. Bilim insanları bu okyanusta Dünya'daki bütün okyanusların toplamının iki katından fazla sıvı su bulunduğunu düşünüyor. Ayrıntılar Europa Clipper ve Europa sayfalarımızda.

Kısaca

• NASA okyanus araştırmasını bırakmadı; bu iddianın kaynağı yok.
• ABD'de derin denizi gemilerle keşfetmek NOAA'nın, uzaydan ölçmek NASA'nın işi.
• Sentinel-6, SWOT ve PACE uyduları deniz seviyesini, yüzey sularını ve planktonu izliyor.
• NOAA'ya göre deniz tabanının yalnız yüzde 28,7'si yüksek çözünürlükle haritalandı.
• NASA, Europa Clipper ile Jüpiter'in uydusundaki okyanusu inceleyecek.