Deliver Us The Moon: oynanışı ve oyundaki gerçek helyum-3, Ay yüzeyi bilimi
Deliver Us The Moon, enerji krizindeki Dünya adına Ay'a gönderilen son astronotu oynatan bir keşif ve bulmaca oyunu. Helyum-3, Ay'ın koşulları ve uzay asansörü fikri gerçek bilimle karşılaştırılıyor.
- Tür
- Keşif / bulmaca
- Çıkış yılı
- 2018
- Geliştirici
- KeokeN Interactive
- Yayıncı
- Wired Productions
- Platformlar
- PC, PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S, Nintendo Switch
- Türkçe dil desteği
- Türkçe yok
Deliver Us The Moon, doğal kaynakları tükenmiş, enerji krizine sürüklenmiş yakın gelecekteki bir Dünya'yı anlatan bilimkurgu gerilimi. Steam tanıtımına göre dünya güçleri bu krize çözüm olarak Dünya Uzay Ajansı'nı (WSA) kuruyor ve Ay'da umut verici yeni bir enerji kaynağı buluyor. Bir gece Ay'daki koloniyle tüm iletişim kesiliyor, kaynak da kayboluyor. Yıllar sonra oyuncu, Dünya'nın son astronotu olarak Ay'a gidiyor ve ne olduğunu araştırıyor. Yalnızca küçük bir robot arkadaşı var: ASE.
Oyun, kavga ya da silah içermeyen, atmosferi ve keşfi öne çıkaran bir yapım. Bu yazıda oyunun nasıl oynandığını, oyundaki bilimin gerçekle nerede örtüşüp nerede ayrıldığını ve Türkçe desteği olup olmadığını özetliyoruz. Hikâyenin ayrıntılarına girmiyoruz.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=VqSdL3cULEA
Oyun ne anlatıyor?
Hikâye, bir enerji vaadinin nasıl bir felakete dönüştüğünü Ay yüzeyinde bırakılmış izlerle çözmeye dayanıyor. Oyuncu terk edilmiş tesisleri geziyor, geçmişte yaşananlara dair ipuçlarını topluyor ve geride kalan teknolojiyle yoluna devam ediyor. Steam sayfası, anlatının iklim değişikliği ve doğal kaynakların tükenmesi gibi güncel konulara odaklandığını da belirtiyor. Yani oyun, sadece bir "Ay'da kayıp koloni" gizemi değil; aynı zamanda enerji ihtiyacı yüzünden alınan riskler üzerine bir düşünce.
Nasıl oynanır?
Oyun birinci ve üçüncü kişi görüş arasında geçiş yapıyor. Steam tanıtımına göre oyuncu Dünya'dan bir roket fırlatıyor, WSA uzay istasyonunda dolaşıyor, sonra Ay yüzeyini yaya, araçla ya da monoray hattıyla keşfediyor. Bölümler arasında ağırlıksız ortam sekansları var. Elinde bir "Astrotool" ile geçmişin izlerini okuyor, kesici lazerler, robot kollar ve uzay giysisi teknolojileriyle engelleri aşıyor. Oksijen tüplerinin tükenmesi, uzayın tehlikeli koşulları ve gizemli tesisler oyunu gerilimli bir hâle getiriyor.
Steam tanıtımı, oyunu engellerin ve tehlikelerin aşıldığı, geçmişin sırlarının karmaşık bulmacalarla çözüldüğü bir macera olarak anlatıyor. Oyunda savaş yok; başarısız olunan sekanslarda karakter ölebiliyor ve sahne yeniden denenebiliyor. Oyunun üç saat civarındaki orijinal müziği de resmî tanıtımda öne çıkarılan öğelerden biri.
Oyundaki bilim
Oyunun bilimle bağı, geliştirici ekibin kendi açıklamalarında da vurgulanıyor. PlayStation Blog'da yayımlanan bir yazıda oyun yönetmeni Koen Deetman, gerçek uzay fikirlerinden esinlendiklerini anlatıyor. Aşağıda bu fikirleri gerçekle karşılaştırıyoruz.
Helyum-3: Ay'ın "enerji kaynağı"
Deetman'a göre oyundaki koloni, Ay'ın manyetik alanı olmadığı için güneş rüzgârıyla biriken helyum-3'ü çıkarıyor ve bu izotop fosil yakıtların yerini tutabilecek güçlü bir enerji kaynağı olarak düşünülüyor. Bu, gerçek bir fikir. Güneş rüzgârının getirdiği helyum-3, Ay regolitine, yani yüzeyi kaplayan toz ve kırıntı tabakasına sinmiş durumda. Ölçülen konsantrasyon güneş alan bölgelerde milyarda 1,4 ile 15 parça (ppb) arasında; kalıcı gölgedeki bölgelerde 50 ppb'ye kadar çıkabileceği tahmin ediliyor. Bir gram helyum-3 elde etmek için 150 tondan fazla regolit işlemek gerekecek. Yani oyundaki "değerli kaynak" gerçekte son derece seyreltik bir kaynak.
Peki neden helyum-3? Döteryum ile helyum-3'ün füzyonu yüksek enerjili protonlar üretir ve bunlar elektromanyetik alanlarla yönlendirilebildiği için kuramsal olarak doğrudan elektrik üretimine imkân verir; nötron radyasyonu ise azdır. Ancak bu tepkime, yaygın döteryum-trityum füzyonundan çok daha yüksek sıcaklık gerektirir ve istemeden gerçekleşen döteryum-döteryum yan tepkimeleri nötron üretir; bu da "tamamen temiz" olma iddiasını zayıflatır. Bugün sanayide kullanılan helyum-3'ün neredeyse tamamı trityumun bozunumundan geliyor. Gerald Kulcinski 1986'da Ay'da helyum-3 madenciliğini önerdi; Çinli bilim insanı Ouyang Ziyuan ise Ay'daki helyum-3'ün insanlığın bir yıllık ihtiyacını karşılayabileceğini savundu. Rusya'nın RKK Energiya şirketi de 2006'da ilgisini duyurdu. Yani Ay madenciliği şimdilik bir öneri aşamasında. Ayrıntılı bir değerlendirme için Ay filmindeki gibi Ay'da helyum-3 madenciliği mümkün mü? yazımıza bakabilirsin; füzyonun genel mantığı da nükleer füzyon maddesinde.
Ay'ın gerçek koşulları
NASA'ya göre Ay yaklaşık 385.000 km uzaklıkta, yarıçapı 1.740 km, yüzey çekimi Dünya'nın altıda biri. Güneş alan yüzeyler yaklaşık 127 °C'ye çıkarken gölgedeki bölgeler yaklaşık -173 °C'ye düşüyor. Yüzey, "regolit" denilen ince, tozlu bir malzemeyle kaplı. Atmosfer ise yalnızca çok ince bir "ekzosfer"; solunabilir değil. Oyunda oksijen tüpünün tükenmesi kaygısı bu yüzden gerçekçi. Ancak Ay yüzeyindeki bir astronot ağırlıksız değildir; ağırlıksızlık yörüngede ve istasyonlarda yaşanır, Ay'da ise altıda bir çekim hissedilir. Bu ayrım, oyundaki bazı sahnelerin sinematik özgürlük taşıdığını gösteriyor. Daha geniş bilgi için Ay, Ay'ın yüzeyi ve regolit sayfalarına bakabilirsin.
Mikrodalga ile enerji iletimi
Deetman, oyundaki enerji aktarım sisteminin Japonya'daki, kablosuz biçimde mikrodalgayla enerji taşımaya yönelik araştırmalardan esinlendiğini söylüyor. Aynı yazıda bu teknolojinin uzun mesafelerde henüz uygulanabilir olmadığı da belirtiliyor. Dolayısıyla oyun burada kuramsal bir fikri kurgunun ana bağlantısı olarak kullanıyor; gerçek dünyada bu ölçekte bir sistem yok.
Fırlatma prosedürleri ve Ay'a uzay asansörü
Oyundaki roket fırlatma sekansı için NASA'nın herkese açık bilgilerinden yararlanılmış. Deetman, oyuncunun gaz halindeki oksijen havalandırma kolları, ses bastırma sistemleri ve hidrojen yakma ateşleyicileri gibi gerçek fırlatma adımlarını yönettiğini anlatıyor. Ay'a bağlanan bir uzay asansörü fikri ise "ciddi çalışmalara" dayanıyor; ekip bunu iniş yerine daha yakıt verimli bir alternatif olarak anıyor. Gerçekten de Ay ve Mars gibi düşük çekimli cisimlerde bu tür kablolar, Dünya'dakinden çok daha az dayanıklı malzemeyle düşünülebiliyor; Dünya'da ise çelik ve titanyum alaşımları kendi ağırlıklarını ancak 20-30 km taşıyabilirken, karbon nanotüplerin 5.000-6.000 km kırılma uzunluğuna ulaşabileceği öngörülüyor. Konunun tarihi ve kuramı için uzay asansörü sayfamız var.
Neyi basitleştiriyor?
Oyun, bir bilimkurgu gerilimi; belgesel değil. Helyum-3'ün çıkarılması, işlenmesi ve Dünya'ya enerji olarak aktarılması gerçekte yüzlerce tonluk regolit işlemeyi, devasa tesisleri ve henüz var olmayan füzyon reaktörlerini gerektirir. Oyun bu zinciri tek bir koloniye sığdırıyor. Yine de "bilime dayalı kurgu" ayrımı burada işe yarıyor: temel fikirlerin (helyum-3, güneş rüzgârı, uzay asansörü, kablosuz enerji) hepsi gerçek bilimde tartışılan başlıklar. Ay'a gidişin gerçek tarihi için Ay'a yolculuklar ve Ay kaynaklarının hukuku ile ekonomisi için uzay madenciliği sayfalarını öneririz.
Geliştirme hikâyesi
Oyunu Hollandalı KeokeN Interactive stüdyosu geliştirdi; stüdyonun arkasında kardeşler Koen ve Paul Deetman var. Aktarılana göre kardeşler, büyükbabalarının gökbilime tutkusundan ve 2001: Bir Uzay Destanı ile Interstellar filmlerinden ilham aldı. Proje Kickstarter ve Steam Greenlight ile yol aldı ve Unreal Engine 4 ile geliştirildi. Oyun önce Fortuna adıyla 28 Eylül 2018'de PC'de çıktı, 10 Ekim 2019'da genişletilmiş hâliyle yayımlandı. Konsol sürümünü yayıncı Wired Productions üstlendi: PlayStation 4 ve Xbox One'da 24 Nisan 2020'de, PlayStation 5 ve Xbox Series X|S'te 23 Haziran 2022'de, Nintendo Switch'te ise 16 Temmuz 2024'te çıktı. Yeni nesil sürümde 4K yeniden işlenmiş görseller, ışın izlemeli gölgeler ve yansımalar sunuldu. Devam oyunu Deliver Us Mars Şubat 2023'te yayımlandı.
Etkisi ve ödülleri
Oyun, 2020'deki Game Audio Network Guild (G.A.N.G.) ödüllerinde "Bağımsız Oyun İçin En İyi Ses Tasarımı" ödülünü kazandı. Metacritic'te PlayStation 4 ve Xbox One sürümleri 76-77 puanla "genel olarak olumlu", PC ve PlayStation 5 sürümleri ise "karışık ya da ortalama" aralığında kaldı.
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
Oyun PC (Windows; Steam), PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S ve Nintendo Switch için çıktı. Ücretli bir oyun; Steam'de ücretsiz sürümü yok. PlayStation 4 ve Xbox One sahipleri yeni nesil sürüme ücretsiz geçiş yapabildi.
Türkçe desteği yok. Steam'in dil listesinde İngilizce (seslendirmeli), Fransızca (seslendirmeli), Almanca (seslendirmeli), İtalyanca, İspanyolca, Japonca, Korece, Lehçe, Rusça ve Basitleştirilmiş Çince bulunuyor. Oyunu oynamak için İngilizce bilmek gerekiyor.
Kimlere uygun, benzer oyunlar
Hızlı aksiyondan çok atmosferi, keşfi ve hikâyeyi önemseyenler için uygun. Uzay giysisi ve oksijen sınırı gibi gerçekçi baskıları seviyorsan Adr1ft, sıfır yerçekimiyle hareket etmeyi merak ediyorsan Lone Echo, terk edilmiş uzay üslerini keşfetmeyi seviyorsan Tacoma iyi tamamlayıcılar. Ay'ın kendisini yönetim oyunu olarak denemek isteyenler için ise Moonbase Alpha var. Gerçek astronot ekipmanlarına dair uzay giysisi sayfamız da oyunun giysi ve tüp mantığını anlamaya yardım eder.
Benzer oyunlarTümü →
The Turing Test: oynanışı ve oyundaki gerçek Europa, Turing testi, radyasyon bilimiBulkhead2016 · PC (Windows), Xbox One, PlayStation 4, Nintendo Switch
Deliver Us Mars: oynanışı ve oyundaki gerçek Mars çekimi, MOXIE bilimiKeokeN Interactive2023 · PC, PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S
The Dig (1995): oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit, DART, mekik bilimiLucasArts1995 · PC (MS-DOS; Steam'de Windows ve Mac), Macintosh
Space Quest: oynanışı ve oyundaki gerçek uzay çöpü, zaman yolculuğu bilimiSierra On-Line (Mark Crowe, Scott Murphy)1986 · PC (DOS, Windows), Macintosh, Amiga, Atari ST, Apple II
The Expanse: A Telltale Series: oynanışı ve oyundaki gerçek Kuşak, sıfır yerçekimi bilimiTelltale Games, Deck Nine2023 · PC (Windows), PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S, Nintendo Switch (2026)
Somerville: oynanışı ve oyundaki gerçek uzaylı sinyali, Wow! sinyali, iletişim bilimiJumpship2022 · PC, Xbox One, Xbox Series X|S, PlayStation 4, PlayStation 5
























