HighFleet: oynanışı ve oyundaki gerçek hava gemisi, radar, Ay'sız Dünya bilimi
HighFleet, dev uçan zırhlıları yakıt, radar ve telsiz savaşıyla yönettiğiniz bir aksiyon-strateji oyunu. Oyun, uçmanın, algılamanın ve Ay'ın yokluğunun gerçek fiziğini düşündürüyor.
- Tür
- Strateji
- Çıkış yılı
- 2021
- Geliştirici
- Konstantin Koshutin
- Yayıncı
- MicroProse
- Platformlar
- PC (Windows)
- Türkçe dil desteği
- Türkçe yok
HighFleet, Konstantin Koshutin'in geliştirdiği ve MicroProse'un yayımladığı bir aksiyon-strateji oyunu; yalnızca Windows'ta ve tek oyunculu olarak oynanıyor ve 27 Temmuz 2021'de çıktı. Oyun, uzak bir gelecekteki Dünya'da, "dieselpunk" bir estetikle çizilmiş bir dünyada geçiyor: gökyüzünde devasa metal gemilerden oluşan filolar uçuyor ve siz bir filonun komutanı olarak krallığınızı geri kazanmaya çalışıyorsunuz. Resmî tanıtımda bir kehanet, uçan gemilerle yapılan görkemli hava savaşları, keşif ve diplomasi öne çıkıyor.
Oyun uzayda geçmiyor. Yine de bu sitede yer alması boşuna değil: HighFleet bir gezegenin yüzeyinde, "büyük, ağır bir şeyi havada tutmak" fiziğini, radarı, telsiz dinlemeyi ve bir felaketin sonrasını oyunun merkezine koyan nadir yapımlardan. Bu yazıda oyunun nasıl oynandığını, sonra da bunların gerçek bilimle bağlantısını anlatıyoruz.
Nasıl oynanır?
Oyun iki katmanlı. Birincisi yukarıdan görünen bir strateji haritası: filonuzu şehirler ve rotalar arasında yürütüyor, yakıtınızı ve mürettebatın moralini izliyor, düşman hareketlerini sensörlerle ve telsiz dinleyerek takip ediyorsunuz. Haritada kodlanmış telsiz mesajlarını çözmek, füzeleri ve savaş uçaklarını önlemek, düşen gemilerin enkazından malzeme toplamak gibi ayrıntılar var. Yerel askerî liderleri (Tarkhan'lar) diyalog yoluyla kendi tarafınıza çekmek de oyunun diplomasi kısmı.
İkinci katman, savaş anı: gerçek zamanlı ve arcade ile simülasyon arasında bir yerde. Siz tek bir gemiyi doğrudan yönetirken diğer gemiler yapay zekâya bırakılıyor. Oyunun resmî tanıtımı, savaşı refleksten çok konumlandırma ve düşmanın zayıf noktalarını bulma üzerine kurduğunu söylüyor.
Üçüncü bir ayak da gemi tasarımı. Oyunda bir gemi editörü var: gövde, motor, yakıt tankı, zırh, silah gibi modülleri yerleştirip kendi gemilerinizi kuruyorsunuz. Resmî ekran görüntülerinde bir geminin kütlesi ton, itkisi meganewton, menzili kilometre ve yakıt tüketimi "bin kilometrede ton" olarak gösteriliyor; ayrıca kızılötesi ve radar izi, elektronik istihbarat (ELINT, yani elektronik yayınların dinlenmesiyle bilgi toplama) ve karıştırıcı (jammer) gibi kalemler var. Bu liste, aşağıdaki bilim bölümünün iskeleti.
Oyundaki bilim
HighFleet bir bilim kitabı değil, hatta çoğu yerde "gerçekçi" olmaya çalışmıyor. Ama arkasındaki sorular gerçek. İlk soru: 30 bin tonluk bir gemiyi havada ne tutar?
Hava gemisini ne uçurur?
Havada kalmanın iki yolu var: ya havadan hafif bir gaz (hidrojen, helyum) ile yüzmek ya da motorların itkisiyle ağırlığı yenmek. Gaz yolunda, deniz seviyesinde hidrojen metreküp başına yaklaşık 1,2 kilogram, helyum ise yaklaşık 1,1 kilogram yük kaldırır. 1937'deki felaketle bilinen Hindenburg zeplini yaklaşık 245 metre uzunluğunda ve 200 bin metreküp hidrojen taşıyordu; bu da kabaca 240 tonluk kaldırma demek. Oyunun resmî ekran görüntülerindeki bir ağır kruvazörün kütlesi ise yaklaşık 31 bin ton gösteriliyor. Böyle bir kütleyi gazla yüzdürmek için yaklaşık 26 milyon metreküp hidrojen, yani 130 Hindenburg gerekirdi. Gemilerin ekranda meganewton cinsinden bir itki değeri taşıması, oyunun uçuşu motor itkisine bağladığına işaret ediyor. Bu da büyük güç ister: 31 bin tonluk bir cismi havada tutmak için en az yaklaşık 308 meganewton, yani sadece havada kalmak için Saturn V'in ilk kademesinin (yaklaşık 33 meganewton) 9 katı itki gerekir ve bu itki sürekli yanmalıdır. Aynı ekran görüntüsünde geminin itkisi 510 meganewton görünüyor; yani oyun gerçekten bu mertebede bir güç öngörüyor.
Bu yüzden oyun uçuşun "neden mümkün" olduğunu bilimsel olarak savunmuyor, ama ilginç bir ders veriyor: yakıt hem gücün kaynağı hem de ağırlığın bir parçası. Yakıtı artırırsanız gemi ağırlaşır, ağırlaşan gemi daha fazla itki ve daha fazla yakıt ister. Bu döngü, uzay roketlerini yöneten roket denklemindeki mantığın uzak bir akrabası. Ekran görüntülerindeki gemi editöründe kütle kalemleri arasında yakıtın ayrı bir yüzdesi olması bu dengeyi gösteriyor; itki, yakıt ve kütle arasındaki bu ilişkiyi kendi gemilerinizle test edebilirsiniz.
Radar, telsiz ve elektronik savaş
Oyunun ekranlarında telsiz alıcı, yön bulucu ve şifre çözücü paneli var. Radar gerçek bir teknoloji: verici radyo dalgası darbeleri gönderir, bunlar cisimlerden yansıyıp alıcıya döner ve gidiş-dönüş süresi ışık hızıyla çarpılıp ikiye bölünerek uzaklık bulunur. "Radar" sözcüğü 1940'ta ABD Donanması tarafından "radyo ile algılama ve uzaklık ölçme" ifadesinin kısaltması olarak türetildi. Radar görüş hattıyla sınırlıdır; Dünya'nın eğriliği ve atmosfer, bir hedefi ne kadar uzaktan görebileceğinizi belirler. Hareketli bir hedefin hızı ise Doppler etkisiyle ölçülür. Radarı kandırmanın yolları da var: karıştırıcılar rakip radarı gürültüyle boğar, gizlilik (stealth) teknolojisi ise yansımayı azaltır. Oyunun gemi ekranındaki "jammer" ve "radar izi" kalemleri tam olarak bu kavramlara karşılık geliyor. Telsiz yön bulucu ise ekran görüntüsündeki talimata göre, sinyalin en güçlü duyulduğu yöne anten çevrilerek kaynağın doğrultusunu bulma işi. Bunların hepsi elektromanyetik tayfın radyo bölümünde olan şeyler.
Ay'ı yok etmek mümkün mü?
Oyunun arka planında, insanlığın binlerce yıl önce nükleer silahlarla Ay'ı yok ettiği bir felaket yer alıyor. Gerçek fizik bunu çok zor buluyor. NASA'nın verilerine göre Ay'ın kütlesi 7,346 x 10²² kilogram, yarıçapı 1.737 kilometre. Bu değerlerden Ay'ı kendi çekimine karşı tamamen dağıtmak için gereken enerjiyi (çekim bağlanma enerjisi) kabaca 1,2 x 10²⁹ joule olarak hesaplıyoruz. Şimdiye kadar patlatılan en güçlü nükleer silah Tsar Bomba'nın verimi (30 Ekim 1961) 50 megaton, yani yaklaşık 210 petajoule (2,1 x 10¹⁷ joule). Aradaki oran yaklaşık 600 milyar kat. Yani Ay'ın oyundaki gibi yok edilmesi, tek bir Tsar Bomba'nın verimiyle kıyaslanamayacak kadar büyük bir enerji gerektirir. Ay'ın gerçek oluşumu ise başka bir yıkımın ürünü: genel kabul gören kurama göre Mars büyüklüğünde bir cismin (Theia) genç Dünya'ya çarpmasından doğdu ve izotop tarihlemesine dayanan bir çalışma bunun yaklaşık 4,35 milyar yıl önce olduğunu öne sürüyor.
Peki Ay yok olsaydı ne olurdu? NOAA'ya göre Güneş, Ay'dan 27 milyon kat kütleli olmasına rağmen gelgit üretme gücünün yalnızca kabaca yarısı kadarına sahip; çünkü gelgit kuvveti uzaklığın küpüyle azalıyor. Ay olmasa okyanus gelgitleri belirgin biçimde zayıflardı. Dünya'nın eksen eğikliğine etkisi ise tartışmalı: Laskar'ın 1993 çalışması, Ay'ın yokluğunda eğikliğin birkaç milyon yılda 90 dereceye kadar sallanabileceğini öne sürmüştü; Lissauer'in 2012 simülasyonları ise bunun daha ılımlı kalacağını, değişimin yaklaşık 20-25 derece olacağını gösterdi.
Özet: neyi doğru, neyi basitleştirmiş?
- Doğru fikir: Yakıt, kütle ve itki birbirine bağlı; radar yansımayla çalışır; telsiz dinleme ve karıştırma gerçek askerî tekniklerdir.
- Basitleştirilmiş: Devasa ağır gemilerin havada kalması ve yakıt tüketimi.
- Kurgu: Ay'ın nükleer silahlarla yok edilmesi; enerji bakımından mümkün değil.
Geliştirme hikâyesi
Oyunu Konstantin Koshutin ve Maxim Kiselev geliştirdi. Koshutin daha önce IGF finalisti Hammerfight'ı tasarlamıştı; HighFleet'in çalışma adı "Hammerfight 2" idi ve geliştirme on yılı aşkın sürdü. Oyun Haaf's Game Engine ile yazıldı, fiziği 2B fizik kütüphanesi Box2D ile hesaplıyor. MicroProse'un duyurusuna göre ekip, geliştirmenin ilk yılında Moskova'daki DevGAMM etkinliğinde "En İyi Bağımsız Oyun" adayı oldu. Evrenin kurulumu Frank Herbert'in Dune'undan esinlenmiş.
Etkisi ve ödülleri
Metacritic'te 6 eleştirmene göre 74 puan aldı; yani karışık-olumlu bir karşılama gördü. Eleştirmenler özgün estetiği ve arcade, strateji ve filo yönetimini birleştiren yapıyı öne çıkardı; öte yandan dik öğrenme eğrisini, bazı sistemlerin belirsizliğini ve zorluk seçeneklerinin eksikliğini eleştirdi. Steam'de 7 bini aşkın kullanıcı değerlendirmesi var.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=hej6WwART3U
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
HighFleet yalnızca PC'de (Windows) oynanıyor; Steam'den satın alınıyor. Oyun ücretli, tek oyunculu. Steam'in dil bilgisine göre arayüz İngilizce ve Rusça; her iki dilde seslendirme de var. Türkçe yok: arayüz ve altyazı Türkçe değil. Menü ve rapor metinleri bol olduğu için İngilizce bilmek şart.
Kimlere uygun, benzer oyunlar
Yavaş, öğrenmesi zor, kendi hikâyenizi yazdıran oyunlardan hoşlananlara; filo yönetimi ve gemi tasarımı sevenlere uygun. Kolay bir oyun arıyorsanız zorlanırsınız. Gemi kurma ve itki/ağırlık dengesiyle uğraşmak istiyorsanız Kerbal Space Program; uzayda filo komutanlığı için Homeworld serisi yakın bir tat veriyor.
Benzer oyunlarTümü →
Spore: oynanışı ve oyundaki gerçek evrim, Drake denklemi, terraform bilimiMaxis2008 · PC (Windows), Mac OS X
Pax Imperia: oynanışı ve oyundaki gerçek solucan deliği, ötegezegen bilimiHeliotrope Studios (ilk oyun: Changeling Software)1997 · PC (Windows), Macintosh
Imperium Galactica II: oynanışı ve oyundaki gerçek yaşanabilir bölge, terraform bilimiDigital Reality1999 · PC (Windows, macOS, Linux), iOS
Outpost 2: Divided Destiny: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit, Mars terraforming bilimiDynamix1997 · PC (Windows)
NEBULOUS: Fleet Command: oynanışı ve oyundaki gerçek radar, ısı, uzay savaşı bilimiEridanus Industries2022 · PC (Windows)
Starsector: oynanışı ve oyundaki gerçek solucan deliği, Samanyolu kolu, ısı bilimiFractal Softworks2011 · PC (Windows, macOS, Linux)
























