DOOM (2016): oynanışı ve oyundaki gerçek Mars, radyasyon, MOXIE bilimi
2016'nın DOOM'u, Mars'taki bir UAC üssünde geçen hızlı tempolu bir nişancı oyunu. Oyundaki Mars ortamı gerçek atmosfer, radyasyon ve oksijen üretimi verileriyle karşılaştırılıyor.
- Tür
- Aksiyon / macera
- Çıkış yılı
- 2016
- Geliştirici
- id Software
- Yayıncı
- Bethesda Softworks
- Platformlar
- PC, PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch
- Türkçe dil desteği
- Türkçe yok (Steam dil listesine göre)
DOOM (2016), 1993'te başlayan Doom serisini yeniden başlatan birinci şahıs nişancı oyunu. Geliştiricisi serinin yaratıcısı id Software, yayıncısı Bethesda Softworks; oyun Mayıs 2016'da çıktı. Hikâye 2149'da Mars'ta geçiyor: Union Aerospace Corporation (UAC) adlı şirketin Mars üssünde, "Argent enerjisi" denen bir kaynak çıkarılıyor ve bu enerjinin kaynağı Cehennem'den başkası değil. Üssün bir araştırmacısı olan Olivia Pierce, iblislerle anlaşıp Mars ile Cehennem arasında bir geçit açınca üs bir anda savaş alanına dönüşüyor. Oyuncu, bu istilayı durdurmaya çalışan savaşçıyı yönetiyor. Sonrasını anlatmayacağım; oyunun asıl eğlencesi zaten sahneden sahneye ne bulacağını bilmemek.
Bu bir sert bilim kurgu değil. Cehennem, iblisler ve Argent enerjisi tamamen kurgu; ama oyunun çerçevesi bilinçli olarak bir uzay üssü, bir endüstriyel kolonileşme hikâyesi ve bir Mars. Sitemizde Mars'ı ayrıntılı anlattığımız sayfalar var; oyundaki ortamla gerçeği karşılaştırmak için aşağıda onlardan yararlanıyorum.
Nasıl oynanır?
DOOM, tek kişilik bir hikâye kampanyası ile çok oyunculu modları bir arada sunuyor. Kampanya birinci şahıs bakış açısıyla, koridorlardan ve arenalardan oluşan bölümlerde ilerleyen, ağırlıklı olarak çatışmaya dayalı bir yapı. Oyunun en tanınan mekaniği "glory kill" (yüce öldürme): yeterince hasar alan düşman sersemler ve oyuncu ona yakın dövüşle son vuruşu yapınca hem düşman parçalanır hem de oyuncunun canı yenilenir. Bir diğer sembol mekanik testere: yakıtı varsa düşmanı anında öldürür ve cephane düşürür. Bu iki mekanik, oyuncuyu siper arkasında beklemeye değil, öne atılmaya iten bir tasarım kuruyor.
Çok oyunculu tarafta Takım Ölüm Maçı, Freeze Tag, Soul Harvest, Warpath, Clan Arena ve Domination gibi modlar bulunuyor. Oyuncuların kendi bölümlerini yaratabildiği SnapMap adlı bir düzenleyici de oyunun parçası. Ayrıntılı silah ve güçlendirme listesine girmiyorum; kısa tanıtım olarak şunu söylemek yeterli: DOOM, düşünmeden ateş eden bir oyun değil, hareket, cephane ve can kaynaklarını sürekli yönetmenizi isteyen hızlı bir "kaynak yönetimi" oyunu.
Oyundaki bilim
DOOM'un bilimi, Mars'ın kendisi. Oyun fizik simülasyonu yapmaya çalışmıyor; ama koloni üssü, enerji çıkarımı ve "Mars'ta çalışan şirket" fikri, gerçek Mars bilimiyle karşılaştırıldığında epey öğretici.
Mars'ın gerçek koşulları
NASA'ya göre Mars'ın yarıçapı 3.390 km, yani Dünya'nın kabaca yarısı kadar; Güneş'ten uzaklığı yaklaşık 228 milyon kilometre (1,5 astronomik birim). Yüzey çekimi Dünya'nın yaklaşık yüzde 38'i (0,3794 g). Bir gün, yani bir "sol", 24,6 saat; yıl ise 669,6 sol, Dünya gününe çevirince 687 gün sürüyor. Atmosfer ise oyundaki herhangi bir koridordan çok farklı: yüzde 95,97 karbondioksit, yüzde 1,89 azot ve yüzde 1,93 argon; yüzey basıncı ortalama 600 Pa, yani Dünya'daki 101,3 kPa'nın yalnızca yüzde 0,6'sı. Bu basınçta insan kask ve basınçlı giysi olmadan hayatta kalamaz. Sıcaklık ortalaması −60 °C civarında, uç değerler −110 °C ile 35 °C arasında. Yüzeyin kızıl görünmesi de demir minerallerinin oksitlenmesi, yani "paslanması" yüzünden. Ayrıntılar için Mars ve Mars'ın yüzeyi sayfalarına bakabilirsiniz.
İnsan Mars'ta ne ile karşılaşır?
Mars'ta insanları bekleyen tehlikeler iblis değil; ama liste kısa değil. Birincisi radyasyon. Curiosity gezginindeki Radiation Assessment Detector (RAD) aleti, Mars yolculuğu sırasında (yaklaşık 300 günlük geçiş) gidiş-dönüş için 0,66 ± 0,12 sievert'lik eşdeğer doz ölçtü; bu sonuç, mevcut itki ve kalkan teknolojisiyle insanlı bir Mars görevinin önemli bir sağlık riski taşıdığı anlamına geliyor. Mars'ın yaklaşık 4 milyar yıl önce küresel manyetik alanını kaybetmesi ve güneş rüzgârının atmosferi sıyırması, MAVEN yörünge aracının incelediği bir süreç; bu konuyu Güneş fırtınalarının Mars atmosferini nasıl söküp götürdüğünü anlatan haberde de bulabilirsiniz. İkincisi toz: Mars'ta rüzgârlar gezegenin büyük bölümünü kaplayan toz fırtınaları çıkarabiliyor; Perseverance'ın tozu ölçmesi ve astronotlar için çıkardığı dersler bu haberde ele alınıyor. Üçüncüsü toprağın kimyası: Phoenix inişçisi, toprakta ağırlıkça yaklaşık yüzde 0,6 perklorat buldu; bu tuzlar insanlar için zararlı olabilir.
Oksijen ve enerji: oyunun "Argent"ine karşı gerçek kaynaklar
Oyunun UAC'si, Mars'ta Argent enerjisini çıkarıyor. Argent kurgusal; ama "Mars'ta kaynak üretimi" fikri gerçek bir araştırma konusu. NASA'nın Perseverance gezginindeki MOXIE deneyi, katı oksit elektrolizi ile (yaklaşık 800 °C'de) Mars atmosferindeki karbondioksiti oksijen ve karbon monoksite ayırdı. İlk üretim 20 Nisan 2021'de gerçekleşti ve ilk koşuda 5,37 gram oksijen çıktı; bu, bir insanın yaklaşık 10 dakikalık nefesine yetecek miktar. MOXIE toplam 16 çalıştırmada 122 gram oksijen üretti; en yüksek hızı saatte 12 gram, saflığı yüzde 98-99,6 ve üzeriydi. Deney Ağustos 2023'te sona erdi. Dört astronotun bir yıl Mars'ta kalması için gereken oksijenin yaklaşık 1 ton, dönüş roketinin yakıtı için gerekenin ise yaklaşık 25 ton olacağı hesaplanıyor; yani asıl iş, MOXIE'nin ölçeğini büyütmek. Gezgin hakkında daha fazlası için Perseverance gezgini sayfasına bakın.
Yolculuk ve uydular
Dünya ile Mars arasındaki en ekonomik rota genellikle Hohmann transfer yörüngesi: fırlatma pencereleri 26 ayda bir açılıyor ve yolculuk yaklaşık 9 ay sürüyor. Mars'a gitmek aylar sürüyor; kurguda sık görülen anlık geçişlerin gerçek karşılığı yok. Mars'ın iki uydusu, Phobos ve Deimos var; NASA'ya göre Phobos 50 milyon yıl içinde ya Mars'a çarpacak ya da parçalanacak. Ayrıntı için Phobos ve Deimos sayfası var.
Bilerek basitleştirilenler
- Cehennem ve Argent enerjisi: Tamamen kurgusal; gerçek bir karşılığı yok.
- Yolculuk süresi: Gerçekte Dünya'dan Mars'a yolculuk yaklaşık 9 ay sürüyor; oyun üsse zaten varılmış bir noktadan başlıyor.
- Atmosfer ve çekim: Oyun Mars'ın seyrek atmosferini ve düşük çekimini bir fizik modeli olarak yansıtmayı hedeflemiyor; Mars yalnızca çerçeve.
- Radyasyon, toz, perklorat: Gerçek Mars'ın en ciddi insan sağlığı sorunları, oyunda yok.
Geliştirme hikâyesi
Oyunun öncülü "Doom 4" adıyla uzun süre geliştirme çıkmazında kaldı; 2011'de proje yeniden başlatıldı ve ekip, önceki sürümü serinin ruhundan uzak buldu. Yönetmenler Marty Stratton ve Hugo Martin'di. Oyun id Tech 6 motoruyla yapıldı, Vulkan grafik arayüzünü destekliyor ve tüm platformlarda saniyede 60 kare hedeflendi. Müziği Mick Gordon besteledi; projenin ön koşullarından birinin "metal olmaması" olduğu aktarılıyor, sesler eski kasetlerden ve bir Rus sentezleyicisinden türetilmiş.
Etkisi ve ödülleri
Steam mağaza sayfasında oyunun Metacritic puanı 85 olarak görünüyor. Çok oyunculu beta ilk başta olumsuz karşılanmıştı; tek kişilik kampanya çıkınca Steam kullanıcı değerlendirmeleri belirgin biçimde yükseldi. Oyun, 2016'nın birçok yıl sonu listesinde (Giant Bomb, GameSpot, GamesRadar gibi yayınlarda) yılın oyunu seçildi. The Game Awards 2016'da "En İyi Müzik/Ses Tasarımı" ve "En İyi Aksiyon Oyunu" ödüllerini aldı; aynı törende yılın oyunu ve en iyi oyun yönetmenliği dallarında da adaydı. 20. D.I.C.E. Ödülleri'nde "Özgün Müzik Bestesi" dalında ödül kazandı. Almanya'da kesintisiz (sansürsüz) çıkması, seri için bir ilk olarak anılıyor.
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
DOOM (2016) PC (Windows), PlayStation 4 ve Xbox One için Mayıs 2016'da, Nintendo Switch için Kasım 2017'de çıktı. Steam sürümü yalnızca Windows için. Oyun ücretli; fiyat için mağaza sayfasına bakın. Steam'in dil listesinde Türkçe yok: arayüz ve altyazı Türkçe değil. Listedeki diller arasında İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Almanca, İspanyolca, Japonca, Lehçe, Brezilya Portekizcesi, Rusça ve Geleneksel Çince var. Konsol sürümlerinde Türkçe desteğini doğrulayamadığım için bir şey yazmıyorum.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=RO90omga8D4
Kimlere uygun, benzer oyunlar
DOOM, hızlı tempolu, refleks ve konum yönetimine dayalı bir nişancı oyunu arayanlar için; yoğun şiddet içerdiği için herkese göre değil. Mars koloni fikrini sakin bir yönetim oyununda görmek isteyenlere Surviving Mars ve Per Aspera uygun. Uzayda geçen korku/aksiyon yapımları arasında The Callisto Protocol ve Dead Space serisi sayılabilir. Mars'ın keşif tarihini merak edenler için Mars'ın keşfi: Mariner'den Perseverance'a yazısı iyi bir başlangıç.
Benzer oyunlarTümü →
Galaxy on Fire 2: oynanışı ve oyundaki gerçek zaman genişlemesi, süpernova bilimiFishlabs2010 · iOS, Android, PC, macOS
Starlink: Battle for Atlas: oynanışı ve oyundaki gerçek kaçış hızı, atmosfere giriş bilimiUbisoft Toronto2018 · PC, PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch
Everspace: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit kuşağı, uzay enkazı, bulutsu bilimiROCKFISH Games2017 · PC (Windows, macOS, Linux), PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch
SpaceBourne 2: oynanışı ve oyundaki gerçek gezegen yerçekimi, Dış Uzay AntlaşmasıBurak Dabak2025 · PC (Windows)
SpaceBourne: oynanışı ve oyundaki gerçek kara delik, yapay yerçekimi, hibernasyon bilimiBurak Dabak2018 · PC (Windows)
Helldivers 2: oynanışı ve oyundaki gerçek yörünge, atmosfere giriş, dev böcek bilimiArrowhead Game Studios2024 · PC, PlayStation 5, Xbox Series X|S


















