TUA COP31'de: ESA ve BM'nin uydu verisi oturumunda Türkiye altı pilot ülkeden biri
TUA Başkanı Yusuf Kıraç, Antalya'daki COP31'de BM ve ESA'nın yer gözlem verisi oturumunu açtı. Türkiye, iki kurumun ortak programındaki altı pilot ülkeden biri.

Türkiye Uzay Ajansı (TUA), Antalya'da süren COP31 iklim konferansında stant açtı ve 10 Kasım'da Birleşmiş Milletler (BM) Türkiye alanında yapılan bir yan etkinliğe katıldı. TUA'nın 12 Kasım tarihli açıklamasına göre ajans Başkanı Yusuf Kıraç, uydu yer gözlem verilerinin kullanımına yönelik uluslararası iş birliğini konu alan oturumun açılış konuşmasını yaptı. Etkinliği BM Güney-Güney İşbirliği Ofisi (UNOSSC) ile Avrupa Uzay Ajansı (ESA) birlikte düzenledi.
Yer gözlemi, uydularla Dünya'nın yüzeyini, denizlerini ve atmosferini düzenli olarak ölçmek demek. Kentlerin büyümesi, arazi kullanımı, kıyı değişimi ya da afet riski gibi konulardaki kamu kararları giderek bu ölçümlere dayanıyor. Oturum da tam bu noktaya odaklandı: verinin nasıl keşfedileceği ve politika yapıcıların elinde kalıcı bir araca nasıl dönüşeceği.
Oturumun künyesi
BM Türkiye Pavyonu'nun yayımlanan programına göre oturum 10 Kasım Salı günü 15.00-16.30 arasında, konferansın Mavi Bölge'sindeki D345 numaralı pavyonda yapıldı. Başlığı Türkçeye şöyle çevirebiliriz: küçük ada gelişmekte olan devletlerde, en az gelişmiş ülkelerde, denize kıyısı olmayan gelişmekte olan ülkelerde ve orta gelirli ülkelerde uydu yer gözlem verilerinin keşfi ve kullanımı için üçlü iş birliğinin hızlandırılması. TUA'nın haberinde de çalışmaların bu dört ülke grubuna odaklandığı belirtiliyor.
Üçlü iş birliği ne demek?
Güney-Güney iş birliği, gelişmekte olan ülkelerin birbirleriyle bilgi, deneyim ve teknoloji paylaşması. Üçlü iş birliğinde ise bu ortaklığa bir gelişmiş ülke ya da çok taraflı bir kuruluş destek veriyor. ESA'nın Küresel Kalkınma Yardımı (GDA) programı bu modeli uydu verisiyle birleştirmek istiyor.
ESA ile BM'nin ortaklığı nereden geliyor?
UNOSSC ile ESA, 29 Mayıs 2025'te bir niyet mektubu imzalamıştı. ESA'nın Dünya Gözlem Programları Direktörü Simonetta Cheli ile UNOSSC Direktörü Dima Al-Khatib'in öne çıkardığı fikir, açık erişimli yer gözlem verisini ülkelerin işine yarayan çıktılara dönüştürmekti. Al-Khatib bu veriyi, altyapı eksikliklerini aşmaya yardım eden bir “küresel eşitleyici” olarak tanımlamıştı.
ESA'nın GDA programı, ESA'nın kendi sayfasındaki bilgiye göre yaklaşık 20 yıllık geçmişe sahip. Program bugüne kadar 80'den fazla ülkede 130'dan fazla projeye destek verdi ve artık ESA'nın Earth Action programının içinde yer alıyor.
Türkiye'nin yeri: altı pilot ülkeden biri
ESA GDA'nın yayımladığı bilgilere göre ortaklığın 2026'daki ilk aşamasında Kolombiya, Guatemala, Jamaika, Malezya, Mauritius ve Türkiye pilot ülke olarak seçildi. Ortak ilgi beyanı çağrısına 28 ülke yanıt verdi ve talepler üç kümede toplandı: kıyı, deniz ve mavi ekonomi; kentsel büyüme, arazi sistemleri ve altyapı; afet riskini azaltma, hidrometeoroloji ve iklim dayanıklılığı.
UNOSSC'den Dumitru Vasilescu'nun 25 Haziran 2026 tarihli sunumunda Türkiye, kentsel büyüme kümesinin örneği olarak öne çıkıyor. Sunuma göre Türkiye ve Kolombiya; kentsel büyüme, arazi kullanım değişimi, altyapı planlaması ve dayanıklılık konularında güçlü talep gösterdi. Bu kümeden ortak yöntemler çıkması bekleniyor: kentsel büyümenin haritalanması, arazi sistemi analizi, kentsel dayanıklılık ve altyapı riski değerlendirmesi. Amaç, bir ülkede denenen yaklaşımın diğer ülkelerde de kullanılabilmesi.
Bilinmeyenler
TUA'nın açıklaması oturumun sonuçlarını, katılımcı listesini ya da somut bir proje veya bütçe kararını içermiyor. Türkiye'deki pilot çalışmayı hangi kurumların yürüteceği de haberde yer almıyor. Dolayısıyla bu yan etkinlik, yeni bir anlaşmadan çok mevcut ortaklığın COP31 gibi geniş bir sahnede görünür kılınması olarak okunmalı.
Sırada ne var?
TUA, COP31 kapsamındaki stant faaliyetlerini Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın stant alanı içinde 20 Kasım'a kadar sürdürecek. Konferansın kendisi de Antalya'da 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında yapılıyor.
ESA ile UNOSSC'nin planında ise sıradaki adımlar belli: politika yapıcılar için yer gözlemine giriş niteliğinde eğitim modülleri, vaka çalışmalarının ve veri setlerinin BM'nin South-South Galaxy platformu üzerinden paylaşılması, ülke taleplerinden yeni pilotlar türetilmesi ve uzun vadeli finansmanın aranması. Türkiye'nin kentsel büyüme alanındaki deneyiminin bu çerçevede diğer ülkelerle nasıl paylaşılacağı, önümüzdeki aylarda görülecek.
Bu haberi nasıl buldunuz?
İlk oyu siz verin

















