21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Türkiye Uzay

Türkiye'nin yerli atomik saati yörüngede: RAFS'tan ilk sinyal alındı

TÜBİTAK UME'nin geliştirdiği rubidyum atomik saati, Transporter-17 ile 7 Temmuz'da fırlatıldı. TUA, ilk güçlü telemetrinin 15 Temmuz'da alındığını duyurdu; saat en az bir yıl sınanacak.

Türkiye UzayTUA / TÜBİTAK
Türkiye'nin yerli atomik saati yörüngede: RAFS'tan ilk sinyal alındı

Türkiye'nin kendi imkânlarıyla geliştirdiği ilk rubidyum atomik saati yörüngede. Türkiye Uzay Ajansı'nın (TUA) açıklamasına göre RAFS (Rubidyum Atomik Frekans Standardı) adlı küp uydu, 7 Temmuz 2026'da SpaceX'in Transporter-17 görevi kapsamında fırlatıldı. Uydudan ilk güçlü telemetri sinyali 15 Temmuz'da alındı. Saat, en az bir yıl boyunca yörüngede çalışarak uzay koşullarındaki performansını gösterecek.

Atomik saatler, bir atomun iki enerji düzeyi arasındaki geçişin çok kararlı titreşim sıklığını zaman ölçüsü olarak kullanır. Bakan Mehmet Fatih Kacır'ın açıklamasına göre rubidyum atomu bir saniyede 6 milyar 834 milyon 682 bin 610 kez titreşiyor. Bu kararlılık, uydu konumlama sistemlerinin temelini oluşturuyor: Bir uydunun sinyalindeki küçük bir zaman kayması bile yerdeki konum hesabında ciddi hataya dönüşebilir.

Kim geliştirdi?

TÜBİTAK'ın duyurusuna göre proje, TÜBİTAK Ulusal Metroloji Enstitüsü'nün (UME) ana yükleniciliğinde yürütüldü; TUA destek verdi, İTÜNOVA ile TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü (UZAY) de çalışmaya katıldı. İstanbul Teknik Üniversitesi'nin uydu laboratuvarının sayfasında RAFS, UME'nin geliştirdiği rubidyum tabanlı bir atomik saati alçak Dünya yörüngesinde sınamak üzere hazırlanan 6U boyutunda bir küp uydu olarak tanıtılıyor. Aynı sayfada yörünge yüksekliği yaklaşık 600 kilometre olarak veriliyor.

Fırlatma, Kaliforniya'daki Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü'nden yapılan ve ABD Uzay Kuvvetleri'nin açıklamasına göre 81 yük taşıyan bir ortak yolculuk görevi oldu. Küp uydular bu tür görevlerde, büyük uyduların fırlatma maliyetini paylaşarak yörüngeye çıkıyor.

Neden önemli?

TUA ve TÜBİTAK, bugüne kadar yurt dışından temin edilen uzay tarihçeli atomik saatlerin millî imkânlarla üretilebilmesinin hedeflendiğini belirtiyor. "Uzay tarihçeli" ifadesi, bir parçanın daha önce uzayda çalışıp güvenilirliğini kanıtlamış olması anlamına geliyor. Uydu üreticileri bu tür parçaları genellikle tercih ediyor; bu yüzden RAFS'ın asıl amacı saati yörüngede denemek ve ona bu geçmişi kazandırmak.

TUA'ya göre görev başarıyla tamamlanırsa Türkiye, uzayda doğrulanmış atomik saat teknolojisine sahip ülkeler arasına girecek. Kurum, bunun uydu üreticileri ve uzay şirketleri için daha düşük maliyet ve daha güvenli tedarik anlamına geleceğini söylüyor. Kacır da RAFS'ı Millî Uzay Programı'nın stratejik hedefleri arasındaki Bölgesel Konumlama ve Zamanlama Sistemi için kritik bir adım olarak tanımlıyor. İTÜ'nün sayfasında projenin amacı, ülkenin kendi konumlama uydularında kullanılabilecek bir atomik saat sistemine uçuş geçmişi kazandırmak diye özetleniyor.

Saat neleri etkiliyor?

TUA'nın bülteninde, atomik saatlerin uyduların yüksek hassasiyetle eş zamanlı çalışmasını sağladığı; konumlama, haberleşme, savunma, finans, enerji, ulaşım ve acil durum yönetimi gibi alanların güvenilir işleyişinde temel rol oynadığı belirtiliyor. Yani bir zamanlama saati yalnızca navigasyona değil, birçok altyapının ortak zaman referansına da dokunuyor.

Bilinenler ve bilinmeyenler

Açıklamalardan anlaşıldığı kadarıyla görev henüz doğrulama aşamasında. TUA, alt sistem doğrulama ve operasyonel kontrollerin planlandığı gibi sürdüğünü bildirdi; ancak saatin yörüngedeki kararlılığına ilişkin sayısal bir sonuç paylaşılmadı. Kurumların Temmuz ortasındaki bu açıklamalarında, saatin ölçülen performansına dair bir veri yer almıyor. Bir yıllık çalışma süresi boyunca saatin boşluğa, radyasyona ve sıcaklık değişimlerine nasıl yanıt verdiği asıl sınav olacak.

Sırada, uzaydan gelecek verilerin değerlendirilmesi var. Kacır'ın ifadesiyle bu veriler, ileride uydu sistemlerinde, haberleşme altyapılarında, navigasyon uygulamalarında ve bilimsel görevlerde kullanılabilecek yüksek hassasiyetli saat teknolojileri için kazanım sağlayacak. Bir yıl sonunda tablo olumluysa Türkiye, kendi konumlama sisteminin en kritik parçasında dışa bağımlılığı azaltacak bir teknolojiye sahip olabilir.

Bu haberi nasıl buldunuz?

5,0 · 1 oy

Google'da haber kaynağınızı Uzay Gündem olarak seçmek için tıklayın

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar okurlarımıza aittir. Hakaret, nefret söylemi ve reklam içeren yorumlar yayımlanmaz.

İlgili haberler

  1. APSCO Pekin'de toplandı: TUA Başkanı Kıraç başkanlığında 26 madde, 2026 Pekin Ortak Bildirisi
  2. TUA COP31'de: ESA ve BM'nin uydu verisi oturumunda Türkiye altı pilot ülkeden biri
  3. TÜBİTAK UZAY'ın GEZGİN-1 mikro uydusu 2028'in son çeyreğinde fırlatılacak
  4. Kacır bütçe sunumunda takvimi verdi: İMECE-2 2027'de, İMECE-3 2028'de, TÜRKSAT 7A başladı
  5. Türk Devletleri Teşkilatı'nın ortak uydusu OTS-SAT: Fırlatma hedefi Temmuz 2027
  6. Cumhuriyet'in 103. yılı: Türkiye'nin gökyüzünden uzaya uzanan yolculuğu

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi
  6. NASA'nın saha ekibi Arizona'da krater, lav mağarası ve kül tarlasında Ay ile Mars'a hazırlandı

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Son yorumlar

  1. Ay'a iniş yeri seçiminde yapay zekâ: Ohio State'ten LUMINA görev planlamacılarına yardım edecekosman çelebi: Genç araştımacı fizikçi ve yapay zeka doktora öğrencisi Gökçe İnal'ı bu değerli çalışmalarından dolayı kalben…

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Son haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi1 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı1 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı7 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar