Kacır bütçe sunumunda takvimi verdi: İMECE-2 2027'de, İMECE-3 2028'de, TÜRKSAT 7A başladı

Türkiye'nin yer gözlem uydu takımını oluşturacak İMECE-2'nin 2027'de, İMECE-3'ün ise 2028'de uzaya gönderilmesi hedefleniyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır bu takvimi 2 Kasım'da TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda, Bakanlığın ve bağlı kuruluşların 2027 bütçesini sunarken paylaştı. Bakanlığın yayımladığı sunum metnine göre aynı konuşmada yeni bir haberleşme uydusu da ilk kez gündeme geldi: TÜRKSAT 7A için çalışmalar başlatıldı.

Açıklama, Türkiye'nin uzay takvimindeki önemli bir boşluğu dolduruyor. 27 Ekim'de Resmî Gazete'de yayımlanan 2027 Yıllık Programı, İMECE-2 için entegrasyon, çevresel test ve fırlatma hazırlıklarından söz ediyor ama bir fırlatma tarihi vermiyordu. Bakanın Meclis'teki sunumu iki uydu için yıl düzeyinde bir hedefi resmî kayda geçirmiş oldu.

İMECE'den takım uyduya

İMECE-2 ve İMECE-3, TÜBİTAK UZAY'ın 15 Nisan 2023'te ABD'nin Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü'nden Falcon 9 roketiyle fırlatılan İMECE uydusunun devamı. TÜBİTAK UZAY'ın proje sayfasına göre yaklaşık 700 kilogramlık İMECE, 680 kilometre dolayındaki yörüngesinden pankromatik bantta metre altı, renkli ve yakın kızılötesi bantlarda 3,96 metre çözünürlükle görüntü alıyor. TÜBİTAK'ın uydunun ikinci yılına dair açıklamasında, İMECE'nin tek geçişte 1.000 kilometre uzunluğunda ve 16,7 kilometre genişliğinde bir şeridi tarayabildiği ve verisini saniyede 320 megabitle yere indirdiği belirtiliyor.

Yeni iki uydu, TÜBİTAK UZAY'ın TstarL uydu platformu üzerine kuruluyor; enstitü projeyi TstarL-101 adıyla tanıtıyor. Amaç, üç uydunun birlikte çalıştığı bir "takım uydu" mimarisi kurmak. Tek bir yer gözlem uydusu belli bir bölgenin üzerinden ancak belirli aralıklarla geçebilir; aynı bölgeye dönüş süresine yeniden ziyaret süresi denir. Yörüngede birden fazla uydu olduğunda bu süre kısalıyor ve daha geniş alanlar daha kısa sürede görüntülenebiliyor. TÜBİTAK UZAY, uyduların hem kamu hem özel sektör ihtiyacına yanıt verecek çift kullanımlı yapıda olacağını; haritacılık, hassas tarım, orman yönetimi, kentsel planlama, deniz gözetimi ve afet yönetimi gibi alanlarda kullanılacağını açıklıyor.

Enstitünün proje sayfasında fırlatmalar için daha ayrıntılı bir hedef de yer alıyor: İMECE-2 için 2027'nin, İMECE-3 için 2028'in son çeyreği. Bakanın verdiği yıllar bu planla örtüşüyor. Fırlatıcı ve fırlatma yeri ise henüz açıklanmadı.

TÜRKSAT 7A hakkında ne biliniyor?

Sunumdaki en yeni bilgi TÜRKSAT 7A. Bakanlık metninde uydu yalnız "yüksek hızlı veri iletim kapasitesi ve esnek kapsama özelliklerine sahip" diye tanımlanıyor ve çalışmalarının başladığı belirtiliyor. Esnek kapsama, haberleşme uydusunun hizmet verdiği bölgenin ve kapasitenin yörüngedeyken yeniden ayarlanabilmesi anlamına geliyor; son yıllarda yeni nesil haberleşme uydularında sık görülen bir özellik. Uydunun kim tarafından üretileceği, hangi yörünge konumuna yerleşeceği ve ne zaman fırlatılacağı açıklanmadı. Bu nedenle 7A'nın Türksat filosundaki yeri konusunda şimdilik kesin bir şey söylemek mümkün değil.

Ay aracı ve diğer başlıklar

Kacır aynı konuşmada Türkiye'nin ilk Ay aracının yüzde 87 yerlilikle üretildiğini ve 2027'nin ilk aylarında uzaya gönderileceğini söyledi. Bakanlık metnine göre araç, Güneş rüzgârının Ay yüzeyiyle etkileşimini, yüzeydeki suyun oluşum mekanizmalarını, Ay'ın manyetik alanlarını ve yüzeyin ısıl özelliklerini inceleyecek. Kacır, görev tamamlandığında Türkiye'nin kendi Ay görevini gerçekleştiren dokuzuncu ülke olacağını da ifade etti. TÜBİTAK UZAY Eylül'deki açıklamasında yerlilik oranını "yüzde 80'in üzerinde" diye vermiş ve fırlatmayı 2027'nin ilk yarısına koymuştu.

Sunumda ayrıca Somali'de inşası süren uzay limanının Türkiye'ye uzaya bağımsız erişim sağlayacağı, Bölgesel Konumlama ve Zamanlama Sistemi'ne zaman ve frekans altyapısı sağlayacak rubidyum tabanlı yerli atomik saatin uzaya gönderildiği hatırlatıldı. Bakanlık, uzay alanında 20 Ar-Ge merkezi ve teknoparklardaki 310 girişimde 24 binden fazla araştırmacının istihdamını desteklediğini açıkladı.

Sırada ne var?

Takvim yıl düzeyinde belli olsa da İMECE-2'nin bundan sonraki kritik adımı, Yıllık Program'da da sayılan çevresel testler. Bu testlerde uydunun fırlatma titreşimine, vakuma ve sıcaklık döngülerine dayanıklılığı sınanıyor. Fırlatma hizmetinin hangi şirketten alınacağı ve TÜRKSAT 7A'nın teknik ayrıntıları, Bakanlık ve Türksat'ın sonraki açıklamalarında netleşecek.