Türk Devletleri Teşkilatı'nın ortak uydusu OTS-SAT: Fırlatma hedefi Temmuz 2027

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) üyelerinin ilk ortak uydusu OTS-SAT için fırlatma 2027'ye planlanıyor. Teşkilatın yayımladığı proje belgelerine göre uyduyu Kazakistan'ın başkenti Astana'da geliştiren Ghalam şirketi, fırlatma için Temmuz 2027'yi hedefliyor. Aynı belgeye göre uydunun yapımıyla birlikte fırlatma hizmeti düzenlemeleri ve yörünge frekansı işlemleri üzerindeki çalışmalar da sürüyor.

Proje küçük bir uydu üzerine kurulu, ama önemi boyutundan büyük: 2021'den bu yana TDT ülkelerinin uzay kurumlarını aynı masaya oturtan ilk somut ortak donanım bu. Türkiye Uzay Ajansı (TUA) da projenin başından beri toplantıların tarafı.

12U bir küp uydu

OTS-SAT, küp uydu (CubeSat) standardında bir nanouydu. Küp uydular, kenarı yaklaşık 10 santimetre olan küp birimlerden (U) oluşuyor; OTS-SAT bunun 12 birimlik genişletilmiş (XL) platformuna dayanıyor. Ghalam'ın TDT aracılığıyla paylaşılan belgesine göre uydunun boyutları 226,3 × 226,3 × 366 milimetre, beklenen kütlesi yaklaşık 16 kilogram.

Uydu, 550 kilometre yükseklikte Güneş eşzamanlı yörüngede çalışacak. Bu tür yörüngede uydu, Dünya'nın aynı noktasının üzerinden her seferinde yerel saatle aynı saatte geçer; bu da farklı günlerde çekilen görüntülerin ışık koşullarını karşılaştırılabilir kılar. Görevin öngörülen ömrü iki yıl.

Ne yapacak?

Teşkilatın açıklamasına göre görev; Dünya gözlemini, yörüngede teknoloji sınamasını ve üye ülkelerin ortak uzay yeteneklerinin gelişmesini desteklemek üzere baştan sona eksiksiz bir nanouydu projesi olarak tasarlandı. Ghalam'ın Nisan 2026'da Taşkent'teki bir uzay teknolojisi konferansında yaptığı sunuma göre uydudaki renkli (RGB) kamera, 550 kilometreden yer örnekleme aralığı 5,5 metre olan görüntüler alacak. Yer örnekleme aralığı, görüntüdeki bir pikselin yerde karşılık geldiği uzaklık demek. Tek bir çekim yaklaşık 18 × 24 kilometrelik bir alanı kapsayacak.

Sunumda görev; bölgesel Dünya gözlemi, yörüngede gösterim ve gelecekteki görevlere deneyim aktarımı için tasarlanmış, odağı TDT ülkeleri olan bir proje olarak tanımlanıyor. Veriler X bandında, saniyede 50 megabite varan hızla indirilecek. Yer bölümü şimdilik Astana'daki tek bir yer istasyonuna dayanıyor. Belgede kameranın yanı sıra veri işleme, yönelim kontrolü, haberleşme, güç ve itki alt sistemleri ayrı ayrı sayılıyor.

2021'den bu yana uzun bir yol

Ortak uydu fikri, TDT üyesi ülkelerin uzay kurumlarının 20 Aralık 2021'de Bakü'de yaptığı ilk toplantıya dayanıyor. Bu toplantıda taraflar, üye devletlerin ortak bir uyduyu tasarlaması, üretmesi ve fırlatması konusunda anlaştı.

Nisan 2023'te Taşkent'teki ikinci toplantıda her ülkeden teknik uzmanların yer aldığı bir yönlendirme komitesi kuruldu. Üçüncü toplantıya Nisan 2024'te Ankara'da TUA ev sahipliği yaptı. Temmuz 2024'te Astana'daki çalışma grubu toplantısında projenin genel yol haritası üzerinde uzlaşıldı. Nisan 2025'te Bakü'deki dördüncü toplantıda ise fırlatma, X bandı vericisi, kontrol sistemleri ve optik kalibrasyon konularında iş birliği teyit edildi.

Takvim bir yıl kaydı

TDT'nin Ekim 2025'te Azerbaycan'ın Gabala kentindeki zirvesinin bildirgesinde, teşkilat bayrağı altındaki 12U OTS-SAT'ın üretim ve fırlatma sürecinin hızlandırılması istenmiş, fırlatma 2026 için öngörülmüştü. Ghalam'ın 2026 baharındaki yol haritasında takvim yeniden çizildi: Nisan 2026'da yapısal nitelik modeli testleri, Temmuz 2026'da uçuş modeli testleri ve Temmuz 2027'de fırlatma.

30 Mart 2026'da Taşkent'te toplanan TDT uzay kurumları başkanları, uydunun üretiminin son aşamalarını gözden geçirdi ve fırlatma üzerine görüş alışverişinde bulundu.

Antalya'da çerçeve anlaşma

Projenin son resmî adımı Türkiye'de atıldı. Kazakistan Yapay Zekâ ve Dijital Kalkınma Bakanlığı'nın açıklamasına göre Azerbaycan, Kazakistan, Türkiye ve Özbekistan temsilcileri, Antalya'da düzenlenen 77. Uluslararası Astronotik Kongresi (IAC 2026) sırasında TDT içinde uzay sanayisinde iş birliği kapasitesinin geliştirilmesine ilişkin bir çerçeve anlaşma imzaladı. TUA'nın açıklamasına göre anlaşma, ortak küp uydu projesi temelinde yürüyen iş birliğini ileri taşımayı ve yeni uzay projelerine zemin hazırlamayı amaçlıyor.

Sırada ne var?

Uydunun hangi roketle ve hangi üsten fırlatılacağı, kesin fırlatma tarihi gibi ayrıntılar resmî kaynaklarda henüz açıklanmadı; Temmuz 2027 bir hedef ve küçük uyduların takvimi çoğu zaman paylaştıkları roketin takvimine bağlı. Projenin asıl sınavı, uydu yörüngeye çıktıktan sonra ortak işletim ve verinin üye ülkeler arasında nasıl paylaşılacağı olacak.