Fergani Space
Fergani Space, 2022'de kurulan Türk özel uzay şirketidir; Falcon 9 görevleriyle altı uzay aracını yörüngeye ulaştırdı, Uluğ Bey takım uydu sistemini hedefliyor.
- Ülke
- Türkiye
- Kuruluş yılı
- 2022
- Alan
- Uydu üreticisi
- İnternet sitesi
- ferganispace.com
Fergani Space nedir?
Fergani Space (Türkçe adıyla Fergani Uzay), resmî unvanıyla Fergani Uzay Teknolojileri Bilişim Sanayi ve Ticaret A.Ş., 2022'de kurulan Türk özel uzay şirketidir. Şirketin kendi tanımına göre ticari amaçla ürettiği uydular, bu uydularda kullanılan bileşenler ve faydalı yükler ile özgün itki teknolojisiyle geliştirdiği yörünge transfer araçlarıyla uzay sektöründe hizmet verir. Merkezi İstanbul'un Arnavutköy ilçesindedir. Şirketin vizyonu "bütün insanlığın Yeni Uzay'daki ufkunu genişletmek", misyonu ise uzay taşımacılığı ve alçak yörünge uydu hizmetlerinde sürdürülebilir ve maliyet etkin çözümler sunmaktır. Yeni Uzay, devletlerin yanında özel şirketlerin de uzay faaliyetlerinin ana oyuncusu olduğu dönemi anlatan bir terimdir.
Kuruluşu ve Baykar ile bağı
Fergani, Baykar'ın Yönetim Kurulu Başkanı ve Teknoloji Lideri Selçuk Bayraktar'ın liderliğinde kuruldu. Baykar'ın resmî sitesinde şirket, "geleceğimiz" başlığı altında tanıtılır; Fergani'nin kendi haberlerinde de şirket "Baykar Yönetim Kurulu Başkanı ve Teknoloji Lideri Selçuk Bayraktar tarafından kurulan" ifadesiyle anılır. Şirket sitesinin ekip sayfasında Bayraktar CEO, Baturalp Taşdeler CTO olarak görünür. Bayraktar, Eylül 2024'te TRT Haber'e yaptığı açıklamada çalışmaların tümüyle insansız hava araçlarından elde edilen gelirlerle yürütüldüğünü söyledi. Çalışan sayısı şirketin duyurularında Ocak 2025'te 106, Kasım 2025'te 135 olarak verildi.
Fergani'nin hukuki olarak Baykar'ın bir iştiraki mi yoksa Bayraktar'ın ayrı bir girişimi mi olduğu, doğrulayabildiğimiz resmî açıklamalarda ayrıntılandırılmıyor; bu sayfada yalnızca şirketin ve Baykar'ın kendi ifadeleri aktarılıyor. Fergani'nin uydu fırlatmaları, şirketin haberlerine göre Özdemir Bayraktar Millî Teknoloji Merkezi'ndeki Uzay Gözlem ve Kontrol Merkezi'nden izlendi.
Ürün ve hizmetler
Takım uydu
Takım uydu, tek ve pahalı bir uydu yerine birlikte çalışan çok sayıda küçük uydunun görev yaptığı yaklaşımdır. Fergani'nin sitesine göre şirket, 100 kg sınıfında mikro uydulardan oluşan bir takım geliştiriyor; bu uydular 500-600 km irtifada çalışacak, Ku, Ka, S ve L bantlarında haberleşme sağlayabilecek ve denizcilik, havacılık, nesnelerin interneti, meteoroloji ve lojistik gibi alanlarda hizmet verecek. Uydu takımının izlenmesi ve yönetilmesi için gereken yer segmentinin de şirket tarafından kurulacağı belirtiliyor. Konuya genel bakış için yapay uydu maddesine bakılabilir.
Yörünge transfer aracı
Yörünge transfer aracı (YTA), bir fırlatmada ikincil yük olarak uzaya çıkan uyduları roketin bıraktığı yörüngeden hedef yörüngeye taşıyan araçtır. Fergani'ye göre bu, uydu işletmecisinin kendi yörüngesine uygun bir fırlatmayı beklemesini ya da özel fırlatma için yüksek bedel ödemesini gereksiz kılıyor. Şirketin aracı, kendi geliştirdiği hibrit roket motoru ile çalışıyor; konunun görsel özeti Hibrit roketin yolculuğu sayfasında.
FGN ve FRG uyduları
Fergani'nin uydularına verdiği adlarda "FGN" ve "FRG" önekleri birlikte kullanılıyor; aşağıdaki adlar şirketin ve Baykar'ın resmî duyurularındaki biçimiyle yazılmıştır. Tüm fırlatmalar SpaceX'in Falcon 9 roketiyle ve ortak yolculuk (rideshare) görevleri kapsamında yapıldı.
- FGN-100-d1: 14 Ocak 2025, Transporter-12 görevi, Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü (Kaliforniya). Kütlesi 102 kg; yaklaşık 510 km irtifada Güneş eş zamanlı yörüngededir.
- FGN-100-d2: 2 Kasım 2025, Bandwagon-4 görevi, Cape Canaveral SLC-40 rampası (Florida). Kütlesi 104 kg; yaklaşık 510 km irtifadadır. Şirket bunu "Türkiye'nin en büyük özel sektör uydusu" olarak duyurdu.
- FGN-TUG-S01: 28 Kasım 2025, Transporter-15 görevi, Vandenberg. Şirketin ilk yörünge transfer aracıdır; fırlatmadan yaklaşık 81 dakika sonra roketten ayrıldı.
- FRG-10D1: FGN-TUG-S01'in taşıdığı yaklaşık 10 kg'lık küp uydu. Yörünge transfer aracı 6 Aralık 2025'te ana hibrit motorunu 35 saniye ateşleyerek 530 km'lik dairesel yörüngeden 720 km zirve irtifalı eliptik yörüngeye geçti; küp uydu aynı gün aracın üzerinden ayrıldı. Şirket bunu hibrit roket motorunun ilk yörüngedeki ateşlemesi olarak duyurdu.
- FGN-100-D3: 30 Mart 2026, Transporter-16 görevi, Vandenberg. Kütlesi 113 kg; 500-520 km irtifadadır. Tepki tekeri, manyetik tork çubuğu, manyetometre, atalet ölçüm birimi ve GNSS alıcısı gibi bileşenleri şirketin kendi ürettiği; yapay zekâ destekli bir bilgisayar da taşıyor. Şirketin ve Baykar'ın sonraki bir duyurusunda tarih 29 Mart olarak geçse de aynı kurumların fırlatma duyurusu ve bağımsız fırlatma kaydı 30 Mart'ı (11.02 UTC) veriyor.
- FRG-100D4: 20 Ekim 2026 (Türkiye saatiyle 14.04), Bandwagon-5 görevi, Cape Canaveral. Kütlesi 160 kg; 590 km irtifadadır. Yönlendirilebilir güneş panelleri, rejeneratif modem ve faz dizili anten gibi bileşenleri de içeriyor; şirket bunu bugüne kadarki en yüksek güç üretim kapasiteli uydusu olarak tanımladı.
Bu altı uzay aracı, şirketin sayımıyla "iki yılda altı uzay aracı"dır. Fırlatmaların ayrıntılı haberleri için Bandwagon-5 fırlatmaya hazır ve Fergani'nin altıncı uydusu FRG-100D4 yörüngede haberlerine bakılabilir. Fırlatma bölgesi ve taşıyıcı şirket için Cape Canaveral ve SpaceX sayfalarına bakılabilir. Şirket henüz kendi roketiyle fırlatma yapmış değildir.
Uluğ Bey takım uydu sistemi
Fergani'nin asıl hedefi, Uluğ Bey Küresel Konumlama Sistemi adını verdiği alçak yörüngeli bir uydu takımıdır. Baykar'ın sitesine göre sistem tamamlandığında yabancı küresel konumlama sistemlerinden bağımsız çalışabilen ulusal bir navigasyon ve zaman ağı kuracak; Türkiye'yi, ABD, Rusya, Çin ve Avrupa Birliği'nin ardından kendi küresel konumlama sistemini geliştiren beşinci ülke yapması amaçlanıyor. Hindistan'ın NavIC ve Japonya'nın QZSS sistemleri bölgesel kapsamdadır; küresel sistemlere örnek olarak GPS sayfasına bakılabilir. Ad, 15. yüzyıl astronomu Uluğ Bey ile aynıdır; şirketin resmî açıklamalarında adın gerekçesi ayrıca belirtilmemiştir.
Hedefin kapsamı zamanla değişti. Ocak 2025'te Bayraktar, beş yıl içinde 100'den fazla uyduya ulaşmayı hedeflediklerini söyledi. Ekim 2026'daki FRG-100D4 duyurusunda ise 200'den fazla uydudan oluşacak bir sistemden söz edildi; yine beş yıllık süre verildi. Sistem şu an hizmette değildir ve şirketin fırlattığı uydular, bu takıma giden yolda test uydularıdır. Şirket, takım uyduların farklı irtifalara yerleştirilmesinde yörünge transfer aracından yararlanmayı da planlıyor.
Neden Fergani adı?
Şirketin adı, 9. yüzyılda Abbasi sarayında Bağdat'ta çalışan astronom Ahmed el-Fergani'ye (Batı'da Alfraganus) atıf yapar. Fergani, Fergana vadisi kökenli kabul edilir (bugünkü Özbekistan); Batlamyus'un Almagest adlı eserinin özetini veren Elements of Astronomy adlı kitabıyla ve usturlap risalesiyle tanınır. Ay'daki Alfraganus krateri onun adını taşır. Etnik kimliği kaynaklarda tartışmalıdır: Arap, Fars ve Türk olarak tanımlandığı olmuştur.
Selçuk Bayraktar şirketin adını bir televizyon programında anlatırken Fergani'yi "Özbekistanlı bir âlim, uzay bilimcisi" olarak andı ve kendi döneminde önemli buluşlar yaptığını söyledi. Aynı konuşmada, daha önce prototipine Cezeri adı verdikleri uçan araba projesine de değinerek "Türkiye'nin Cezeri'si, Aziz Sancar'ı, Fergani'si olmak" istediklerini, kendi medeniyetlerinin güçlü köklerinden beslenmek istediklerini belirtti. Şirketin kendi sitesinde adın gerekçesine ilişkin ayrı bir açıklama bulamadık; bu bölüm Bayraktar'ın basında aktarılan sözlerine dayanır.
Kısaca
- Fergani Space, 2022'de Selçuk Bayraktar'ın liderliğinde kurulan, uydu ve yörünge transfer aracı geliştiren özel şirkettir.
- Ocak 2025'ten Ekim 2026'ya kadar Falcon 9 ortak yolculuk görevleriyle altı uzay aracı yörüngeye çıkardı: FGN-100-d1, FGN-100-d2, FGN-TUG-S01, FRG-10D1, FGN-100-D3 ve FRG-100D4.
- 6 Aralık 2025'te yörünge transfer aracı, hibrit motorunu yörüngede ateşledi; şirket bunu bu tür bir motorun ilk yörüngedeki ateşlemesi olarak duyurdu.
- Asıl hedef, beş yıl içinde 100'den (Ekim 2026'da 200'den) fazla uydudan oluşacak Uluğ Bey takım uydu sistemidir; sistem henüz hizmette değildir.
- Ad, 9. yüzyıl astronomu Ahmed el-Fergani'ye atıf yapar.



















