Botschaften aus dem Jahr 2118 (Erich von Däniken): iddiaları ve bilimin cevabı
Däniken'in 'Geleceğe Dair Yeni Anılar' alt başlıklı, 2016 tarihli kitabı; ziyaretçi uzaylı fikrinin geleceğe uzatılmasına yıldızlararası mesafeler ve NASA verileriyle cevap.
- Tür
- Gizem / sözde bilim
- Yazar
- Erich von Däniken
- İlk yayın yılı
- 2016
- Sayfa
- 221
Botschaften aus dem Jahr 2118, yani "2118 Yılından Mesajlar", İsviçreli yazar Erich von Däniken'in 2016'da Almanya'da yayımlanan kitabıdır. Alt başlığı Neue Erinnerungen an die Zukunft, yani "Geleceğe Dair Yeni Anılar"dır. Bu alt başlık, yazarın 1968'deki ilk kitabı Erinnerungen an die Zukunft'a, Türkçedeki adıyla Tanrıların Arabaları'na göndermedir. Kitap, yazarın kurgu dışı "antik astronot" çizgisindeki kitaplarından biridir. Bu sayfa kitabın iddiasını tarafsızca özetliyor, ardından bilimin ve gözlemsel astronominin ne dediğini ayrıntılı veriyor. Kitabı bilim olarak sunmuyoruz; bilim camiası Däniken'in görüşünü sözde bilim sayar.
Kitap ne anlatıyor?
Künyeye göre kitap 4 Kasım 2016'da Rottenburg'daki Kopp Verlag'dan ciltli olarak çıktı ve 221 sayfadır. Yazar bu dönemde 81 yaşındaydı. Kitabın Kopp tanıtım metnine ve içindekiler listesine ulaşamadığımız için içerik özetini yalnızca başlık, alt başlık ve yazarın bilinen çizgisi üzerinden kuruyoruz; ayrıntı uydurmak yerine eksik bırakmayı seçtik. Başlıktaki "2118" yılı, kitabın bakışını geçmişteki yapılardan ve metinlerden alıp geleceğe, yayından yaklaşık bir yüzyıl sonrasına çevirdiğini düşündürür. Alt başlık ise yazarın ilk kitabının adına gönderme yapar.
Kitabın özeti
Bu bölüm kitabın sonunu da anlatır. Kitap bir roman olmadığı için olay örgüsü yoktur; Däniken tek bir tezi, ziyaretçi uzaylı fikrini, geleceğe uzatarak savunur. Bölüm dökümünü birinci elden doğrulayamadığımız için aşağıdaki özet künyeye ve yazarın bilinen çizgisine dayanır; kitaptan alıntı yapmıyor, sahne aktarmıyoruz.
- Geçmiş gelecekle bağlanır: Başlık ve alt başlık, Däniken'in geçmişe bakışının geleceğe de taşındığını düşündürür.
- "Mesaj" kavramı: Başlıktaki "mesajlar", okuru bilgilendirme ve uyarma çerçevesini akla getirir; gelecekle ilgili çıkarımlar, geçmişteki "kanıtlar"dan yapılır.
- Bilmeceli anlatı: Däniken'in kitaplarında olduğu gibi soru sorarak ilerleyen, kesin hüküm yerine "olamaz mı?" diyen bir üslup beklenir.
- Resmî bilim eleştirilir: Akademik arkeoloji, antik astronot tezini yeterince ciddiye almadığı gerekçesiyle eleştirilir.
Okurun dikkat etmesi gereken nokta şudur: geleceğe dair bir öngörü, geçmişe dair bir yoruma yaslandığında, ikisi birlikte yalnızca bir olasılık ortaya koyar; birinin kanıtlanmamış olması öbürünü güçlendirmez.
Yazar ve yazıldığı dönem
Erich von Däniken 14 Nisan 1935'te Zofingen'de doğdu, 10 Ocak 2026'da Unterseen'de 90 yaşında öldü. Menajerine göre 49 kitap yazdı; bu kitaplar 30'dan fazla dile çevrildi ve 75 milyon adet sattı. Erinnerungen an die Zukunft (Econ Verlag, 1968), yani Chariots of the Gods?, ilk kitabıdır. Der Spiegel'in aktardığına göre kitap Batı Almanya'da Şubat 1969'a kadar yaklaşık 210.000, Eylül 1970'e kadar 600.000 adet sattı. Kopp Verlag ile çalıştığı 2010'lu yıllarda kitapları birbiri ardına çıktı: bu kitaptan önce Was ich jahrzehntelang verschwiegen habe (2015), sonra Galaktische Horizonte ve Neue Erkenntnisse (2018). Tüm sırayı okuma sırası sayfasında bulabilirsiniz.
Bilim ne diyor?
Kitabın tezi, "uzaylılar geçmişte geldi ve geleceği de belirleyecek" düşüncesidir. Bilim bu düşünceyi iki ayrı yerden sınar: geçmişte ziyaret kanıtı var mı, gelecekte ziyaret olasılığı ne kadar? İlkinde arkeoloji ve tarih, ikincisinde astronomi ve fizik konuşur.
Geçmiş: kanıt yok, açıklama var
İngilizce Vikipedi'nin özetlediği gibi, akademi antik astronot fikrini neredeyse bütünüyle reddeder; savunucuların sunduğu malzeme "çarpıtılmış ya da uydurma" bulunur. Carl Sagan bu tür iddiaların "ilgi çekici görünen vakalarının" ya makul başka açıklamaları olduğunu, ya yanlış aktarıldığını ya da düpedüz uydurma ve çarpıtma olduğunu söylemiştir. Kenneth Feder, Däniken'in yorumlarını Rorschach testine benzetir. Piramitler de "birdenbire ortaya çıktı" denen örneklerdir; ancak araştırmacılar mastabalardan basamaklı piramitlere uzanan bir gelişim çizgisini ve inşaat lojistiğini anlatan papirüs kayıtlarını belgelemiştir. Tartışmanın genel çerçevesi için sitemizdeki antik astronot iddiaları yazısına bakabilirsiniz.
Gelecek: mesafeler ve gözlem
"Gelecekte dönecek ziyaretçi" fikri için astronomik ölçekleri bilmek gerekir. Güneş'e en yakın yıldız Proxima Centauri'dir ve 4,2465 ışık yılı, yani yaklaşık 40 trilyon kilometre uzaktadır (Proxima Centauri sayfası). İnsanlığın Güneş Sistemi'nden çıkan en uzak nesnesi NASA'ya göre Voyager 1'in Güneş'e göre hızı saniyede yaklaşık 17 km'dir; İngilizce Vikipedi'nin hesabına göre araç o yıldızın yönünde gitseydi oraya yaklaşık 73.775 yılda varırdı. Voyager 1, 5 Eylül 1977'de fırlatıldı; Ağustos 2012'de Güneş'in etki alanından, yani heliyosferden çıkarak yıldızlararası ortamı ölçen ilk uzay aracı oldu ve 2026'nın kasım ayında bir ışık gününe, yaklaşık 26 milyar kilometreye yaklaşıyor. Bugünkü insan teknolojisi bile "yıldızlararası" mesafede böyle ağır ilerler (Voyager sondaları). Breakthrough Starshot gibi önerilerde ışık hızının yüzde 20'siyle giden mikro sondalar öngörülür ve Proxima'ya yaklaşık 20 yılda varacağı hesaplanır; ama bu, henüz tasarım aşamasında bir öneridir ve şu an yola çıkmış bir araç yoktur. "Olabilir" demek ile "oldu ya da olacak" demek arasında büyük bir boşluk vardır; ikincisi kanıt ister.
Gözlem tarafında NASA, 14 Eylül 2023'te bağımsız "tanımlanamayan anormal olaylar" (UAP) çalışma ekibinin raporunu yayımladı; ekip, gökyüzünde uçak ya da bilinen doğal olaylarla açıklanamayan gözlemleri anlamak için veri toplama yollarını inceledi ve nasıl daha iyi veri toplanabileceğine dair öneriler getirdi. NASA'nın sayfasındaki tanıma göre rapor, kanıt öne sürmekten çok veri toplama ve değerlendirme yollarına odaklanır. Dünya dışı zekâ arayışının gerçek yöntemleri, SETI'nin kuralları sayfasında anlatılıyor; 1977'deki Morrison raporu da ayrı bir kitap sayfasında özetlendi.
Fermi paradoksu ve arama
Ziyaretçi sorusunun bilimdeki adı Fermi paradoksudur. Fizikçi Enrico Fermi 1950'de Los Alamos'ta meslektaşlarıyla sohbet ederken, en çok anılan biçimiyle "Peki herkes nerede?" diye sormuştur (Enrico Fermi). Paradoks, milyarlarca olası yaşanabilir gezegene ve Güneş'ten çok daha yaşlı yıldızlara karşın dünya dışı bir uygarlığa ya da ziyarete dair hiçbir işaretin bulunmamasındaki çelişkidir. Önerilen çözümler birkaç kümede toplanır: yaşamın ya da zekânın son derece nadir olması (Nadir Dünya hipotezi), Robin Hanson'ın 1996'da ortaya attığı "Büyük Filtre", uygarlıkların insanlığı bilerek yalnız bıraktığını söyleyen hayvanat bahçesi hipotezi ve mesafelerle zamanın büyüklüğü. Hart-Tipler savı ise tersine akıl yürütür: gelişmiş uygarlıklar keşif sondaları üretip yollardı, oysa hiçbir sonda saptanmadı; bu yüzden gelişmiş dünya dışı zekâ yoktur. Hepsi tartışmalıdır ve hiçbiri kanıtlanmış değildir; ama hiçbiri "kanıt eksikliği ziyaretin kanıtıdır" demez.
Aramanın kendisi de sürer. Frank Drake 1960'ta Green Bank'te 26 metrelik radyo teleskopuyla Tau Ceti ve Epsilon Eridani'yi izleyerek ilk modern SETI deneyini yaptı (Frank Drake) ve ilgi çekici bir sinyal bulamadı. 15 Ağustos 1977'de Ohio Eyalet Üniversitesi'nin Big Ear teleskopunda gönüllü Jerry Ehman çok güçlü bir sinyal fark etti; bu "Wow!" sinyali yapay kaynaklı olabilecek en iyi aday sayılır, ama bir daha hiç saptanmadı. 2015'te başlayan 10 yıllık, 100 milyon dolarlık Breakthrough Listen, Green Bank ve Parkes gözlemevleriyle bugüne kadarki en kapsamlı aramadır. Vikipedi'nin özetine göre onlarca yıllık aramaya karşın dünya dışı zekâya dair doğrulanmış bir kanıt bulunmuyor; adaylar yeryüzü kaynaklı girişime ya da doğal olaylara bağlanmıştır.
Nerede haklı, nerede değil?
- Haklı olduğu yer: Evrende başka zeki yaşam bulunması bilimsel olarak ciddi bir sorudur; arayış sürüyor. Geleceğe bakmak da meşrudur.
- Haksız olduğu yer: Geçmişte uzaylı ziyareti olduğunu gösteren doğrulanmış bir kanıt yoktur; bu temelde geleceğe dair "mesajlar" çıkarmak, kanıtlanmamış bir varsayımın üstüne ikinci bir varsayım inşa etmektir.
- Yöntem sorunu: "Bilmiyoruz" demek, "o halde uzaylılar" demek değildir. Antik astronot literatürü çoğunlukla çürütülebilir olmayan, yani yanlış çıkması mümkün olmayan bir çerçeve kurar.
Etkisi ve uyarlamaları
Kitabın kendine özgü bir etkisi ya da ödülü olduğuna dair bir kayıt bulamadık; kitap, Däniken'in Kopp Verlag döneminin ürünüdür. Bilinen bir film ya da dizi uyarlaması yoktur. Türkçe baskısını da doğrulayamadık, bu nedenle bu alanı boş bıraktık. İngilizce Vikipedi'deki kitap listesi bu başlığı 2020 diye gösterir; Alman Vikipedi ve Open Library kaydı ise 2016 tarihini, ciltli ilk baskı için 4 Kasım 2016'yı verir. Biz bu ikinci tarihe dayandık.
Kimlere uygun, nereden başlanır?
Kitap, antik astronot yazınının gelecek bakışını merak edenler ve Däniken'in üslubunu bilenler için uygundur; Almanca bilmeyen okur için ise kolay erişilebilir bir baskı bulunmuyor. Eleştirel okuma alışkanlığı olmayan okurlara, kitabı bilimsel bir öngörü gibi okumamalarını öneririz. Başlangıç için yayın sırasındaki ilk kitap olan Tanrıların Arabaları daha uygundur. Gelecek ve yıldızlararası yolculuk üzerine gerçek bilim isteyenler için The Interstellar Age (Jim Bell) ve Murmurs of Earth (Carl Sagan) sayfalarına bakabilirler.
Yazarın diğer kitaplarıTümü →
Skies Afire (Däniken ve Biglino): iddiaları ve bilimin cevabıErich von DänikenGizem / sözde bilim
War of the Gods (Erich von Däniken): iddiaları ve bilimin cevabıErich von DänikenGizem / sözde bilim
Eyewitness to the Gods (Erich von Däniken): iddiaları ve bilimin cevabıErich von DänikenGizem / sözde bilim
The Gods Never Left Us (Erich von Däniken): iddiaları ve bilimin cevabıErich von DänikenGizem / sözde bilim
Was ich jahrzehntelang verschwiegen habe (Däniken): iddiaları ve bilimin cevabıErich von DänikenGizem / sözde bilim
Remnants of the Gods (Erich von Däniken): iddiaları ve bilimin cevabıErich von DänikenGizem / sözde bilim
























