Henry C. Dethloff
Henry C. Dethloff, NASA'nın resmî tarih serisinde yayımlanan Suddenly, Tomorrow Came kitabıyla Johnson Uzay Merkezi'nin tarihini yazan Amerikalı tarihçidir; asıl çalışma alanı Texas ve Güney tarihiydi.
- Doğum tarihi
- 10 Ağustos 1934
- Ülke
- ABD
- Görevi
- Tarihçi
- Rolü
- Yazar
- Ölüm tarihi
- 25 Ocak 2019
Henry C. Dethloff kimdir?
Henry Clay Dethloff (10 Ağustos 1934, New Orleans – 25 Ocak 2019), Amerikalı bir tarihçidir; 1969'dan emekliliğine kadar Texas A&M Üniversitesi'nde tarih profesörü olarak çalışmıştır. Uzay meraklıları onu en çok NASA'nın resmî tarih serisinde 1993'te yayımlanan Suddenly, Tomorrow Came… A History of the Johnson Space Center kitabıyla tanır. Kitap, bugün Houston'daki Lyndon B. Johnson Uzay Merkezi (JSC) olarak bilinen insanlı uzay uçuşu merkezinin, Merkür'den Uzay İstasyonu planlarına uzanan tarihini anlatır. Dethloff'un asıl alanı ise Güney ve Texas tarihi, tarım ve iş tarihi, üniversite tarihidir; uzay kitabı bu geniş birikimin içinde ayrı bir yere sahiptir.
Hayatı ve kariyeri
Dethloff New Orleans'ta doğdu ve Louisiana'nın Natchitoches kentindeki liseyi 1952'de bitirdi. Texas Üniversitesi (Austin) lisans derecesini 1956'da aldı. Aynı yıl ABD Donanması'nda subay olarak görev almaya başladı ve 1958'e kadar hizmet etti. Yüksek lisansını 1960'ta Northwestern State Üniversitesi'nde, doktorasını 1964'te Missouri Üniversitesi'nde tamamladı.
1962-1969 arasında bugün Louisiana Üniversitesi Lafayette olarak bilinen okulda öğretim görevlisi, yardımcı doçent ve doçent olarak çalıştı. 1969'da Texas A&M'e geçti ve emekli olana kadar orada kaldı; 1980-1985 arasında tarih bölümünün başkanlığını yaptı, emekliliğinde fahri profesör unvanı aldı. 25 Ocak 2019'da 84 yaşında öldü. Ölüm ilanında, notlandırmada titiz olduğu, derslerinde ise sürükleyici bir anlatıcı ve konusuna hâkim bir hoca olarak anıldığı belirtilir.
Uzay eserleri ve önemi
Suddenly, Tomorrow Came…
NASA SP-4307 numarasıyla ve Johnson Uzay Merkezi'nin desteğiyle yayımlanan kitap, merkezin kuruluşunu, büyümesini ve görevlerini on yedi bölümde ve bir sonsözde anlatır. İlk bölüm "Ekim 1957"yi, yani Sputnik şokunu ele alır; son bölüm ise Uzay İstasyonu'na bakar. Bölümler arasında Houston'un seçilmesi, Gemini'de uçuş yönetimi, Apollo'nun yüklenicilerle ilişkileri, Skylab'dan Mekik'e geçiş ve Mekik'in geliştirilmesi ile işletilmesi yer alır. Kitabın önsözünü Donald K. Slayton yazmıştır; Slayton önsözde merkezin, Space Task Group adıyla yaklaşık 300 kişilik bir kadrodan Apollo döneminin binlerce kişilik kuruluşuna uzanan gelişimini özetler.
Kitabın anlattığı tarihten birkaç doğrulanmış nokta şöyledir: NASA 1958'de çalışmaya başladığında Robert R. Gilruth, Langley'den 34 çalışma arkadaşıyla birlikte 3 Kasım'da Uzay Görev Grubu'nu (Space Task Group) duyurdu; grup kısa sürede insanlı uçuş merkezinin çekirdeğini oluşturdu. NASA 19 Eylül 1961'de yeni "uzay uçuşu laboratuvarının" Houston'da, Rice Üniversitesi'nin hükümete sunduğu yaklaşık 1000 akrelik arazide kurulacağını açıkladı. Merkez 1973'te, Lyndon B. Johnson anısına Lyndon B. Johnson Uzay Merkezi adını aldı; ad değişikliği 17 Şubat'ta yürürlüğe girdi, resmî anma töreni 27 Ağustos 1973'te yapıldı. Kitapta merkezin müdürü olarak anılan Christopher Kraft ve NASA yöneticisi James E. Webb sayfalarımız da bu hikâyenin kişilerini tanıtır.
Dethloff önsözünde çok sayıda NASA çalışanı ve eski çalışanla görüşme yaptığını, yazım sürecinde NASA yetkililerinin yönlendirmesi ya da denetimi olmadığını ve tam bir yazım özgürlüğüyle çalıştığını belirtir. Notlarda Max Faget, Paul Purser, Oran Nicks gibi isimlerle yapılan çok sayıda görüşme görülür. Kendi gözlemlerine de yer verir: Sputnik 1'i gördüğünü ve Donanma'da görevliyken Cape Canaveral'dan "downrange" uçuşlar yaptığını yazar. Bu, kitaba kişisel bir tanıklık havası katar. Kitabın özeti için Suddenly, Tomorrow Came özeti sayfamıza; merkezin binalarının bugünkü durumu için Johnson Uzay Merkezi 65 yaşında yazısına bakabilirsiniz. Programları ayrı ayrı anlatan This New Ocean (Mercury), On the Shoulders of Titans (Gemini), Chariots for Apollo (Apollo uzay araçları) ve Living and Working in Space (Skylab) kitapları bu merkez tarihinin tamamlayıcılarıdır.
Kitabın Houston bölümü bölgenin o günkü görünümünü de kaydeder: Houston'un güneyindeki kıyı düzlükleri o zamana kadar sığırların, petrol kulelerinin, pirinç tarlalarının ve sivrisineklerin yeriydi; 1961'in sonunda ve 1962 boyunca önce yüzlerce, sonra binlerce uzay aracı personeli, yüklenici ve aileleri buraya taşındı. Sonraki bölümler merkezin iç yaşamına yönelir: "İnsani Boyutlar", "NASA Ailesi" ve "Değerli İnsan Yükü" başlıklı bölümler (özgün adlarıyla Human Dimensions, The NASA Family, Precious Human Cargo) başlıklarından anlaşıldığı kadarıyla merkezin insan unsuruna yönelir. "Apollo'dan Sonra Ne?" bölümü ise Ay uçuşları bittikten sonra merkezin yönünü tartışır, ardından Skylab, Mekik ve Uzay İstasyonu planlarına geçilir. Kitabın sonunda MSC/JSC müdürlerinin listesi, kaynak notları ve dizin yer alır; bu notlar, merkezin arşivlerinin ve yapılan görüşmelerin izini sürmek isteyen araştırmacılar için bir başlangıç noktasıdır.
Diğer kitapları
Dethloff'un kitaplarının çoğu uzay dışındadır: Huey P. Long: Southern Demagogue or American Democrat? (D.C. Heath, 1967), Thomas Jefferson and American Democracy (D.C. Heath, 1971), A Centennial History of Texas A&M University, 1876-1976 (Texas A&M University Press, 1975), American Business History (Harlan Davidson, 1987), Texas A&M University: A Pictorial History, 1876-1996 (1996), A History of the American Rice Industry, 1685-1985 (Texas A&M University Press, 2000) ve Stephen W. Searcy ile birlikte yazdığı Engineering Agriculture at Texas A&M (2015). Texas Eyalet Tarih Derneği'nin Handbook of Texas ansiklopedisine Texas A&M ve pirinç yetiştiriciliği gibi maddeler yazdı.
Bilimle ilişkisi
Dethloff bilim insanı değil, bilimin ve teknolojinin kurumsal tarihini yazan bir tarihçidir. Uzay kitabı, bilimsel buluşlardan çok, insanlı uçuşu mümkün kılan örgütlenmeyi anlatır: mühendislerin, yüklenicilerin, siyasetçilerin ve astronotların birlikte çalıştığı bir "barış zamanı seferberliğini". Kendi önsözünde bunu bir bilim, mühendislik, fedakârlık, başarısızlık ve büyük başarı tarihi olarak tanımlar. Tarım mühendisliği ve pirinç endüstrisi üzerine çalışmaları da teknoloji ve uygulama arasındaki bağı farklı bir alanda inceler. Kitabın kapsadığı programlar arasında Mercury, Gemini, Apollo, Skylab ve Mekik bulunur; Challenger kazasına (28 Ocak 1986) ve ardından gelen belirsizliklere de yer verilir. Bu uçuşların bilimsel sonuçlarını merak edenler için Where No Man Has Gone Before sayfası ve The Space Shuttle Decision sayfası uygun tamamlayıcılardır.
Görevleri ve akademik saygınlığı
- Texas A&M Üniversitesi'nde tarih profesörü (1969'dan emekliliğine kadar), tarih bölümü başkanı (1980-1985) ve fahri profesör.
- Louisiana Üniversitesi Lafayette'de öğretim üyeliği (1962-1969).
- NASA Johnson Uzay Merkezi'nin resmî tarihini yazmak için görevlendirilen tarihçi; kitap NASA Tarih Serisi'nin bir cildi olarak yayımlandı.
- Handbook of Texas ve Texas A&M tarihine ilişkin birçok kitap ve makalenin yazarı.
Kitapları
Etkisi
Dethloff'un NASA ile ilgili yazıları, Johnson Uzay Merkezi'nin kısa bir geçmiş özeti değil, ayrıntılı ve kaynaklı bir kurum tarihi olması bakımından değerlidir. Kitap, NASA'nın insanlı uçuş merkezinin Langley'deki küçük bir gruptan binlerce çalışanlı bir kuruma nasıl dönüştüğünü anlamak isteyenler için temel başvurulardan biridir. Aynı zamanda Houston'un bir uzay şehrine dönüşmesinin sosyal ve ekonomik arka planını da kaydeder. Konunun daha geniş kurumsal çerçevesi için Orders of Magnitude sayfası, roket tarafı için Stages to Saturn sayfası okunabilir.
