Walter Sullivan

Walter Sullivan kimdir?

Walter Sullivan (1918-1996), yaklaşık yarım yüzyıl boyunca The New York Times gazetesinde bilim muhabirliği ve bilim editörlüğü yapmış Amerikalı gazeteci ve yazardır. Meslektaşları arasında bilim gazeteciliğinin "duayeni" olarak anıldı. Antarktika seferlerinden roket fırlatmalarına, kayan kıtalardan kara deliklere kadar bilimin hemen her alanını haberleştirdi. Uzay okuru için en önemli kitabı, dünya dışı akıllı yaşam arayışını anlatan ve çok satanlar listesine giren We Are Not Alone (1964) ile Black Holes: The Edge of Space, the End of Time (1979) oldu.

Hayatı

Walter Seager Sullivan Jr. 18 Ocak 1918'de New York'ta doğdu. Babası bir sigorta yöneticisiydi ve bir dönem The New York Times'ın reklam müdürlüğünü yapmıştı; annesi Jeanet Loomis piyanist ve bestekârdı. Sullivan müzik sevgisini annesinden aldı; gençliğinde müzik eleştirmeni olmayı düşündü, hayatının sonuna kadar hafta sonları arkadaşlarıyla yaylı çalgılar dörtlüsünde çello çaldı.

Groton okulundan sonra Yale Üniversitesi'nde İngiliz tarihi okudu ve müzik dersleri aldı. 1940'ta mezun olunca Times'a ayak işlerine bakan bir "kopya çocuğu" olarak girdi. İkinci Dünya Savaşı başlayınca ABD Donanması'na katıldı; muhriplerde görev yaparak Pasifik'te Japon işgalindeki bir düzine adaya yapılan çıkarmalarda bulundu, 1942'de Guadalcanal açıklarındaki deniz savaşına katıldı. Savaşın sonunda deniz binbaşısı (lieutenant commander) rütbesiyle USS Overton gemisinin komutasındaydı.

Savaştan sonra gazeteye dönen Sullivan'ın bilim muhabirliğine ilk adımı, Amiral Richard E. Byrd yönetimindeki Donanma'nın Antarktika seferi Operation Highjump'ı izlemek oldu. Ardından bir süre dış haberlere geçti; Çin, Kore ve Berlin'de muhabirlik yaptı. Asıl dönüm noktası 1957-58 Uluslararası Jeofizik Yılı'ydı: Dünyanın pek çok ülkesinin yerkürenin içini, atmosferini ve uzayı birlikte incelediği bu programı kapsamlı biçimde izledi ve bilim gazeteciliğine kesin olarak yerleşti. 1962'de bilim haberleri editörü oldu, 1964'te William L. Laurence'ın yerine gazetenin bilim editörlüğüne getirildi. Bu unvanı 1987'deki resmî emekliliğine kadar taşıdı, ama hayatının son iki ayına dek gazeteye gelip yazı yazmayı sürdürdü.

1950'de gazeteci Mary Barrett ile evlendi; üç çocukları oldu. Sullivan 19 Mart 1996'da Connecticut'ın Riverside kasabasındaki evinde pankreas kanserinden öldü.

Uzay çağının muhabiri

Sullivan'ın gazetecilik kariyeri uzay çağının doğuşuyla iç içe geçti. 4 Ekim 1957 akşamı Washington'daki Sovyet Büyükelçiliği'nde uluslararası jeofizikçiler için verilen bir resepsiyondaydı. Gazeteden gelen bir telefonla Sputnik'in fırlatıldığını öğrendi ve haberi salona dönüp oradakilere, Sovyet konuklar da dahil, ilk o duyurdu.

1958'de ise kariyerinin en dikkat çekici haberlerinden birine ulaştı. Gazetenin askerî işler editörü Hanson W. Baldwin ile birlikte, ABD Savunma Bakanlığı'nın atmosferin yükseklerinde atom bombaları patlatarak Dünya çevresinde yapay bir radyasyon kuşağı oluşturmayı amaçlayan gizli planını, yani Argus Operasyonu'nu öğrendiler. Ayrıntıları bilim insanlarından derlediler, ama editörlerle görüşerek haberi deney gerçekleştirilene kadar bekletmeye karar verdiler. Haber 19 Mart 1959'da gazetenin birinci sayfasında yayımlandı. Bu karar, Soğuk Savaş döneminde basının sorumluluk anlayışının bir örneği olarak tartışıldı.

Sullivan Cape Canaveral'daki roket fırlatmalarını da izledi. Kasım 1971'de NASA'nın Mariner 9 sondası Mars yörüngesine girmek üzereyken, California Teknoloji Enstitüsü'nde (Caltech) düzenlenen tarihî bir panelin moderatörlüğünü yaptı. 12 Kasım 1971'deki panelde yanında yazarlar Arthur C. Clarke ve Ray Bradbury ile bilim insanları Carl Sagan ve Bruce Murray vardı. Konuşmalar 1973'te Harper and Row tarafından Mars and the Mind of Man (Mars ve İnsan Zihni) adıyla kitaplaştırıldı; kitapta Mariner 9'un gönderdiği ilk fotoğraflar ve panelistlerin sonradan yazdığı değerlendirmeler de yer aldı. Bradbury'nin Mars hayalleri için Mars Yıllıkları, Mars'ın keşif tarihi için Mars'ın keşfi sayfalarına bakılabilir.

Uzay ve bilim kitapları

We Are Not Alone (1964)

Sullivan'ın en çok okunan kitabı, evrende başka akıllı uygarlıkların bulunup bulunmadığı sorusunu ve bu uygarlıkları aramak için atılan ilk bilimsel adımları anlatır. Sullivan, gazetecilik yıllarında yakından izlediği bu erken arayışları sade bir dille, geniş okur kitlesine anlattı. Kitap çok sattı ve ödül aldı; sonraki baskıları The Continuing Search for Extraterrestrial Intelligence (Dünya Dışı Zekâ Arayışı Sürüyor) alt başlığıyla güncellendi. Konunun bugünkü durumu için Dünya dışı yaşam arayışı sayfasını, aynı soruyu kurguya taşıyan bir roman için Carl Sagan'ın Temas'ını, karşı görüşü savunan bir kitap için de Nadir Dünya'yı öneririz.

Black Holes: The Edge of Space, the End of Time (1979)

Kara delikler 1970'lerde hâlâ büyük ölçüde kuramsal nesnelerdi. Sullivan bu kitabında, genel göreliliğin öngördüğü bu tuhaf cisimleri ve onları anlamaya çalışan araştırmacıları sıradan okura anlattı. Kara deliklerin bugün bilinenleri için Kara delikler sayfası, aynı konuyu bir fizikçinin kaleminden okumak isteyenler için Stephen Hawking'in Kara Delikler ve Bebek Evrenler'i iyi bir devamdır.

Diğer kitapları

Sullivan'ın öteki kitapları da yerküre ve uzay bilimlerine odaklanır: Antarktika keşiflerini anlatan Quest for a Continent (1957), Uluslararası Jeofizik Yılı'nı anlatan Assault on the Unknown, kıtaların hareketini anlatan Continents in Motion ve Amerika'nın yüzey şekillerini jeolojik tarihle açıklayan Landprints.

Bilimle ilişkisi

Sullivan bilim insanı değildi, ama bilim insanlarıyla kurduğu yakın ilişki ve konulara hâkimiyeti sayesinde yazıları araştırmacıların da saygısını kazandı. The New York Times'ın ölüm ilanına göre en az bir kez, fizikçiler kendi keşiflerinin önemini Sullivan'ın ertesi gün yayımlanan haberini okuyunca tam olarak kavradıklarını söylemişti. Antarktika'ya yedi kez gitti; sonuncusunda, 1993'te, konuşmacı olarak bulundu. Grönland buz örtüsünün derinliklerine açılan tünellerdeki araştırmaları da yerinde izledi. Bilim editörü olarak gazetenin bilim haberlerini ve bilim kadrosunu genişletmek için uğraştı.

Ödülleri

Sullivan bir bilim gazetecisine açık ödüllerin neredeyse tamamını kazandı:

• ABD Ulusal Bilimler Akademisi Kamu Refahı Madalyası (Public Welfare Medal, 1980). Akademi madalyayı ona "milyonlarca okurun bilimsel araştırmanın araçlarını ve amaçlarını anlamasını sağlayan anlatım açıklığı ve geniş bilgisi" için verdi; Times'a göre bu ödül o güne kadar hiçbir gazeteciye verilmemişti.
• Pasifik Astronomi Derneği'nin, astronominin kamuoyuna anlatılmasına katkıyı ödüllendiren Klumpke-Roberts Ödülü (1980).
• Amerikan Coğrafya Derneği'nin Daly Madalyası.
• George Polk Ödülü.
• Ulusal Bilim Vakfı'nın (NSF) Seçkin Kamu Hizmeti Ödülü.
• Amerikan Fizik Enstitüsü, Amerikan Kimya Derneği (James T. Grady-James H. Stack Ödülü) ve Amerikan Bilimin İlerlemesi Derneği'nin bilim yazarlığı ödülleri.

Antarktika'daki yaklaşık 30 mil (48 kilometre) uzunluğundaki bir dağ sırasına onun onuruna Sullivan Sıradağları adı verildi.

Etkisi

Sullivan, bilim gazeteciliğinin coğrafi ve düşünsel sınırlarını genişleten isimlerden biri olarak hatırlanıyor. Amerikan Jeofizik Birliği (AGU), bilim gazeteciliği ödülüne onun adını verdi. Dünya dışı zekâ arayışını ve kara delikleri henüz yeni ve tartışmalı konularken geniş okura taşıdı. Aynı dönemde astronomiyi halka anlatan Carl Sagan'ın Kozmos'u ile birlikte okunduğunda, 1960'lar ve 70'lerde uzay biliminin kamuoyuna nasıl anlatıldığına dair iyi bir tablo çıkar.