Oran W. Nicks

Oran W. Nicks kimdir?

Oran W. Nicks (2 Şubat 1925 – 23 Eylül 1998), Amerikalı havacılık mühendisi ve NASA yöneticisidir. 1960'ların başında NASA'nın Ay ve Gezegen Programları Direktörü olarak Ranger, Surveyor ve Lunar Orbiter ay sondalarını, ayrıca Venüs ve Mars'a giden Mariner görevlerini yönetmiştir. Bu yüzden uzay meraklıları için asıl önemi, insansız uzay araçlarının ilk kuşağını içeriden bilen biri olarak yazdığı Far Travelers: The Exploring Machines (NASA SP-480, 1985) kitabıdır. Kitabın ayrıntılı özeti sitedeki Far Travelers sayfasındadır.

Nicks bir tarihçi ya da profesyonel yazar değildi; kitabını kendisi de "bir tarih değil" diye tanımlar. Okuru fırlatma rampasının yanına, kontrol odasına ve tasarım masasına götüren kişisel bir anlatıdır. Bu özelliği onu uzay tarihi kaynakları arasında farklı bir yere koyar: olayları arşivden değil, içinde bulunmuş birinin gözünden okursunuz.

Hayatı

Nicks, Texas'ın Eldorado kasabasında doğdu, Fort Stockton'da büyüdü ve liseyi 1942'de bitirdi. Kitabının sonundaki yazar tanıtımına göre uçuşa ilgisi iki yaşındayken, amcasının onu gösteri uçuşları yapan çift kanatlı bir uçağa bindirmesiyle başladı. On altı yaşında uçmayı öğrenmeye başladı. 1943'te Tulsa'daki Spartan havacılık mühendisliği okulundan diploma aldı, 1945'te Hava Birlikleri'nde görev yaparken pilot lisansı edindi. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra okula dönüp 1948'de Oklahoma Üniversitesi'nden makine mühendisliği diploması aldı.

Aynı yıl North American Aviation'a girdi ve on yıl boyunca burada çalıştı. Bu dönemde ses hızını aşan Navaho seyir füzesi projesinde yer aldı, yüksek hızlı uçuş ve roket fırlatmaları üzerine araştırma ve deneme çalışmaları yürüttü; füze denemeleri için Edwards Hava Kuvvetleri Üssü'nde ve Cape Canaveral'da bulundu. 1957'de Sovyetlerin Sputnik'i fırlatması kariyerini değiştirdi: North American'da uzay çalışmaları yapan bir teknik grup kurdu, ardından 1958'den 1960'a kadar Chance Vought şirketinde Scout fırlatma aracını geliştiren ekibi yönetti.

1960'ta NASA'ya katıldı; önce Ay Uçuş Sistemleri Başkanı, 1961'de de Ay ve Gezegen Programları Direktörü oldu. Sonraki altı yılda yönettiği programlar Ay'a ve gezegenlere 30'dan fazla ABD uzay aracı gönderdi. Ardından Uzay Bilimi ve Uygulamaları Ofisi'nde yönetici yardımcılığı yaptı ve bir süre İleri Araştırma ve Teknoloji Ofisi'ne vekâlet etti. 1970'te Virginia'daki Langley Araştırma Merkezi'nin müdür yardımcısı oldu; burada Viking Mars programı ve uzay mekiği teknolojisiyle ilgilendi.

1980'de ilk sevdası olan havacılık mühendisliğine döndü ve Texas A&M Üniversitesi'ne geçti. 1996'ya kadar üniversitenin rüzgâr tüneli tesisini yönetti, Uzay Araştırma Merkezi'nin başında bulundu ve Space Grant Consortium'un yürütülmesinde rol aldı. Texas Valisi'nin 1987'deki atamasıyla Texas Uzay Komisyonu'na girdi, 1991-1992'de komisyon başkanlığı yaptı. Kendisi de yetkin bir planör pilotuydu; uluslararası yarışmalara katıldı ve Uluslararası Planörcülük Komisyonu üyesiydi. 23 Eylül 1998'de bir planör kazasında hayatını kaybetti.

Uzay eserleri ve önemi

Far Travelers, Nicks'in tek kitabıdır ve fikri NASA Teknik Yayınlar Bölümü'nün başındaki Frank "Red" Rowsome Jr.'dan çıkmıştır. İkili, Nicks'in metni yazması, Rowsome'ın da onu okunur kılması üzerine anlaşmıştı; çalışma başladıktan kısa süre sonra Rowsome öldü ve Nicks kitabı tek başına tamamladı. Önsözü, Jet İtki Laboratuvarı'ndan H. M. (Bud) Schurmeier yazdı; Hall'ın Ranger tarihine göre Schurmeier, Ranger projesini başarıya taşıyan yöneticidir.

On altı bölümlük kitap, bir uzay aracının nasıl tasarlandığını, nasıl yönlendirildiğini ve Dünya'yla nasıl haberleştiğini anlatır. Açılış bölümü, Venüs'e gönderilen Mariner 1'in fırlatma anında rotasından çıkıp menzil güvenlik görevlisi tarafından patlatılmasını anlatır; Nicks bu felaketi iki arızanın birleşmesine bağlar: roketin yer rehberlik anteni zayıf çalışmış, uçuş bilgisayarındaki rehberlik programından da bir tire işareti düşmüştür. Sonraki bölümler Mariner'ları, Ranger'ı (bölümün başlığı "Murphy Yasası uzay aracı"), Surveyor'u, "Ay'ın Arka Yüzü" bölümünü, izleme ve haberleşme devrimini, Viking yörünge ve iniş araçlarını, kendi ekseni çevresinde dönerek kararlı kalan Pioneer'ları ve gezegen yakınından geçerek hız kazanma yöntemini işler.

Kitabın değeri tanıklığındadır. Nicks, Ranger'ın başarısızlıklarını ve Surveyor'un tasarım zorluklarını sonradan çıkarılmış bir ders gibi değil, yaşanmış sıkıntılar olarak aktarır. Ona göre yedi Surveyor aracından beşinin kusursuz çalışması, işin zorluğu düşünüldüğünde büyük bir şanstı. Aynı kitapta insanlı ve insansız görev ayrımına da itiraz eder: son bölümde, insansız görev diye bir şey bulunmadığını, farkın yalnızca insanın görevi nereden yönettiğinde olduğunu savunur.

Nicks'in adı başka kitaplarda da geçer. Bruce K. Byers, Lunar Orbiter tarihinin önsözünde araştırması sırasında Nicks'ten yardım ve cesaret gördüğünü yazar; ayrıntılar Destination Moon sayfasında. R. Cargill Hall da Ranger tarihini yazarken 1968'de Nicks'le söyleşi yapmış, kitabında Ranger 8'in hedefi tartışılırken Apollo tarafının isteklerinin Nicks'e iletildiğini anlatmıştır; bu kitap için Lunar Impact sayfasına bakabilirsiniz.

Bilimle ilişkisi ve katkısı

Nicks bir bilim insanı değil, bilim görevlerini mümkün kılan mühendis ve yöneticiydi. Bu, uzay çağının ilk yıllarında kritik bir roldü: Ay'ı ve gezegenleri araştıracak aracı bilim insanlarının istekleriyle mühendislik sınırlarını dengeleyerek ortaya çıkarmak gerekiyordu. Nicks'in yönettiği programların bilimsel çıktısı büyüktür. Venüs ve Mars'a giden Mariner görevleri bu gezegenlerin ilk yakın incelemelerini getirdi (bkz. Venüs'ün keşfi ve Mars'ın keşfi). Ranger, Surveyor ve Lunar Orbiter ise Apollo'nun inebileceği yerleri ve Ay yüzeyinin yapısını öğrenmeyi sağladı; bu zincirin Apollo'ya bağlanışı Ay'a yolculuklar sayfasında anlatılır.

Kitabında dile getirdiği keşif stratejisi de bu deneyimden gelir. Nicks'e göre bilinmeyen bir gezegen önce yakın geçiş ve yörüngeden bütünüyle görülmeli, atmosferi incelenmeli; ikinci aşamada bilgi açısından en verimli seçilmiş yerlere inilmeli; insan göndermeden önce ise uzaktan yönetilen gezgin ya da uçan araçlar kullanılmalıdır. Bu sıra, sonraki on yıllarda Mars ve Venüs'te izlenen yolla büyük ölçüde örtüşür. Nicks ayrıca Ay programları bittikten sonra bu verilerin birbirini nasıl tamamladığını da özetler: kitabına göre 13 başarılı insansız ve 6 insanlı uzay aracı, Ay hakkındaki bilgimizin çoğunu birlikte ortaya çıkarmıştır.

Havacılık tarafında ise planörcüler için bir "toplam enerji probu" geliştirmesiyle anılır; Smithsonian Ulusal Hava ve Uzay Müzesi'nin kayıtları onu bu aygıtın mucidi olarak gösterir.

Ödülleri

• NASA Üstün Liderlik Madalyası (Outstanding Leadership Medal), 1965
• NASA Üstün Hizmet Madalyası (Distinguished Service Medal), 1971
• NASA Olağanüstü Hizmet Madalyası (Exceptional Service Medal); yılı bu sayfada doğrulanamadı, ancak kitabının yazar tanıtımı üç NASA madalyasını birlikte sayar
• Lilienthal Planörcülük Madalyası; planör sporunun en yüksek ödülü sayılır ve ölümünden sonra, 1998'de verilmiştir

Texas A&M Üniversitesi'ndeki Oran W. Nicks Düşük Hızlı Rüzgâr Tüneli onun adını taşır; tünelin kendi sayfasına göre Nicks tesisi yöneticiliği döneminde yeniden canlandırmıştı.

Kitapları

• Far Travelers (Oran W. Nicks): NASA'nın keşif makineleri ve kitabın özeti (1985)

Etkisi

Nicks'in en kalıcı etkisi iki ayrı alandadır. Birincisi, yönettiği programlar aracılığıyla Apollo öncesi Ay keşfinin ve ilk gezegen sondalarının temelini atmasıdır. İkincisi, bu deneyimi nesillere kalacak bir anlatıya dönüştürmesidir. Far Travelers, NASA'nın teknik rapor arşivinde ücretsiz okunabilir ve bugün de Mariner'dan Viking'e uzanan dönemin mühendislik zihniyetini en açık biçimde veren kaynaklardan biridir.

Okur için en iyi başlangıç, aynı dönemi başka bir açıdan anlatan kitaplarla birlikte okumaktır: Ranger için Lunar Impact, Lunar Orbiter için Destination Moon, Mariner'dan Viking'e Mars için On Mars. Nicks'in birinci ağızdan anlatımı, bu kitapların resmî tarih dilini canlı bir tanıklıkla tamamlar.