Harmony (Node 2) modülü

Harmony, ya da resmî adıyla Node 2, Uluslararası Uzay İstasyonu'nun (ISS) ABD bölümünde yer alan bir düğüm modülüdür. NASA'nın tanımına göre Harmony, istasyonun Amerikan Destiny, Avrupa'nın Columbus ve Japonya'nın Kibo laboratuvarlarını birbirine bağlar. Modül 23 Ekim 2007'de Uzay Mekiği Discovery'nin STS-120 görevinde fırlatıldı, 26 Ekim 2007'de istasyona takıldı. İtalya'da, Torino'da üretilen bu modül sayesinde istasyon, uluslararası laboratuvarlarını kabul edebilecek biçime kavuştu.

Harmony yalnızca bir koridor değildir. Hava, elektrik, su ve istasyonun yaşamını sürdüren öteki sistemleri dağıtan bir hizmet merkezidir; dış yüzeyi ise robot kol Canadarm2 için bir çalışma platformu olarak kullanılır. Modülün uzaya bakan ve ileri bağlantı noktalarında, ticari mürettebat araçları için uluslararası kenetlenme adaptörleri bulunuyor.

Görevin amacı

ISS 1998'den itibaren parça parça kuruldu. NASA'nın STS-120 basın dosyasına göre Harmony, Rus Pirs Kenetlenme Bölmesi'nin Eylül 2001'de takılmasından sonra istasyona eklenen ilk basınçlı modül olacaktı. O güne kadar ABD bölümünde Destiny laboratuvarı, Quest hava kilidi ve Unity düğümü (Node 1) vardı. Harmony'nin görevi, yeni araştırma laboratuvarlarının gelişine zemin hazırlamaktı: Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) Columbus Araştırma Laboratuvarı ile Japonya'nın Kibo modülü, Harmony'ye bağlanacaktı.

Basın dosyası modülün ikinci işlevini de anlatır: istasyonun iç hacmini artırmak. NASA, Harmony'nin istasyonun yaşam ve çalışma alanını 2.500 fit küpten fazla (yaklaşık 70 metreküp) büyüteceğini belirtmişti. Dışarıda ise Canadarm2 robot kolunun hareket edebileceği bir yüzey sağlıyordu.

Modül ve rakamlar

Harmony, ISS'in ilk bağlantı düğümü olan Unity'ye (Node 1) biçimce benzer. Alüminyum silindirik bölümlerden ve iki uç konisinden oluşur. Boyutlar için iki farklı NASA kaynağı var: fırlatma öncesi basın dosyası modülü 23,6 fit (yaklaşık 7,2 m) uzunlukta, 14,5 fit (yaklaşık 4,4 m) genişlikte ve 31.500 libre (yaklaşık 14,3 ton) ağırlıkta veriyor. NASA'nın bugünkü modül sayfasındaki değerler ise 22 fit (yaklaşık 6,7 m) uzunluk, 14 fit (yaklaşık 4,3 m) çap ve 32.599 libre (yaklaşık 14,8 ton) kütle. Farkın nedeni kaynaklarda açıklanmıyor; ölçüt ve ölçüm koşulları değişmiş olabilir.

Özellik	Değer (NASA)
Basınçlı hacim	2.666 fit küp (yaklaşık 75 m³)
Yaşanabilir hacim	1.230 fit küp (yaklaşık 35 m³)
Dolap (rack) sayısı, fırlatmada	8 (4 aviyonik, 2 ikmal depolama, 2 sıfır yerçekimi depolama)
Etkin ortak yanaşma mekanizması	5 adet
Yapı	Alüminyum silindir bölümler, 2 uç konisi

Harmony'nin ortak yanaşma mekanizmaları (Common Berthing Mechanism, CBM), istasyon modüllerinin birbirine hava sızdırmaz biçimde bağlanmasını sağlar. İki yarımdan oluşur: istasyon tarafındaki etkin yarım motorlu, bilgisayar denetimli parçalar içerir; gelen modülün üzerindeki edilgen yarım ise karşılık gelen bağlantı parçalarını ve sızdırmazlık yüzeyini taşır. Robot kol, gelen modülün edilgen yarısını etkin yarıya yaklaştırır; kenetlenme ve sızdırmaz birleşme ise otomatik gerçekleşir. Harmony, beş etkin mekanizmasıyla sonradan gelecek modüller ve araçlar için bağlantı noktaları sunar.

Kim yaptı?

Harmony, NASA için Thales Alenia Space tarafından Torino'da tasarlandı ve inşa edildi. Bu, NASA ile Avrupa Uzay Ajansı arasındaki anlaşmanın bir parçasıydı. Boeing ise ışıklar, fanlar, güç anahtarları ve dönüştürücüler, dolaplar, hava dağıtıcıları, duman algılayıcıları, kapılar ve ortak yanaşma mekanizmaları dahil olmak üzere modülün alt sistem parçalarının büyük kısmını sağladı. Alt sistemler Thales Alenia'da ISS'in tüm elemanlarında geçerli şartnamelere uygun çalıştıkları görülene dek denendi.

Adı nasıl seçildi?

Modül 15 Mart 2007'de adını aldı. NASA, Node 2 Yarışması'nı 32 eyaletten 2.200'den fazla öğrencinin katılımıyla yürüttü; öğrencilerden istasyonu öğrenmeleri, ölçekli bir model yapmaları ve önerdikleri adı bir kompozisyonla savunmaları istendi. Altı farklı okul “Harmony” (uyum, ahenk) adını önerdi. NASA'nın eğitimcilerden, mühendislerden, bilim insanlarından ve üst düzey yöneticilerden oluşan kurulu bu adı, istasyonun uluslararası iş birliği ruhunu ve modülün ortak laboratuvarları birbirine bağlayan rolünü simgelediği için seçti. Harmony, NASA'nın dışındaki insanlar tarafından adlandırılan ilk ABD istasyon parçasıdır.

Takvim: yapılanlar

• 15 Mart 2007: Node 2'ye “Harmony” adı verildi.
• 23 Ekim 2007: Discovery, STS-120 görevinde Kennedy Uzay Merkezi'nin 39A rampasından kalktı (Doğu Yaz Saatiyle 11.38; Türkiye saatiyle 18.38). Komutan Pamela Melroy'du; mürettebatta ESA astronotu Paolo Nespoli de vardı.
• 26 Ekim 2007: Harmony, istasyonun robot koluyla yük bölmesinden alınıp Unity düğümünün yan tarafına geçici olarak takıldı.
• 7 Kasım 2007: Discovery, 15 gün 2 saat 23 dakikalık görevin ardından Kennedy'ye indi.
• 14 Kasım 2007: Canadarm2, Harmony'yi ve ona bağlı PMA-2 adaptörünü Unity'den alıp Destiny laboratuvarının ön ucuna taşıdı. Kolu istasyon içinden Daniel Tani kullandı.
• 11 Şubat 2008: ESA'nın Columbus laboratuvarı (7 Şubat 2008'de fırlatılmıştı) istasyona takıldı. Columbus, Harmony'nin sancak tarafında yer alır.
• 3 Haziran 2008: Japonya'nın Kibo laboratuvarı (31 Mayıs 2008'de fırlatılmıştı) istasyona takıldı. Kibo, Harmony'nin iskele tarafındadır ve JAXA'nın laboratuvarıdır.

Harmony hâlen hizmette. ISS'in ömrüyle ilgili genel tartışma için ISS ne zaman kapanacak? yazısına bakılabilir.

STS-120 görevi

NASA, STS-120'yi mekiğin ISS'e yaptığı 23. uçuş olarak tanımlar. Görevin iki ana hedefi vardı: Harmony'yi istasyona geçici bir konumda bağlamak ve P6 kafes bölümünü güneş panelleriyle birlikte istasyonun iskele ucundaki kalıcı yerine taşımak. Mürettebat yedi kişiydi; Daniel Tani istasyona geçerek Clay Anderson'ın yerini aldı, Anderson ise beş ay istasyonda kaldıktan sonra Discovery'yle Dünya'ya döndü. Görev süresince dört uzay yürüyüşü yapıldı; bunlardan biri, takılıp yırtılan bir güneş panelini onarmak için mekik, istasyon ve yer ekiplerinin ortak çabasını gerektirdi. Onarılan panel tam açıldı ve çalışır duruma geldi.

Modülün yerleştirilmesi iki adımlıydı. Önce Discovery, Destiny'nin ucundaki PMA-2 adaptörüne kenetlendi; ardından istasyonun robot koluyla Harmony yük bölmesinden alınıp Unity'nin yanına takıldı. Mekik ayrıldıktan sonra Expedition 16 mürettebatı PMA-2'yi Harmony'nin ön bağlantı noktasına, ardından da bütün yığını Destiny'nin ucundaki kalıcı konuma taşıdı. NASA'nın görüntü açıklamasına göre bu son taşıma 14 Kasım 2007'de yapıldı ve robot kolun komutu Destiny içinden verildi.

Bilimsel ve teknik önemi

Harmony'nin önemi bir bilimsel ölçümden değil, istasyonun mimarisinden gelir. Üç büyük laboratuvar modülü (Destiny, Columbus ve Kibo) onun üzerinden birbirine bağlanır; NASA'nın deyişiyle modül, bu laboratuvarlara istasyonun kafes yapısından hava, elektrik, su ve öteki yaşam destek kaynaklarını dağıtan bir hizmet merkezidir. Yani laboratuvarlar arasında hem mürettebat hem kaynak Harmony'den geçer.

Modülün bir diğer rolü, ziyaretçi araçlara kapı olmasıdır. NASA, Harmony'nin uzaya bakan ve ileri bağlantı noktalarında ticari mürettebat araçlarına uygun uluslararası kenetlenme adaptörleri (IDA) bulunduğunu belirtiyor. NASA'nın görüntü arşivindeki kayıtlarda SpaceX Crew Dragon mürettebat araçları Harmony'nin uzaya bakan portuna, Boeing Starliner'ın da (Temmuz 2024'te) ileri portuna kenetlenmiş görülüyor.

Harmony'nin yapım hikâyesi de ISS'in ortaklık yapısını yansıtır: ABD modülü, NASA ile ESA arasındaki bir anlaşma çerçevesinde bir Avrupa şirketi tarafından İtalya'da üretildi; Avrupa'nın Columbus laboratuvarı ve Japonya'nın Kibo laboratuvarı ise bu modüle bağlandı.

Verileri göster

Fırlatma	23 Ekim 2007
İstasyona takılma	26 Ekim 2007
Kütle	32.599 libre
Uzunluk	22 fit
Çap	14 fit
Dolap sayısı	8
Basınçlı hacim	2.666 fit küp

Türkiye'den izlenebilecek bir yanı var mı?

Harmony tek başına gökyüzünde seçilemez; ama bağlı olduğu istasyon, uygun geçişlerde Türkiye'den de çıplak gözle, parlak bir nokta olarak izlenebilir. Hangi geceler ve hangi yönde görüneceği için ISS ne kadar hızlı gider ve gökyüzünde nasıl görülür? yazısına bakabilirsiniz. İstasyonun modülleri ve düzeni için ISS'in modülleri ile ISS nasıl inşa edildi? sayfaları da yararlıdır.

Kısaca

• Harmony (Node 2), ISS'te Destiny, Columbus ve Kibo laboratuvarlarını bağlayan düğüm modülüdür.
• STS-120 ile 23 Ekim 2007'de fırlatıldı, 26 Ekim'de takıldı; 14 Kasım 2007'de Destiny'nin ucundaki kalıcı yerine taşındı.
• NASA ile ESA arasındaki anlaşma kapsamında Thales Alenia Space tarafından Torino'da inşa edildi.
• Adı, 32 eyaletten 2.200'den fazla öğrencinin katıldığı bir yarışmayla seçildi.
• Bugün uluslararası kenetlenme adaptörleriyle ticari mürettebat araçlarını da karşılıyor.