AST SpaceMobile kendi roketi Blacklift'i yapacak: Firefly ile 1,3 milyar dolarlık anlaşma

AST SpaceMobile, 6 Kasım 2026'da kendi roketini yapacağını açıkladı. "Blacklift" adlı araç, şirketin BlueBird uydularını alçak Dünya yörüngesine taşıyacak. Aynı gün Firefly Aerospace, roketin motorları için AST ile 1,3 milyar doların üzerinde değerinde bir anlaşma imzaladığını duyurdu.

AST SpaceMobile, doğrudan cep telefonlarına bağlanan uydu ağı kurmaya çalışan bir şirket. Bu ağı oluşturan BlueBird uyduları ise şimdiye dek başka şirketlerin roketleriyle yörüngeye çıkarıldı; örneğin BlueBird 11-13 görevi 5 Ağustos 2026'da Cape Canaveral'dan bir Falcon 9 ile fırlatıldı. Blacklift ise bu işi şirketin kendi eline almasını sağlayacak. AST'nin Blacklift sayfasındaki ifadeye göre araç, "tek roket, tek iş" ilkesiyle tasarlandı: BlueBird'leri alçak yörüngeye sürekli ve tekrarlanan görevlerle taşımak. Şirket, bu roketin mevcut fırlatma ortaklarının yerini almayacağını, onları tamamlayacağını belirtiyor.

Roketin bilinenleri

AST'nin tanıtımına göre Blacklift üç kademeli ve iki alt kademesi yeniden kullanılabilir. Bir görevde en fazla beş yığılmış BlueBird taşıyabiliyor. Başlığı "20 tonluk roket" diye duyuran şirket, işletmenin 2028'in sonlarında başlamasını hedefliyor; bu, hedeflenen bir tarih, kesinleşmiş bir fırlatma takvimi değil. Okuduğum metinlerde 20 tonun roketin hangi büyüklüğünü anlattığı açık değil. Ayrıca bir tanıtım etkinliğinin 12 Kasım'da New York'ta yapılması planlanıyor; ayrıntılar o tarihte netleşebilir.

Roketin ilk uçuşunun ne zaman ve nereden yapılacağına dair bilgi AST'nin sayfasında yer almıyor.

Firefly'ın motorları

Firefly'ın açıklamasına göre anlaşma nakit ve AST'nin A sınıfı hisse senetlerinden oluşuyor; hisselerde bekleme (lock-up) süreleri var. AST, ilk üç Blacklift roketi için üç yıllık dönemde toplam 36 motor alacak: 27 Miranda ve vakuma uyarlanmış sürümü olan 9 Vira. Anlaşma motor teslimatının yanında lisanslı fikri mülkiyeti ve mühendislik desteğini de kapsıyor. Rakamlar üç roket arasında eşit paylaştırılırsa roket başına dokuz Miranda ile üç Vira çıkar; ancak bu bir hesaptır, şirketler dağılımı bu biçimde açıklamadı.

Firefly, Miranda motorunun itkisini 230.000 libre-kuvvet (lbf) olarak veriyor. Motorun şimdiye dek 175'ten fazla sıcak ateşleme testinden geçtiğini, bu testlerin toplam süresinin 4.200 saniyeyi aştığını belirtiyor. Şirket, motoru kendi Reaver ve Lightning motorlarının uçuşta kanıtlanmış teknolojisine dayandırıyor ve patentli bir "tap-off" çevrimi kullandığını söylüyor. Bu çevrimde türbini döndürecek sıcak gaz ayrı bir ön yakıcıdan değil, ana yanma odasından çekilen bir kısım gazdan sağlanıyor. AST'nin kendi sayfası ise motor mimarisinin 150'den fazla sıcak ateşleme testini, nominal gücün yüzde 110'una çıkan testler dahil, tamamladığını yazıyor. İki şirketin sayıları farklı çünkü her biri farklı motor sürümünü ya da test kümesini sayıyor olabilir; bunu açıklamalardan ayıramıyorum.

Firefly CEO'su Jason Kim, "AST SpaceMobile en güçlü roket motorlarımız için Firefly ile ortaklık kurmayı seçti. Bu iki şirket için de gerçek bir kazan-kazan" dedi. AST CEO'su Abel Avellan ise "Firefly, bu ölçekte kanıtlanmış bir sıvı yakıtlı motora sahip, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki az sayıda şirketten biri" ifadesini kullandı.

Neden önemli, riskler neler

Bir uydu şirketinin kendi fırlatıcısını geliştirmesi, fırlatma kapasitesine ve takvime bağımlılığı azaltmayı amaçlıyor; ancak yeniden kullanılabilir bir roket geliştirmek yıllar süren, pahalı ve riskli bir iştir. Blacklift için açıklanan tarih ise 2028'in sonları ve henüz yalnızca hedef. AST'nin sonraki adımı, tanıtım etkinliğinde roket hakkında yeni ayrıntılar vermesi olacak. Asıl sınav, motorların tam roket üzerinde ilk kez yanacağı ve ilk BlueBird yığınının yörüngeye çıkacağı gün gelecek.