Prometheus motoru metan kapasiteli yeni P5 tezgâhında ilk kez ateşlendi

ESA'nın açıklamasına göre yeniden kullanılabilir Prometheus roket motoru, 29 Ekim 2026'da Almanya'daki Lampoldshausen test merkezinde, yenilenen P5 test tezgâhında birkaç sıcak ateşleme testini tamamladı. Sıcak ateşleme, motorun roketten ayrı olarak bir tezgâha bağlanıp gerçekten yakıldığı sınama anlamına geliyor. Bu seride hem motorun yeni yanma odası denendi hem de tezgâhın ilk kez sıvı metanla çalıştırılması sınandı.

Prometheus nedir?

Prometheus, ESA'nın Future Launchers Preparatory Programme (Geleceğin Fırlatıcıları Hazırlık Programı) desteğiyle geliştirilen, ana yüklenicisi ArianeGroup olan bir motor. Yakıt olarak sıvı metan, yakıcı olarak sıvı oksijen kullanıyor. ESA'nın tanımına göre düşük maliyetli olacak şekilde tasarlandı, birden çok yeniden kullanılabilir fırlatıcı kademesiyle uyumlu olacak ve uçuş sırasında yeniden ateşlenebilecek; yani aynı motor birden çok uçuşta görev yapabilecek. Gücü, Ariane 6'da kullanılan Avrupa'nın en büyük motoru Vulcain 2.1'e benzer. ESA, metan yakıtının motor ve fırlatıcı tasarımının maliyetini düşürdüğünü de belirtiyor.

Metal tozu püskürtülerek üretilen yanma odası

Testlerde kullanılan motorda yeni üretim teknikleriyle yapılmış bir yanma odası vardı. Oda, eklemeli üretim yöntemlerinden biri olan "soğuk gaz püskürtme" ile üretildi: Metal tozu yüksek hızda yanma odası gövdesine püskürtülüyor ve yüzeye sıkıca yapışıyor. ESA'ya göre bu tür yöntemler üretim süresini kısaltıyor, karmaşık parçaların imalatını kolaylaştırıyor ve maliyeti düşürüyor. Yazıdaki ana görsel de bu yeni odayla yapılan ilk sıcak ateşlemeden alınmış bir kare.

Ekip ayrıca motorun, yüksek basınçlı bir ilk çalıştırma sistemine gerek duymadan, yalnızca motor girişindeki basınçlara dayanarak birden çok kez yeniden ateşlenebildiğini gösterdi. ESA bunu bu sınıftaki bir motor için Avrupa'da bir ilk olarak tanımlıyor. Yeniden ateşleme, bir kademenin uçuşunu bitirip dönüş manevrası yapabilmesi ve ardından yeniden kullanılabilmesi için gereken yeteneklerin başında geliyor.

P5 tezgâhı metana geçti

Haberin ikinci yarısı, testin yapıldığı tezgâhla ilgili. P5, Avrupa'daki en büyük kriyojenik (aşırı soğuk yakıtlı) roket tahrik test tesislerinden biri. Ariane 5 programı kapsamında komple kriyojenik tahrik sistemlerini sınamak için kurulmuştu; Ariane ailesinin Vulcain motorlarını ve Ariane 6'nın komple üst kademesinin nitelik testleri bu tezgâhta yapıldı. Tezgâhın sahibi ESA, işletmecisi Alman Havacılık ve Uzay Merkezi DLR.

Yükseltmeyle P5, Prometheus gibi motorlara metan yakıtı verebilir hâle geldi; Prometheus, bu tezgâhta sıvı oksijen ve sıvı metanla ateşlenen ilk motor oldu. ESA'ya göre yükseltme, oksijen ve hidrojen beslemesine hızlıca geri dönüşe de izin veriyor. Yani tezgâh gelecekte sıvı hidrojenle çalışan motorları yeniden test edebilecek.

ESA ne diyor, ne söylemiyor?

ESA Uzay Taşımacılığı Direktörü Geraldine Naja, "Motorların tekrar tekrar çalıştırılabilmesi ve üretim maliyetlerinin düşmesi, Avrupa için fırlatıcı arzını artırmanın ve uzaya erişimi çeşitlendirmenin anahtarı" dedi. Naja'ya göre Prometheus kilit teknolojileri doğruladı ve daha fazla Avrupa motorunun sınanabileceği, metan kapasiteli bir tezgâhı hizmete aldı.

ESA'nın yazısı testlerin sayısını, her ateşlemenin süresini ya da itki değerlerini vermiyor; bu nedenle motorun uçuşa ne kadar yakın olduğu bu açıklamadan çıkarılamaz. Sıradaki adım ise belli: Bir sonraki test kampanyası, "Mark 2" adlı geliştirilmiş Prometheus sürümüne odaklanacak ve ilk testler Fransa'daki ArianeGroup Vernon test merkezinde yapılacak.