WhatsApp X Facebook Telegram LinkedIn E-posta

Christopher Kraft

NASA'nın ilk uçuş direktörü ve Görev Kontrol kavramının yaratıcısı; sonradan Johnson Uzay Merkezi'nin müdürü oldu.

Doğum tarihi: 28 Şubat 1924
Ülke: ABD
Görevi: Uçuş direktörü, Johnson Uzay Merkezi müdürü
Kurum: NACA / NASA
Rolü: Mühendis
Ölüm tarihi: 22 Temmuz 2019

Christopher Columbus Kraft Jr., NASA'nın ilk uçuş direktörü ve "Görev Kontrol" kavramının yaratıcısıdır. Astronotun uzay aracını tek başına yönetemeyeceğini, yerdeki uzman mühendislerin gerçek zamanlı destek vermesi gerektiğini savundu ve bu fikri hayata geçirdi. Bugün Houston'daki Görev Kontrol Merkezi'nin adı onunla anılır.

Hayatı

Kraft, 28 Şubat 1924'te Virginia'nın Phoebus kasabasında (bugün Hampton'ın parçası) doğdu. Virginia Tech'te havacılık mühendisliği okudu ve Aralık 1944'te mezun oldu. Hemen NACA'ya (NASA'nın öncülü) katıldı ve on yılı aşkın süre havacılık araştırması yaptı. 1958'de, NASA kurulurken Uzay Görev Grubu'na geçerek insanlı uzay programının içinde yer aldı.

Mercury programında ilk uçuş direktörü olarak, altı insanlı Mercury uçuşunun tamamında bu görevi üstlendi. Kendi sözleriyle bir orkestra şefi gibiydi: şef bütün çalgıları çalamaz, ama her birinin ne zaman çalınması gerektiğini bilir. 1969'da Johnson Uzay Merkezi'nin (o zamanlar Manned Spacecraft Center) müdür yardımcısı oldu; 14 Ocak 1972'de, hocası Robert Gilruth'un yerine müdür olarak atandı ve Aralık 1982'ye kadar bu görevde kaldı. Emekli olduktan sonra Rockwell International ve IBM'e danışmanlık yaptı. 22 Temmuz 2019'da Houston'da 95 yaşında öldü; ölümü, Apollo 11'in Ay yürüyüşünün 50. yıldönümünden iki gün sonrasına rastlar.

Kariyeri

Mercury'nin ilk yıllarında Kraft, kapsülün uçuş sırasında karşılaşabileceği sorunların astronot tarafından tek başına çözülemeyeceğini fark etti. Fırlatma ve yörünge aşamaları çok hızlı ilerliyordu; sistemleri izleyecek, karar verecek ve uyarı yapacak özel bir yer kontrol ekibi gerekliydi. Bu düşünceden doğan Görev Kontrol Merkezi, her sistem için uzman bir mühendisin görev yaptığı ve hepsinin tek bir uçuş direktörüne bağlı olduğu bir yapı kurdu.

Kraft, John Glenn'in Şubat 1962'deki yörünge uçuşu gibi kritik anlarda yönetim sorumluluğunu taşıdı. Gemini ve Apollo yıllarında Gene Kranz, Glynn Lunney ve John Hodge gibi uçuş direktörlerini yetiştirdi. Apollo 13 krizi sırasında iptal ve dönüş seçenekleri üzerine yapılan tartışmaların içinde yer aldı.

Johnson Uzay Merkezi'nin müdürü olarak Apollo sonrası dönemde merkezin Uzay Mekiği programına hazırlanmasını yönetti. 1994'te Uzay Mekiği yönetimini inceleyen bir panele başkanlık etti; hazırladığı "Kraft Raporu", mekik operasyonlarının özelleştirilmesini ve maliyetlerin düşürülmesini öneriyordu. Bu öneriler sonradan Columbia kazasını soruşturan kurul tarafından güvenlik kültürünün zayıflamasına katkıda bulunduğu gerekçesiyle eleştirildi.

Mercury'nin Görev Kontrol'ü başlangıçta Florida'daki Cape Canaveral'daydı; Kraft, daha sonra Houston'daki yeni merkezin kurulmasında rol oynadı. Houston'dan yönetilen ilk insanlı uçuş 1965'teki Gemini 4 oldu ve o günden itibaren Apollo dahil ABD'nin tüm insanlı görevleri buradan izlendi. Merkezin adı 1973'te, Başkan Lyndon Johnson anısına Johnson Uzay Merkezi olarak değiştirildi. Kraft'ın yöntemi, mühendisleri doğrudan verilere bakmaya ve iddialarını kanıtlamaya zorlayan, hiyerarşiden çok uzmanlığa dayanan bir çalışma kültürüydü. Bu yaklaşım, Apollo'nun büyük teknik riskleri altında, yerdeki ekibin güvenle çalışabilmesinin temelini oluşturdu.

Mirası

Kraft, 2001'de "Flight: My Life in Mission Control" (Uçuş: Görev Kontrol'deki Hayatım) adlı otobiyografisini yayımladı; kitap, meslektaşlarına yönelik açık sözlü değerlendirmeleriyle dikkat çekti. NASA'nın Seçkin Hizmet Madalyası'nı dört kez aldı (1969'da iki kez, 1981 ve 1982'de), 1963'te Başkan Kennedy'nin elinden Üstün Liderlik Madalyası'nı aldı. 1971'de Theodore Roosevelt Ödülü, 1973'te ASME Madalyası, 1979'da Roger W. Jones Yönetici Liderlik Ödülü, 1999'da Ulusal Uzay Kupası kazandı. 2016'da Ulusal Havacılık Onur Listesi'ne girdi.

2011'de Houston'daki Görev Kontrol Merkezi'nin adı "Christopher C. Kraft Jr. Görev Kontrol Merkezi" olarak değiştirildi. Virginia'nın Hampton kentindeki bir ilkokul da onun adını taşır. Glynn Lunney'nin dediği gibi, bugünkü Görev Kontrol onun anlayışının yansımasıdır: insanlı uçuşun, yerde çalışan bir ekibin ortak aklıyla yürütüldüğü fikri hâlâ yaşıyor.

Kraft'ın liderlik tarzı sert ve doğrudandı; çok istekli, bazen de çatışmacı olarak bilinirdi. Otobiyografisinde meslektaşlarına yönelik eleştirilerini saklamadı. Ama Görev Kontrol'ün işleyişinde ödün vermedi: her uçuşun öncesinde kural ve yordamların ayrıntılı biçimde hazırlanması, uçuş sırasında ise uzmanların bağımsız ve cesur biçimde görüş bildirmesi gerektiğini savundu. Bu sert yaklaşım, Mercury'nin ilk yıllarındaki belirsiz, riskli ortamda ekibe güven ve düzen kazandırdı. Yetiştirdiği Kranz, Lunney ve Hodge gibi isimler, Apollo'nun en kritik anlarında bu anlayışı sürdürdü.

Kraft'ın mirası yalnızca Houston'daki bina ve ödüllerle sınırlı değildir. Bugün Uluslararası Uzay İstasyonu'nu yöneten Görev Kontrol ekipleri de, onun kurduğu temel yapıyı sürdürür: uzmanlardan oluşan bir ekip, tek bir sorumlu direktör ve gerçek zamanlı veriye dayanan kararlar. Mercury'nin küçük kapsülünden istasyon dönemine uzanan bu süreklilik, uzay operasyonlarının insan eliyle nasıl örgütlendiğinin en açık örneğidir.