Chris Williams ve iki kozmonot 241 günlük ISS görevinden döndü

Uluslararası Uzay İstasyonu'nda (ISS) sekiz aya yakın kalan üç kişilik mürettebat Dünya'ya döndü. NASA astronotu Chris Williams ile Roscosmos kozmonotları Sergey Kud-Sverçkov ve Sergey Mikayev'i taşıyan Soyuz MS-28 kapsülü, 26 Temmuz 2026 Pazar günü Kazakistan'ın Jezkazgan kentinin güneydoğusunda paraşütle yere indi.

İniş günü

Soyuz MS-28, istasyondan ABD merkez saatiyle 02.03'te ayrıldı ve yaklaşık üç buçuk saat sonra, Kazakistan saatiyle 15.27'de bozkıra indi. Kurtarma ekipleri kapsülü açarak mürettebatı dışarı aldı. Fotoğraflarda Williams'ın, üzerinde görev armaları bulunan mavi-beyaz giysisiyle aracın yanında gülümsediği görülüyor.

Uzun süreli görevlerden dönen astronotlar, ağırlıksız ortama alışmış vücutlarının yeniden yerçekimine uyum sağlaması nedeniyle iniş alanında önce tıbbi kontrolden geçiyor. Ardından mürettebat helikopterle Karaganda'ya götürüldü. Williams'ın oradan NASA uçağıyla Houston'daki Johnson Uzay Merkezi'ne dönmesi planlandı.

241 gün, 164 milyon kilometre

Üçlü, 27 Kasım 2025'te Baykonur Uzay Üssü'nden fırlatılmıştı. Görev boyunca uzayda 241 gün geçirdiler, Dünya çevresinde 3.856 tur attılar ve 164 milyon kilometreden (102 milyon mil) fazla yol kat ettiler. Mürettebat ISS'de Expedition 73 ve 74 üyesi olarak görev yaptı.

Fırlatma, beklenmedik bir olayla da anılmıştı. Soyuz MS-28 havalandıktan sonra Baykonur'daki rampanın altında bulunan yaklaşık 20 tonluk bir servis platformu alev çukuruna çöktü. Roscosmos rampada hasar oluştuğunu doğruladı; bu hasar sonraki Soyuz fırlatmaları öncesinde onarım gerektirdi.

Fizikçi bir astronot

Görev, Williams ve Mikayev için ilk, Kud-Sverçkov için ise ikinci uzay uçuşuydu. Kud-Sverçkov ilk görevine Ekim 2020'de Soyuz MS-17 ile çıkmış ve o dönemde de istasyonda yaklaşık altı ay kalmıştı. 1983 doğumlu Chris Williams, Maryland eyaletinin Potomac kasabasında büyüdü. Stanford Üniversitesi'nde fizik okudu ve doktorasını MIT'de astrofizik alanında yaptı. Doktora çalışması sırasında, Batı Avustralya'daki düşük frekanslı radyo teleskop dizisi Murchison Widefield Array'i kuran ekipte yer aldı. Daha sonra tıbbi fizik alanında uzmanlaştı; Harvard Tıp Fakültesi'nde öğretim üyeliği yaptı, Brigham and Women's Hastanesi ve Dana-Farber Kanser Enstitüsü'nde manyetik rezonans görüntüleme yönlendirmeli radyoterapi çalışmalarını yürüttü. NASA onu 2021'de astronot adayı olarak seçti.

Mürettebatın üç üyesi Kasım 2025'te istasyona ulaştığında, araç değişimi nedeniyle istasyondaki kişi sayısı yaklaşık iki hafta boyunca 10'a çıkmıştı. Bu tür kalabalık dönemler, giden ve gelen ekipler arasında görev devri için kullanılıyor.

İstasyonda neler yaptı?

Williams görevi sırasında iki uzay yürüyüşüne çıktı. Bunlardan biri istasyonun güç sistemindeki planlı yükseltmelere hazırlık içindi; diğerinde ise Kanada yapımı robot kol Canadarm2'deki arızalı bir eklemin değiştirilmesi için çalıştı. Robot kol, istasyona yanaşan kargo araçlarını yakalamak ve uzay yürüyüşlerinde astronotları taşımak gibi işlerde kullanıldığından bu onarım istasyonun günlük işleyişi açısından önemliydi.

Williams ayrıca kanser tedavilerine yönelik araştırmalara ve bilgisayar bileşenleri için ileri üretim tekniklerini inceleyen deneylere katkı verdi. Tıbbi fizik geçmişi, bu tür biyomedikal çalışmalarda ona doğal bir yakınlık sağlıyordu.

Uzun süreli görevlerden dönen astronotlar, aylarca yerçekimsiz ortamda kaldıktan sonra kas ve kemik kaybı, denge sorunları ve dolaşım sistemindeki değişikliklerle karşılaşabiliyor. Bu nedenle dönüşün ardından haftalar süren bir uyum ve rehabilitasyon süreci uygulanıyor; bu sürede toplanan tıbbi veriler de uzun görevlerin insan vücudu üzerindeki etkilerini anlamaya katkı sağlıyor.

Neden önemli?

ISS'de yürütülen uzun süreli görevler, insan vücudunun aylarca ağırlıksız ortamda kalmaya nasıl tepki verdiğine dair veri toplamanın en önemli yolu. NASA, bu çalışmaların Artemis programı kapsamında Ay'da ve ileride Mars'ta gerçekleştirilecek uzun görevlerin temelini oluşturduğunu vurguluyor. Williams'ın dönüşü aynı zamanda ABD ile Rusya arasındaki koltuk takası düzeninin sürdüğünü de gösteriyor: NASA astronotları Soyuz ile, Rus kozmonotları ise ABD'nin ticari araçlarıyla istasyona gidip gelmeye devam ediyor.

Sırada ne var?

İstasyonda görevi, Temmuz ortasında Soyuz MS-29 ile gelen NASA astronotu Anil Menon ile kozmonotlar Pyotr Dubrov ve Anna Kikina devraldı. Yeni ekip, Nisan 2027'ye kadar istasyonda kalacak.

Kısaca

• İniş: 26 Temmuz 2026, Jezkazgan'ın güneydoğusu, Soyuz MS-28.
• Görev süresi 241 gün; 3.856 tur, 164 milyon kilometreden fazla yol.
• Williams iki uzay yürüyüşü yaptı; biri Canadarm2 onarımı içindi.
• Görev, Williams ve Mikayev için ilk uzay uçuşuydu.