Artemis III'ün Orion aracı tek parça oldu: modüller birleştirildi

NASA'nın Artemis III görevinde dört astronotu taşıyacak Orion uzay aracı, önemli bir montaj aşamasını geride bıraktı. Mühendisler 30 Temmuz 2026'da, Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nde bulunan Neil A. Armstrong Operasyon ve Kontrol Binası'nda aracın mürettebat modülünü servis modülüyle birleştirdi. Artık Orion, tek parça bir uzay aracı olarak sonraki testlere hazırlanıyor.

İki modül, tek araç

Orion iki ana bölümden oluşuyor. Mürettebat modülü, astronotların fırlatma, uzay uçuşu ve dönüş boyunca yaşadığı, yaşam destek sistemlerini ve kumanda panellerini barındıran basınçlı kapsül. Modül, NASA adına Lockheed Martin tarafından üretiliyor. Atmosfere giriş sırasındaki aşırı ısıya dayanacak ısı kalkanı da bu modülün altında yer alıyor.

Servis modülü ise aracın güç ve itki merkezi. Avrupa Uzay Ajansı (ESA) adına Airbus tarafından Almanya'nın Bremen kentinde üretilen Avrupa Servis Modülü, ana motoru ve yönlendirme iticilerini, elektrik üreten güneş panellerini, astronotlar için su ve oksijen depolarını taşıyor. Artemis III için kullanılan Avrupa Servis Modülü, Eylül 2024'te Bremen'den teslim edilmişti. Birleştirme işlemi, iki modül arasındaki mekanik, elektrik ve akışkan bağlantılarının kurulmasını kapsıyor.

Artemis III artık farklı bir görev

Artemis III başlangıçta, Apollo'dan bu yana insanlı ilk Ay inişi olarak planlanmıştı. Ancak NASA, 27 Şubat 2026'da görevi köklü biçimde değiştirdi. Yeni planda Artemis III, alçak Dünya yörüngesinde yapılacak insanlı bir gösterim uçuşu olacak. Amaç, Orion sistemlerini değerlendirmek ve Ay'a iniş araçları geliştiren ticari firmalarla bütünleşik operasyonları sınamak. İlk insanlı Ay inişi görevi artık Artemis IV'e kaydırıldı.

Plana göre görev yaklaşık iki hafta sürecek ve Orion, yaklaşık 430 kilometre yükseklikte, 33 derece eğimli bir yörüngede uçacak. Görev boyunca Orion, Blue Origin ve SpaceX'in geliştirdiği ticari Ay iniş sistemlerinin test sürümleriyle buluşma ve kenetlenme denemeleri yapacak. Astronotlar ayrıca araçlar ile Axiom'un geliştirdiği Ay yüzeyi uzay giysisi arasındaki uyumluluk testlerini gerçekleştirecek.

Bu yaklaşım, Apollo programındaki Apollo 9 görevini hatırlatıyor: 1969'da Ay modülü, Ay'a gitmeden önce Dünya yörüngesinde sınanmıştı. Kenetlenme ve araçlar arası geçiş gibi kritik adımların Dünya'ya yakın, görece güvenli bir ortamda denenmesi, gerçek iniş görevinin riskini azaltmayı amaçlıyor.

Mürettebat

NASA, Artemis III mürettebatını 9 Haziran 2026'da açıkladı. Komutan, üçüncü uzay uçuşuna hazırlanan NASA astronotu Randy Bresnik. Pilot koltuğunda ESA astronotu İtalyan Luca Parmitano oturacak; Parmitano da üçüncü kez uzaya gidecek. Görev uzmanları ise NASA astronotları Frank Rubio ve ilk uzay uçuşunu yapacak Andre Douglas. Rubio, 2022-2023'te Uluslararası Uzay İstasyonu'nda geçirdiği yaklaşık 371 günle bir ABD rekoru kırmıştı.

Artemis programında neredeyiz?

Artemis programının ilk görevi Artemis I, Kasım-Aralık 2022'de mürettebatsız bir Orion'u Ay'ın çevresine gönderip geri getirdi. Artemis II ise Nisan 2026'da tamamlandı ve dört astronotu Ay'ın çevresinde dolaştırarak Orion ile Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) roketini insanlı uçuşta doğruladı. Artemis III, bu sıralamada ticari iniş araçlarıyla ilk insanlı ortak operasyonu üstlenecek.

Neden önemli?

Ay'a iniş, birden çok aracın uzayda buluşmasını, kenetlenmesini ve astronotların araçlar arasında güvenle geçmesini gerektiriyor. Bu adımlar daha önce gerçek koşullarda bir arada denenmedi. Artemis III, Starship ve Blue Origin'in iniş aracının Orion ile ilk kez gerçek astronotlarla etkileşime gireceği görev olacak. Burada edinilecek deneyim, Artemis IV'teki Ay güney kutbu inişinin başarısı için belirleyici.

Orion modüllerinin birleştirilmesi de bu zincirin somut bir halkası. Montajın zamanında ilerlemesi, görev takviminin tutması için kritik. Artemis III için hazırlanan bu araç, Artemis II'de insanlı olarak uçan Orion tasarımının devamı niteliğinde.

Sırada ne var?

Birleştirilen Orion, Kennedy'de bir dizi işlevsel ve çevresel testten geçecek. Ardından yakıt yükleme ve son hazırlıklar için ilgili tesislere taşınacak, en sonunda SLS roketinin tepesine yerleştirilecek. Görevin fırlatılması, Kennedy Uzay Merkezi'ndeki 39B Fırlatma Kompleksi'nden en erken Haziran 2027'de hedefleniyor.

Kısaca

• Artemis III'ün Orion mürettebat ve servis modülleri 30 Temmuz 2026'da Kennedy'de birleştirildi.
• Görev Şubat 2026'da yeniden tanımlandı: Ay inişi yerine Dünya yörüngesinde kenetlenme gösterimi.
• Mürettebat: Randy Bresnik, Luca Parmitano, Frank Rubio ve Andre Douglas.
• Fırlatma en erken Haziran 2027'de; ilk insanlı Ay inişi artık Artemis IV'te.