Starship ilk yörünge uçuşunu tamamladı, Hawaii açıklarına indi

SpaceX, 13 yörünge altı test uçuşunun ardından Super Heavy-Starship’i pazartesi günü ilk kez yörüngeye gönderdi. Uçuş, dünyanın en güçlü roketini ticari uçuşlar ve NASA’nın Ay görevleri için olgunlaştırma yolunda önemli bir adım olarak görülüyor.

Kalkış, doğu saatiyle 08.49’da Texas kıyısındaki Starbase üssünden yapıldı. Super Heavy birinci kademesinin 33 metan yakıtlı Raptor motoru ateşlendi ve yaklaşık 120 metre boyundaki roket yükselmeye başladı. Birinci kademe yaklaşık 16 milyon pound (yaklaşık 7,2 milyon kilogram-kuvvet) itki üretiyor; bu, NASA’nın Uzay Fırlatma Sistemi roketinin iki katı. Motorlardan biri erken kapandı, ancak roket birkaç motor kaybına rağmen uzaya ulaşabilecek biçimde tasarlandı. Kalkıştan iki dakika 20 saniye sonra ‘sıcak ayrılma’ manevrası yapıldı: üst kademenin altı Raptor’u ateşlenirken birinci kademe ayrılıp geri döndü. Booster geri dönüş ateşlemesi sırasında ikinci bir motorunu da erken kaybetti ama yine de Teksas kıyısının birkaç mil açığına dikey ve normal görünen bir denize iniş yaptı. Önceki uçuşta üç motor sorun çıkarmış, iniş ateşlemesinde 13 motordan yalnızca sekizi çalışmış ve sert bir iniş yaşanmıştı; SpaceX bu kez çok sayıda yükseltme ve yazılım değişikliği yaptı.

Üst kademe iki motor ateşlemesiyle yaklaşık 290 kilometre yüksekliğindeki bir yörüngeye çıktı. İlk ateşleme, kontrol kaybında bile güvenli bir denize iniş sağlayacak yörünge altı rotaya oturtmak içindi. Altı Raptor’dan biri erken kapandı, ama Elon Musk’ın ekibi aracın sağlıklı olduğuna karar verdi ve yörüngeye giriş ateşlemesine izin verdi. Sekiz buçuk dakika sonra, burundaki ağız şeklinde bir dağıtıcı, her biri önceki nesle göre 10 kat kapasiteli 26 üçüncü nesil Starlink uydusunu bırakmaya başladı.

Görev başlangıçta altı tur ve Şili açıklarında bir iniş için planlanmıştı. Ancak uydular güvenle yola çıkınca görev yöneticileri gemiyi erkenden indirmeye karar verdi. Starship, her zamanki gibi karnı üstte olarak atmosfere girdi, plazma ateş topu içinde yavaşladı, kanatçıklarıyla yönünü kontrol etti. Son anda üç Raptor yeniden ateşlendi, gemi dikey konuma geçti ve 11.57’de (EDT) Pasifik’te Hawaii’nin kuzeyine kuyruk üstü indi. Önceki indirmelerde olduğu gibi devrilip yan yattı ve artık yakıtların tutuşmasıyla patladı.

NASA Yöneticisi Jared Isaacman, X’te SpaceX’i kutlayarak uçuşu ‘muhteşem’ diye niteledi ve Starship görevlerinin rutin hale gelmesi için yardıma hazır olduklarını yazdı.

Bu başarı, NASA’nın Artemis IV ile 2028’de planladığı Ay inişi açısından kritik. Planda, Ay’a gidecek Starship iniş aracının yakıtının onlarca yakıt ikmali uçuşuyla (yaklaşık 15 tanker) doldurulması, ardından Lockheed Martin yapımı Orion kapsülünü beklemesi gerekiyor. Yaklaşık 50 metre boyundaki iniş aracı iki astronotu Ay’ın güney kutbuna dikey olarak indirecek; astronotlar dış asansörle yüzeye inip çıkacak.

SpaceX’in 2028 hedefini tutturup tutturamayacağı belirsiz. NASA ve havacılık sektöründe deneyimli birçok gözlemci, insan iniş sistemi sürümünün zamanında test edilmiş hâlde teslim edilebileceğinden kuşkulu; NASA bu yüzden Blue Origin’in tasarladığı alternatif bir iniş aracının geliştirilmesini de finanse ediyor. Gelecek yıl alçak Dünya yörüngesinde yapılacak Artemis III testinde dört astronot, SpaceX ve Blue Origin’in ayrı fırlatılan prototip iniş araçlarıyla kenetlenmeyi deneyecek.

SpaceX’in şu anda Starbase’de iki, Florida’da yapım aşamasında üç Super Heavy-Starship rampası var; bunlardan biri Kennedy Uzay Merkezi’ndeki tarihî 39A rampası. İlk Florida fırlatmasının bu yıl sonunda ya da gelecek yılın başında yapılması planlanıyor.

Kaynak: Spaceflight Now