Avengers: Sonsuzluk Savaşı (Avengers: Infinity War)

Avengers: Sonsuzluk Savaşı, Marvel Sinematik Evreni'nin on yıla yayılan hikâyesini tek bir kötü karakterin etrafında toplayan film. Anthony ve Joe Russo kardeşlerin yönettiği yapım, Yenilmezler ile Galaksinin Koruyucuları'nı aynı cephede buluşturuyor ve karşılarına evrendeki canlıların yarısını yok etmeye kararlı Thanos'u koyuyor. 27 Nisan 2018'de ABD ile birlikte pek çok ülkede aynı gün vizyona giren film, Marvel'ın o güne kadarki en iddialı ortak yapımıydı.

Konusu

Film, evrenin temel yönlerini temsil eden altı Sonsuzluk Taşı'nın peşindeki Thanos'u izliyor: Uzay, Zihin, Gerçeklik, Güç, Zaman ve Ruh. Taşların her biri önceki filmlerde farklı ellerde ortaya çıkmıştı; biri Asgard halkının yanında, biri New York'taki bir büyücünün gözetiminde, biri ise yapay bir varlığın alnında duruyor. Thanos ve onun "Kara Düzen" adı verilen yardımcıları bu taşları sırayla toplamaya başladığında, dağınık hâldeki kahramanlar kendilerini galaksinin dört bir yanına savrulmuş buluyor.

Hikâye üç kola ayrılıyor. Bir grup Dünya'da, Edinburgh sokaklarından Wakanda'ya uzanan bir savunma kuruyor. Thor, Rocket ve Groot'la birlikte yeni bir silah dövdürmek için cüce ustalarının diyarı Nidavellir'e gidiyor. Tony Stark, Peter Parker ve Doktor Strange ise bir uzay gemisine sürüklenip sonunda Thanos'un yıkılmış ana yurdu Titan'a düşüyor. Film, bu üç hattı Thanos'un "evreni dengeye getirme" planının etrafında birleştiriyor. Sonunu burada anlatmayacağız; yalnızca şunu söyleyelim: Marvel filmlerinin alışılmış kalıplarını bilerek kıran, izleyiciyi salondan sessizce çıkaran bir finali var.

Yapım ve oyuncular

Proje Ekim 2014'te Avengers: Infinity War – Part 1 adıyla duyuruldu. Russo kardeşler Nisan 2015'te yönetmen olarak katıldı, bir ay sonra da Christopher Markus ve Stephen McFeely senaryo için anlaştı. Senaristler Jim Starlin'in 1991 tarihli The Infinity Gauntlet çizgi romanından ve Jonathan Hickman'ın 2013 tarihli Infinity serisinden ilham aldı. Çekimler 23 Ocak 2017'de Georgia'daki Pinewood Atlanta Stüdyoları'nda başladı ve devam filmi Avengers: Endgame ile arka arkaya sürdü; İskoçya, Atlanta şehir merkezi ve New York'ta da çekim yapıldı. İki film, Hollywood'da tamamı IMAX dijital kameralarla çekilen ilk uzun metrajlar oldu.

Kadro alışılmadık genişlikte: Robert Downey Jr., Chris Hemsworth, Mark Ruffalo, Chris Evans, Scarlett Johansson, Benedict Cumberbatch, Tom Holland, Chadwick Boseman, Zoe Saldaña ve Chris Pratt gibi isimler önceki filmlerdeki rollerine dönüyor. Ancak filmin asıl yükünü, hareket yakalama tekniğiyle Thanos'a can veren Josh Brolin taşıyor. Eleştirmenler de en çok Brolin'in performansını, görsel efektleri ve filmin karanlık tonunu övdü.

Evrendeki yeri

Film, Marvel Sinematik Evreni'nin on dokuzuncu yapımı ve Üçüncü Faz'ın doruk noktası. Thanos'un gölgesi 2012'deki ilk Yenilmezler'den beri seriye düşüyordu; Galaksinin Koruyucuları onun ailesini ve Güç Taşı'nı tanıtmış, Thor: Ragnarok ise filmin açılış sahnesine doğrudan bağlanan bir sonla bitmişti. Hikâyenin devamı ertesi yıl Avengers: Endgame ile geldi.

Bilimsel karne

Thanos'un Titan'ı ve gerçek Titan

Thanos'un memleketi Titan, filmde kendi güneşi etrafında dönen, harabeye dönmüş bir gezegen olarak gösteriliyor. Oysa karakterin doğduğu çizgi romanlarda Titan, doğrudan Satürn'ün en büyük uydusu. Jim Starlin'in yarattığı ve ilk kez 1973'te bir Iron Man sayısında görünen Thanos, Satürn'ün uydusu Titan'da yaşayan Ebediler soyundan geliyor; adını da Freud'un ölüm dürtüsü kavramı Thanatos'tan alıyor. Film bu bağı koparıp Titan'ı ayrı bir dünyaya dönüştürmüş.

Gerçek Titan, filmdeki kurak taş çölünden çok farklı. NASA'nın verilerine göre yaklaşık 2.575 kilometre yarıçapıyla Ay'dan yüzde 50 kadar geniş, Merkür gezegeninden bile büyük; Güneş Sistemi'nde ondan büyük tek uydu, yalnızca yüzde 2 farkla Jüpiter'in uydusu Ganymede. Titan, yoğun bir atmosferi olan tek uydu: bu atmosfer yaklaşık yüzde 95 azot ve yüzde 5 metandan oluşuyor, yüzeydeki basınç Dünya'dakinden yüzde 60 kadar fazla. Yüzey sıcaklığı eksi 179 derece; bu soğukta su buzu kaya gibi davranıyor. En çarpıcı özelliği ise yüzeyinde sıvı göller ve denizler bulunan, Dünya dışındaki tek dünya olması. Ancak bu göllerde su değil, sıvı metan ve etan var.

Bu dünyaya gerçekten bir araç indi: NASA ile ESA'nın ortak Cassini-Huygens görevinin parçası olan Huygens sondası 14 Ocak 2005'te Titan'ın yüzeyine kondu; bu, bugüne kadar dış Güneş Sistemi'nde gerçekleştirilen tek iniş ve bir aracın Dünya'dan en uzak noktaya inişi. İnişi sırasında topladığı radyo verileri, buzlu kabuğun 55-80 kilometre altında bir okyanus bulunabileceğine işaret etti. NASA'nın Dragonfly adlı döner kanatlı aracının 2028'de Titan'a doğru yola çıkması planlanıyor.

"Yarısını yok et" hesabı

Thanos'un mantığı, kaynakların tükenmesini önlemek için nüfusu yarıya indirmek. Biyolojik açıdan bu hesap baştan sakat: canlı popülasyonları kaynaklar elverdikçe yeniden büyür, yani yarıya indirmek sorunu yalnızca erteler. Gerçek dünyada Birleşmiş Milletler'e göre insan nüfusu 15 Kasım 2022'de 8 milyarı aştı ve büyüme hızı yavaşlıyor; nüfus tartışmasında asıl konu kaynakların nasıl paylaşıldığı. Film de Thanos'u haklı çıkarmıyor; karakterin trajedisi, kendi doğrusuna körü körüne inanması.

Sonsuzluk Taşları

Uzayı, zamanı ya da gerçekliği değiştiren taşlar tamamen fantastik; fiziğin bildiği hiçbir nesneye karşılık gelmiyor. Filmin uzay sahneleri de bilimkurgu değil, uzay operası mantığıyla çekilmiş: gemiler birkaç dakikada galaksiler arası yol alıyor, karakterler boşlukta kolayca hayatta kalıyor. Bunu bir kusur değil, türün kuralı olarak okumak gerek.

Etkisi

Film dünya çapında 2,052 milyar dolar hasılat yaptı; 2 milyar doları aşan dördüncü film ve ilk süper kahraman filmi oldu. Dünya genelindeki 640,5 milyon dolarlık açılış haftası, o güne kadarki en büyük açılıştı. Yapım, 91. Oscar Ödülleri'nde En İyi Görsel Efekt dalında aday gösterildi. Thanos'un parmak şıklatması ise kısa sürede popüler kültürün en çok anılan sahnelerinden birine dönüştü.

Kısaca

• Yönetmen: Anthony Russo ve Joe Russo; süre 149 dakika.
• Marvel Sinematik Evreni'nin 19. filmi; Yenilmezler ile Galaksinin Koruyucuları'nı ilk kez buluşturuyor.
• Thanos'un ana yurdu Titan, çizgi romanlarda Satürn'ün uydusu; gerçek Titan'da metan gölleri ve yoğun bir azot atmosferi var.
• Huygens sondası 14 Ocak 2005'te Titan'a indi.
• 2,052 milyar dolarla 2 milyar doları aşan ilk süper kahraman filmi.