The Marvels

The Marvels, 2019 yapımı Captain Marvel'ın devamı, Disney+ dizisi Ms. Marvel'ın da sinemadaki uzantısı. Nia DaCosta'nın yönettiği film, Marvel Sinematik Evreni'nin otuz üçüncü halkası; bu kez Carol Danvers yalnız değil. Işıkla bağlantılı güçlere sahip üç kadın kahraman, güçlerini aynı anda kullandıklarında birbirleriyle yer değiştirmeye başlayınca istemeden bir takıma dönüşüyor. Sonuç, 105 dakikalık süresiyle hızlı akan, hafif tonlu bir kozmik macera.

Konusu

İlk filmin üzerinden yıllar geçmiştir. Carol Danvers'ın Kree'yi yöneten yapay zekâyı yok etmesi, Kree'nin anavatanı Hala'da bir iç savaş başlatmış; gezegen sonraki otuz yılda havasını, suyunu ve güneş ışığını yitirmiştir. Kree'nin yeni lideri Dar-Benn, efsanevi Kuantum Bileziklerinden birini bulur. Bu bilezikler bir zamanlar uzayda hızlı yolculuğu sağlayan bir "sıçrama noktaları" ağını kurmak için kullanılmıştır. Dar-Benn bileziği zorla yeni bir sıçrama noktası açmak için kullanınca bütün ağ sarsılır.

Bu sarsıntının yan etkisi beklenmedik bir bağ olur: Danvers, Nick Fury'nin S.A.B.E.R. uzay istasyonunda görevli Kaptan Monica Rambeau ve Dünya'da yaşayan genç süper kahraman hayranı Kamala Khan, güçlerini aynı anda kullandıklarında birbirlerinin yerine ışınlanmaya başlar. Üçlü bu karmaşayı çözmeye çalışırken Dar-Benn'in planının Hala'yı kurtarmak için başka dünyaların kaynaklarını sömürmek olduğunu anlar. Sonrasını izleyene bırakalım; yalnızca şarkıyla konuşulan bir su gezegeninin ve kedi sanılan Flerken'lerin de hikâyede rol oynadığını söyleyelim.

Yapım

Marvel Studios devam filmini Temmuz 2019'da doğruladı; senaryo için Ocak 2020'de, WandaVision dizisinin yazarlarından Megan McDonnell ile görüşülmeye başlandı. Nia DaCosta, Ağustos 2020'de yönetmen olarak işe alındı ve Marvel Studios'un yönetmenliğe getirdiği ilk siyahi kadın oldu. DaCosta'nın ilk sunumunda Adam Warlock ve zaman yolculuğu vardı; ancak her ikisinin de başka yapımlarda kullanılacağı söylenince hikâye bugünkü haline evrildi. Senaryoya sonradan Elissa Karasik de katıldı.

Asıl çekimler 26 Temmuz 2021'de İngiltere'deki Pinewood ve Longcross stüdyolarında başladı; ekip İtalya'nın Tropea kıyılarında ve Los Angeles'ta da çalıştı. Yapım tasarımcısı Cara Brower'ın ekibi, beş ayrı gezegen, uzay gemileri, S.A.B.E.R. istasyonu ve iki ev için toplam 54 set inşa etti; DaCosta her gezegenin kendine özgü bir görünüşe sahip olmasını istiyordu. Kadroda Brie Larson'ın yanında Teyonah Parris (Monica Rambeau), Iman Vellani (Kamala Khan), kötü karakter Dar-Benn'de Zawe Ashton, Prens Yan rolünde Güney Koreli oyuncu Park Seo-joon ve Nick Fury olarak Samuel L. Jackson yer alıyor.

Evrendeki yeri

Film, MCU'nun Beşinci Faz'ında yer alıyor ve üç ayrı yapımın ipliklerini birleştiriyor: Danvers'ın hikâyesi Captain Marvel'dan, Monica Rambeau'nun güçleri WandaVision'dan, Kamala Khan ise Ms. Marvel dizisinden geliyor. Bu nedenle film, en çok bu yapımları izlemiş seyirciye sesleniyor. Kozmik tarafıyla Galaksinin Koruyucuları serisinin uzay operası havasına yaklaşırken, kısa süresi ve mizahıyla bir aile macerası tadı da taşıyor.

Bilimsel karne

Filmin bilimsel jargonu cömert: sıçrama noktaları, kuantum dolanıklık, bir yıldızın enerjisini başka bir yıldıza aktarmak. Bunların bir kısmı gerçek fiziğe dayanıyor ama filmde bambaşka işler görüyor.

Kuantum dolanıklık gerçek ve deneylerle defalarca doğrulanmış bir olgu. Dolanık parçacıklar birbirinden çok uzakta olsalar bile ölçüm sonuçları birbiriyle ilişkili çıkıyor; bu ilişki fotonlarda, elektronlarda, moleküllerde, hatta küçük elmaslarda gösterildi. Ama dolanıklık bir taşıma ya da haberleşme aracı değil: Tek tek ölçüm sonuçları kontrol edilemediği için dolanıklıkla bilgi gönderilemiyor, ışıktan hızlı haberleşme de mümkün olmuyor. Üç kahramanın yer değiştirmesi bu yüzden tamamen kurgusal.

Sıçrama noktaları ise bilimkurgunun sevdiği solucan deliklerinin bir çeşidi. Solucan delikleri Einstein'ın alan denklemlerinin özel bir çözümünden doğan, uzay-zamanın iki uzak noktasını birbirine bağlayan varsayımsal tüneller. Genel görelilikle çelişmiyorlar ama bugüne kadar hiçbiri gözlenmedi; Kip Thorne gibi bazı fizikçiler yapay olarak nasıl oluşturulabileceklerine dair fikirler öne sürdü, fakat bunlar kâğıt üzerinde kalıyor.

Hala'nın sönmekte olan güneşi de ilginç bir konu. Gerçek yıldızlar bir anda "kapanmaz"; kaderlerini kütleleri belirler. NASA'ya göre Güneş yaklaşık 4,6 milyar yaşında, ömrünün yarısına henüz varmadı ve beyaz cüceye dönüşmeden önce 5 milyar yıl kadar daha yanmaya devam edecek. Ölmeye başladığında kırmızı deve dönüşüp genişleyecek, Merkür ve Venüs'ü, belki Dünya'yı da yutacak. Bir yıldızın enerjisini başka bir yıldıza aktarmak ise hiçbir bilinen fiziğe dayanmıyor.

Atmosferini ve suyunu yitiren gezegen fikri ise şaşırtıcı ölçüde gerçekçi. NASA'nın görevleri, Mars'ın milyarlarca yıl önce çok daha ıslak ve sıcak olduğunu, daha kalın bir atmosfere sahip bulunduğunu gösteriyor. Bugün Mars'ın atmosferi o kadar ince ki yüzeyde sıvı su uzun süre kalamıyor. Hala'nın kaderi, kendi Güneş Sistemimizde yaşanmış bir dönüşümün sinemadaki hızlandırılmış hali gibi.

Etkisi

Film 7 Kasım 2023'te Las Vegas'ta ilk kez gösterildi ve 10 Kasım'da ABD'de vizyona girdi. Eleştirmenler oyunculukları ve aksiyon sahnelerini beğenirken senaryoyu ve ton dengesizliklerini eleştirdi. Gişede ise beklentinin çok altında kaldı: Brüt yapım bütçesi 374 milyon dolar olan film dünya genelinde 206,1 milyon dolar hasılat yaptı ve MCU'nun en az kazanan filmi oldu. Yine de üç başrol oyuncusunun uyumu ve performansları, eleştirilerde en çok övülen yanlar arasında yer aldı.

Kısaca

• Yıl: 2023
• Yönetmen: Nia DaCosta
• Senaryo: Nia DaCosta, Megan McDonnell, Elissa Karasik
• Süre: 105 dakika
• Oyuncular: Brie Larson, Teyonah Parris, Iman Vellani, Zawe Ashton, Park Seo-joon, Samuel L. Jackson
• Evren: Marvel Sinematik Evreni'nin 33. filmi, Beşinci Faz
• Öncesi: Captain Marvel (2019)