Demir Adam (Iron Man)

Iron Man, Türkiye'de Demir Adam adıyla bilinen ve Marvel Sinematik Evreni'ni (MCU) başlatan film. Jon Favreau'nun yönettiği yapım, Robert Downey Jr.'ın canlandırdığı mucit ve silah sanayicisi Tony Stark'ın, kendi şirketinin ürettiği silahların yol açtığı yıkımla yüzleşip zırhlı bir kahramana dönüşmesini anlatıyor. ABD'de 2 Mayıs 2008'de vizyona giren film, yıllar içinde onlarca film ve diziye uzanacak ortak bir evrenin ilk taşı oldu.

Konusu

Babası Howard Stark'tan savunma şirketi Stark Industries'i devralan Tony Stark, yeni füzesini tanıtmak için Afganistan'a gidiyor. Dönüş yolunda konvoyu pusuya düşürülüyor; Stark, kendi şirketinin ürettiği bir füzeyle ağır yaralanıyor ve On Halka adlı örgüt tarafından bir mağaraya kapatılıyor. Göğsündeki şarapnel parçalarının kalbine ulaşmasını, tutsak arkadaşı Yinsen'in taktığı bir elektromıknatıs engelliyor. Ondan istenen, örgüt için silah yapması; ama Stark ve Yinsen gizlice bambaşka bir şey inşa ediyor: mıknatısı besleyecek küçük ama güçlü bir enerji kaynağı, yani ark reaktörü ve kaçışı mümkün kılacak ilkel bir zırh.

Eve dönen Stark, şirketinin artık silah üretmeyeceğini açıklıyor ve atölyesinde çok daha gelişmiş bir zırh üzerinde çalışmaya başlıyor. Ancak şirket içinde herkes bu karardan memnun değil. Film, Stark'ın kendi geçmişiyle hesaplaşmasını ve ihanetin hangi kapıdan girdiğini keşfetmesini anlatıyor; ayrıntıları izleyene bırakmak en doğrusu.

Yapım

Demir Adam filmi 1990'dan itibaren Universal, 20th Century Fox ve New Line Cinema'da farklı zamanlarda geliştirilmiş, ama bir türlü çekilememişti. Marvel Studios karakterin haklarını 2005'te geri aldı ve filmi kendi finanse ettiği ilk yapım olarak hayata geçirdi; dağıtımı Paramount Pictures üstlendi. Favreau, Nisan 2006'da yönetmenliği kabul etti ve Downey'i başrole almak için stüdyonun itirazlarıyla uğraşmak zorunda kaldı; oyuncu sonunda Eylül'de kadroya katıldı. Terrence Howard, Jeff Bridges ve Gwyneth Paltrow da kadroda.

Çekimler Mart-Haziran 2007 arasında, filmi New York'ta geçen pek çok süper kahraman hikâyesinden ayırmak için büyük ölçüde Kaliforniya'da yapıldı. Hazırlık sürecinde hikâye ve aksiyona odaklanıldığı için oyunculara diyaloglarını sette geliştirme özgürlüğü tanındı. Zırhın kauçuk ve metal versiyonlarını Stan Winston'ın şirketi üretti; bunlar bilgisayar efektleriyle harmanlandı. Edwards Hava Üssü'ndeki üç günlük çekimde yaklaşık 150 asker figüran olarak yer aldı. 150 milyon dolarlık bütçeyle çekilen film 585,8 milyon doları aşan hasılatla 2008'in en çok kazanan sekizinci filmi oldu; ses kurgusu ve görsel efekt dallarında Oscar'a aday gösterildi.

Evrendeki yeri

Film, MCU'nun Birinci Evresi'nin ilk halkası. Jeneriğin ardından gelen kısa sahnede Samuel L. Jackson'ın canlandırdığı S.H.I.E.L.D. direktörü Nick Fury, Stark'ın evinde belirip ona artık "daha büyük bir evrenin" parçası olduğunu söylüyor ve "Yenilmezler Girişimi"nden söz ediyor. Bu kısa sahne, sonraki filmleri tek bir hikâyede buluşturan planın ilk ipucuydu. Evren içi kronolojiye göre izlemek isteyenler için film, 1940'larda geçen Kaptan Amerika ve 1990'larda geçen Captain Marvel'dan sonra geliyor.

Uzayla bağı

Bu film uzayda geçmez; olaylar Afganistan'daki bir mağara ile Kaliforniya'daki bir atölye arasında yaşanır ve uzaylı, kozmik nesne ya da uzay yolculuğu yoktur. Stark'ın ark reaktörü de tümüyle kurgusal bir enerji kaynağıdır. Küçük bir gerçek dünya bağı ise çekim mekânlarından birinde saklı: Filmin askerî sahnelerinin çekildiği Kaliforniya'daki Edwards Hava Üssü, NASA'nın deneysel uçakları ve uçuş testlerini yürüttüğü Armstrong Uçuş Araştırma Merkezi'ne de ev sahipliği yapıyor.

Kısaca

• Yıl: 2008 (ABD vizyonu 2 Mayıs 2008)
• Yönetmen: Jon Favreau
• Süre: 126 dakika
• Oyuncular: Robert Downey Jr., Terrence Howard, Jeff Bridges, Gwyneth Paltrow, Leslie Bibb, Shaun Toub
• MCU'daki yeri: İlk film, Birinci Evre
• Uzayla bağı: Yok; film tamamen Dünya'da geçiyor