Batlamyus Kümesi (M7) nedir? Akrep'in kuyruğundaki çıplak gözle görülen küme
Batlamyus Kümesi (M7), Akrep'in kuyruk ucunda yaklaşık 980 ışık yılı uzaktaki geniş bir açık kümedir; Batlamyus'un yaklaşık MS 130'da kaydettiği bu küme çıplak gözle görülür.
- Türü
- Yıldız kümesi
- Bulunduğu yer
- Akrep (Scorpius) takımyıldızı
- Çap
- Yaklaşık 25 ışık yılı
- Uzaklık
- Yaklaşık 980 ışık yılı
- Keşif
- Batlamyus, yaklaşık MS 130; Messier kataloğuna 1764
Batlamyus Kümesi (Messier 7, M7 ya da NGC 6475), Akrep (Scorpius) takımyıldızının kuyruk ucunda duran, yaklaşık 980 ışık yılı uzaklıktaki geniş bir açık yıldız kümesidir. 3,3 kadirlik görünür parlaklığıyla karanlık bir gökte çıplak gözle kolayca seçilir; kayıtlara 2. yüzyılda Batlamyus'un bir "bulutsu" olarak geçirmesiyle girmiştir ve adını ondan alır. Messier kataloğunun en güneydeki nesnesi olduğu için Türkiye'den gözlemek biraz çaba ister.
Batlamyus Kümesi nerede, nasıl bulunur?
M7, Akrep'in kıvrılan kuyruğunun ucundaki "iğne" bölgesinin yakınındadır; bu bölge Samanyolu'nun yoğun yıldız bulutlarının önüne düşer. Başlangıç noktası olarak kuyruğun ucundaki parlak Shaula (Lambda Scorpii) kullanılır; küme, Shaula'nın kuzeydoğusunda, Samanyolu'nun yıldız kalabalığının içinde aranır. Hemen yakınında ikinci bir açık küme olan Kelebek Kümesi (M6) vardır; iki küme dürbünün aynı görüş alanında birlikte gezilebilir. Gökyüzünün bu kesimini daha geniş bağlamda görmek için Akrep takımyıldızı sayfasına bakabilirsiniz.
Küme, koordinat olarak yaklaşık 17 saat 53 dakika sağ açıklıkta ve −34° 47′ dik açıklıktadır. Bu değer onu Messier kataloğunun en güneydeki nesnesi yapar.

Türkiye'den ne zaman ve nasıl gözlenir?
Dik açıklığı −34,8° dolayında olduğu için M7, Türkiye'den ufka çok yakın bir yükseklikte kalır. Bir cismin gökyüzündeki en yüksek konumu, yaklaşık olarak 90° eksi gözlemcinin enlemi artı cismin dik açıklığı (burada eksi bir sayı) formülüyle bulunur. Bu hesaba göre ışığın atmosferdeki kırılması hesaba katılmadan M7 yukarı geçişte İstanbul'dan yaklaşık 14°, Ankara'dan yaklaşık 15°, İzmir'den yaklaşık 17° ve Antalya'dan yaklaşık 18° yüksekliğe çıkar; bu rakamları kendimiz hesapladık. Düşük yükseklikte ışık kalın bir hava tabakasından geçtiğinden küme olduğundan sönük görünür; güney ufku açık, ışık kirliliğinden uzak bir yer gerekir.
En uygun dönem, Ay'sız yaz akşamlarıdır. NASA'nın verdiği ipucuna göre küme kuzey yarımkürede temmuz ayında akşam saat 22 civarında en elverişli konumdadır. Görünür parlaklığı 3,3 kadir, gökteki boyu ise yaklaşık 80 yay dakikasıdır; yani Dolunay'ın görünen çapının kabaca iki buçuk katıdır. Işığı bu kadar geniş bir alana yayıldığı için teleskopla bakmak çoğu zaman kümeyi "kaçırmanıza" yol açar; en iyi sonucu dürbün ya da düşük büyütmeli, geniş görüş alanlı bir teleskop verir.
Adı ve gözlem tarihi
M7, bilinen en eski kaydı olan açık kümelerdendir. NASA ve ESO'nun anlatımına göre Batlamyus onu yaklaşık MS 130'da kaydetmiştir; ESO, Batlamyus'un onu "Akrep'in iğnesini izleyen bir bulutsu" biçiminde tanımladığını aktarır. O dönemde bir yıldız kümesi ile bulutsu ayrımı yoktu: gözle seçilen ama tek tek yıldızlarına çözülemeyen bulanık leke "bulutsu" sayılırdı. Batlamyus'un yaşamı ve çalışmaları için kimdir sayfasına, klasik eseri için Almagest sayfasına bakabilirsiniz.
İtalyan gökbilimci Giovanni Battista Hodierna, kümeyi 1654'ten önce gözlemlemiş ve içinde 30 yıldız saymıştır. Fransız gökbilimci Charles Messier, kümeyi 1764'te "kuyruklu yıldıza benzeyen nesneler" listesinin yedinci üyesi olarak kataloğuna aldı; NASA kaydı bunu mayıs 1764 olarak verir. Böylece küme Messier kataloğundaki M7 numarasını aldı. John Herschel ise kümeyi "seyrek dağılmış yıldız toplulukları" biçiminde betimlemiştir. Çin gök geleneğinde bu bölge "Yú", yani Balık olarak bilinir.
Türkçe kaynaklarda küme "Batlamyus Kümesi" ya da "Batlamyus Yıldız Kümesi" adıyla geçer; İngilizce adı "Ptolemy Cluster"dır. Adın kümeyi bulan kişiyi değil, onu ilk kaydeden bilinen gözlemciyi andığına dikkat edin: küme Batlamyus'tan çok önce de gökyüzündeydi.
Fiziksel özellikleri: uzaklık, boyut ve yaş
Kümenin uzaklığı için kaynaklar tam örtüşmez. NASA yaklaşık 980 ışık yılı verir; ESO'nun 2014 tarihli görsel duyurusunda yaklaşık 800 ışık yılı yazar. Bu fark, farklı yöntemlerle ve farklı dönemlerde yapılmış ölçümlerden gelir; en sık kullanılan değer 980 ışık yılıdır. Bu uzaklıkta kümenin gerçek çapı yaklaşık 25 ışık yılı çıkar.
Kümenin yaşı yaklaşık 200 milyon yıl olarak verilir; NASA yaklaşık 220 milyon yıl der. Bu, M6 gibi çok genç kümelerden daha yaşlıdır ama Güneş Sistemi'nin yaşının yanında yine de genç sayılır. Kümenin gelgit yarıçapı, yani kendi çekimini komşu yıldızların etkisinden ayıran sınır, yaklaşık 40,1 ışık yılıdır. Toplam kütlesi yaklaşık 735 Güneş kütlesidir. Helyum ve hidrojenden ağır elementlerin bolluğu bakımından Güneş'e benzer.
Teleskopla 1,3° genişliğindeki bir görüş alanında yaklaşık 80 yıldız sayılır; ESO ise kümenin yaklaşık 100 yıldız içerdiğini belirtir. Rakam, hangi yıldızların üye sayıldığına ve hangi sönüklükte sayıma son verildiğine bağlı olarak değişir. Açık kümelerin üye sayısı kesin bir sayı değil, bir tahmindir.

Verileri göster
| Uzaklık | yaklaşık 980 ışık yılı |
|---|---|
| Çap | yaklaşık 25 ışık yılı |
| Yaş | yaklaşık 200 milyon yıl |
| Görünür parlaklık | 3,3 kadir |
| Kütle | yaklaşık 735 Güneş kütlesi |
| Messier kaydı | 1764 |
Kümenin yıldızları
M7 bir "açık" kümedir: yıldızları aynı gaz bulutundan doğmuş, birbirine yalnızca gevşekçe bağlı ve zamanla dağılmaya mahkûm bir topluluk. Bu tür kümelerde en parlak üyeler genelde sıcak, mavi-beyaz yıldızlardır. ESO'nun anlatımına göre kümenin en parlak yıldızları toplam üyelerin yaklaşık onda birini oluşturur ve ömürlerinin sonunda süpernova olarak patlayacaktır. Yıldızların renklerinin ve sınıflarının ne anlama geldiği için bir yıldızın ömrü boyunca neler yaşadığı için yıldızların yaşam döngüsü sayfasına bakabilirsiniz.
Açık kümeler kalıcı değildir. Üyeler birbirini yalnızca gevşekçe tutar; yıldızlar zamanla kümeden ayrılır ve topluluk sonunda dağılır. M7'nin ne zaman dağılacağına dair bir tahmini burada vermiyoruz; bugünkü hâli yukarıdaki değerlerle tanımlanır. Gökte bu kadar geniş görünmesinin nedeni de yakınlığıdır: aynı yıldız sayısına sahip uzak bir küme küçük bir leke olarak görünürdü.
Sık karıştırılanlar ve ilginç bilgiler
- M7 ve M6 aynı küme değildir. M6 daha uzaktır, daha genç ve daha sönüktür; M7 hem daha parlak hem de gökte çok daha geniştir.
- Çıplak gözle görülen başka kümeler de var. Kuzey gökyüzünün en tanınmış açık kümesi için Ülker yıldız kümesi sayfasına bakabilirsiniz.
- Bir uzay aracı onu görüntüledi. Kaynaklara göre NASA'nın New Horizons aracının LORRI kamerası, ilk ışık görüntüsü olarak 29 Ağustos 2006'da M7'yi çekmiştir.
- Aynı bölgede başka nesneler de var. Yay takımyıldızındaki Lagün Bulutsusu (M8) ve Akrep'in kırmızı süperdevi Antares aynı gece aynı güney ufkunda aranabilir.
Kısaca
- Batlamyus Kümesi (M7), Akrep'in kuyruk ucunda, yaklaşık 980 ışık yılı uzaklıkta, yaklaşık 200 milyon yaşında geniş bir açık kümedir.
- 3,3 kadir parlaklığı ve yaklaşık 80 yay dakikası genişliğiyle çıplak gözle seçilir; en iyi dürbünle izlenir.
- Batlamyus onu yaklaşık MS 130'da bir bulutsu olarak kaydetmiş, Messier 1764'te kataloğunun yedinci nesnesi yapmıştır.
- Messier kataloğunun en güneydeki nesnesidir; Türkiye'den ufkun 14-18° üstünde kalır, bu yüzden temmuz-ağustos akşamlarında açık bir güney ufku gerekir.
Aynı türdenTümü →
Hyades yıldız kümesi (Boğa kümesi) nedir? Dünya'ya en yakın açık kümeBoğa takımyıldızıyaklaşık 153 ışık yılı
M2 küresel kümesi (Messier 2) nedir? Kova'daki dev ve yaşlı yıldız kümesiKova (Aquarius) takımyıldızıyaklaşık 38.100 ışık yılı
M47 ve M46 açık kümeleri nedir? Pupa'daki iki zıt yıldız kümesiPupa (Puppis) takımyıldızı
M41 açık yıldız kümesi (Messier 41, NGC 2287) nedir? Sirius'un güneyindeki kümeBüyük Köpek (Canis Major) takımyıldızı; Sirius'un yaklaşık 4° güneyi
Arabacı'nın üç kümesi (M36, M37, M38) nedir? Kış gökyüzünün açık kümeleriArabacı (Auriga) takımyıldızının güney yarısıyaklaşık 3.500-4.500 ışık yılı
M35 açık yıldız kümesi (Messier 35, NGC 2168) nedir? İkizler'in dolunay boyundaki kümesiİkizler takımyıldızının batısı; Kastor'un ayak yıldızları Eta ve Mu Geminorum'un yakını















