Star Control II: oynanışı ve oyundaki gerçek ötegezegen, Venüs, Altın Plak bilimi
Star Control II, 1992'de çıkan ve hâlâ en iyi PC oyunları listelerinde anılan bir uzay macerası: keşif, uzaylılarla diyalog ve gemi savaşı. Oyun, ötegezegenleri ve uzaylı iletişimini gerçek bilimle karşılaştırıyor.
- Tür
- Rol yapma
- Çıkış yılı
- 1992
- Geliştirici
- Toys for Bob (Fred Ford, Paul Reiche III)
- Yayıncı
- Accolade (1992); Steam sürümü: Stardock Entertainment
- Platformlar
- MS-DOS, 3DO, PC (Steam'de Star Control I and II paketi); açık kaynaklı The Ur-Quan Masters (Windows, macOS, Linux)
- Türkçe dil desteği
- Türkçe yok
Star Control II: The Ur-Quan Masters, Toys for Bob stüdyosundan Fred Ford ile Paul Reiche III'ün tasarladığı ve Kasım 1992'de Accolade tarafından MS-DOS için çıkarılan bir uzay macerası. Oyun, galaksiyi keşfetme, kaynak toplama, gemi savaşları ve uzaylılarla uzun konuşmaları tek bir çatıda toplayan, bugün de en iyi PC oyunları listelerinde anılan bir klasik. IGN, GameSpot ve PC Gamer gibi yayınlar onu yıllar içinde defalarca "tüm zamanların en iyi oyunları" listelerine aldı.
Star Control II ne anlatıyor?
Hikâye, ilk Star Control'ün sonrasında geçiyor. Dünya'nın da içinde olduğu Özgür Yıldızlar İttifakı, Ur-Quan Hiyerarşisi'ne yenilmiş ve Dünya köleleştirilmiş durumda. Siz, Öncül (Precursor) denen kadim bir uygarlığın teknolojisiyle yapılmış bir yıldız gemisinin komutanı olarak Dünya'ya dönüyorsunuz. Amaç, galaksiyi dolaşıp farklı uzaylı ırklarıyla tanışmak, onlardan yardım alarak yeni bir ittifak kurmak ve Ur-Quan'ı durdurmak. Burada ayrıntıya girmiyorum; oyunun bütün keyfi, hangi ırkın size neye ihtiyaç duyduğunu ve neyi sakladığını konuşarak çözmekte yatıyor.
Nasıl oynanır?
Oyun, birbirinden farklı üç parçanın birleşimi:
- Keşif: Yıldız haritasında 500'den fazla yıldız ve 3.800 civarında gezegen var. İstediğiniz yöne gidebiliyor, istediğiniz gezegene iniş aracıyla inebiliyorsunuz.
- Kaynak toplama: Gezegenlere inip maden, enerji ve biyolojik kaynak topluyorsunuz; bu kaynaklar geminizi geliştirmek için gerekiyor. Daha tehlikeli gezegenlerde genellikle daha değerli kaynaklar çıkıyor; yani risk almak ödüllendiriliyor.
- Diyalog: Bu oyunun imzası. Karşılaştığınız uzaylı ırklarla dallanan konuşmalar yapıyorsunuz; Her ırkın kendine özgü konuşma tarzı, müziği ve hatta yazı tipi var. Toplam 25 ırkla iletişim kurulabiliyor.
- Gemi savaşı: Birebir, gerçek zamanlı uzay savaşları. Her geminin kendine özgü silahları, manevraları ve ikinci bir yeteneği var. Bu savaş kipi, iki oyunculu "Super Melee" olarak ayrıca oynanabiliyor; hikâye kipinde ise yalnızca yardım eden ırklardan kazandığınız gemileri kullanabiliyorsunuz.
Oyunun başında kısa bir giriş sahnesi var, sonrasında neredeyse tam bir özgürlük tanınıyor; rotanızı siz çiziyorsunuz. Geliştiriciler, savaşı oynamak istemeyen hikâye meraklıları için savaşları bilgisayara devretme seçeneğini de düşünmüş.
Oyundaki bilim
Star Control II bir bilim simülasyonu değil, bir uzay operası; ama yapımcılar gezegenleri bilimsel ilkelere dayanarak canlandırmaya çalışmış, sonra eğlence uğruna bazı ayrıntılardan vazgeçmişler. Bu bölümde oyunun uzay anlayışını gerçek keşiflerle karşılaştırıyorum.
1992'de ötegezegen yoktu
Geliştirme anlatılarına göre oyun yapılırken ötegezegenler henüz tam olarak keşfedilmemişti ve Paul Reiche gezegen sistemlerini bilimsel ilkelere göre simüle etmeyi denedi. NASA'nın açıklamasına göre Güneş benzeri bir yıldızın çevresinde keşfedilen ilk gezegen olan 51 Pegasi b, Ekim 1995'te duyuruldu; bugün NASA 6.000'den fazla onaylı ötegezegen sayıyor. Yani oyun, galaksinin gezegenlerle dolu olduğunu, bilimin bunu kanıtlamasından birkaç yıl önce hayal etti. Bugünkü bilgi için 51 Pegasi b sayfasına bakabilirsiniz.
"Sahte uzay": yıldız haritası bir düzleme sığdırılmış
Geliştiriciler yıldızların daha anlaşılır ve ilginç dizilmesi için kendi "düz" uzaylarını icat etti; yıldız haritası algoritmaların yardımıyla üretildi ve uzaylı ırkların değişen güçlerini gösteren etki daireleri haritaya anlatı ipuçları ekledi. Gerçek uzay ise üç boyutlu ve çok daha boş. ESO'nun duyurusuna göre Güneş'e en yakın yıldız Proxima Centauri, 4 ışık yılından biraz fazla uzakta; çevresindeki Proxima b'nin keşfi 24 Ağustos 2016'da açıklandı. Gezegenin yörünge süresi 11,2 gün, yıldızına uzaklığı yaklaşık 7 milyon kilometre ve en az 1,3 Dünya kütlesinde; sönük bir kırmızı cüce çevresinde olduğu için yaşanabilir bölgede sayılıyor, ama yıldız ışınımı ve atmosfer konusunda büyük belirsizlikler var. Işıktan hızlı yolculuk için oyun "hiperuzay" gibi bir kısayol kullanıyor; gerçekte hiçbir şey ışık hızını aşamıyor (bkz. ışık hızı). Yakın yıldızlar için Alfa Centauri ve Proxima b sayfalarına bakabilirsiniz.
İniş araçları ve tehlikeli gezegenler
Gezegenlerin sıcaklık, hava durumu ve tektonik etkinlik gibi tehlike sınıfları var ve bunlar iniş ekranındaki bilgi panelinde gösteriliyor. Gerçek örnek olarak Venüs'ü düşünün: NASA'ya göre yüzey sıcaklığı yaklaşık 467 °C, basınç Dünya'daki deniz seviyesinin yaklaşık 93 katı ve bulutları sülfürik asitten oluşuyor. 1961-1984 arasında yüzeye ulaşan on Sovyet Venera sondasından en uzun çalışanı iki saat, en kısa çalışanı 23 dakika dayandı. Yani oyunun "bu gezegen seni yer" mantığı gerçek keşiflerle örtüşüyor. Venüs için Venüs sayfamız var.
Cevher için gezegen mi, asteroit mi?
Oyunda maden toplamak için gezegenlere iniliyor. Gerçek uzay madenciliği tartışmalarında ise odak çoğunlukla asteroitler. NASA'nın Psyche aracı 13 Ekim 2023'te fırlatıldı; ana kuşaktaki, çoğunlukla demir-nikelden oluştuğu düşünülen 16 Psyche asteroidine Ağustos 2029'da ulaşması ve yaklaşık iki yıl yörüngesinde kalması planlanıyor. OSIRIS-REx ise Bennu'dan 121,6 gramlık örneği 24 Eylül 2023'te Dünya'ya getirdi. Konuyu uzay madenciliği sayfamızda toplu bulabilirsiniz.
Uzaylılarla konuşmak
Oyunda her uzaylı farklı bir dil ve mizaçla konuşuyor; gerçekte ise henüz doğrulanmış bir uzaylı sinyali yok. Dünya'nın gönderdiği mesajlar ise kasıtlı. NASA'ya göre 1977'de fırlatılan Voyager sondalarındaki Altın Plak, 55 dilde selamlama, 115 görüntü, doğa sesleri ve 90 dakikalık müzik taşıyor. Bu yüzden oyunun en gerçekçi yanı belki de teknoloji değil, iletişimin zorluğu: iki tarafın birbirini anlaması için ortak bir zemin gerekiyor. Voyager'lar için Voyager 1 ve Voyager 2, Arecibo mesajı için Herkül Kümesi (M13) sayfalarına bakabilirsiniz.
Oyun neyi bilerek basitleştiriyor?
- Yıldız haritası gerçek konumlara değil, kurgusal bir düzleme dayanıyor.
- Gezegenler kısmen algoritmayla üretiliyor; yapımcılar magma yarıklı çatlak gezegenler, değerli zirkonyum içeren "yakut" gezegenler ve hatta gökkuşağı renkli gezegenler hayal etmiş.
- Işıktan hızlı yolculuk ve Öncül teknolojisi tamamen kurgu.
- Uzaylılar insanla kolayca konuşabiliyor; gerçekte böyle bir iletişim tanımlı değil.
Geliştirme hikâyesi, etkisi ve ödülleri
Reiche ve Ford, ilk Star Control'ün gemi savaşı çekirdeğini alıp onun etrafına bir "bilim kurgu macera rol yapma oyunu" kurmak istedi. Geliştirme ekibi, Starflight oyunundan ve Jack Vance, David Brin gibi yazarlardan esinlendi; Starflight'ın yaratıcısı Greg Johnson ise oyuna bizzat katkıda bulundu. Gezegenler üretilmiş yükseklik haritalarıyla, asteroitler ise bir otoparkta fotoğraflanan pomza taşı görüntüleriyle oluşturuldu. Bütçe sıkıştığı için müzik, Amiga kullanıcılarının MOD biçimi etrafında düzenlenen bir yarışmayla toplandı. Ekibin Accolade'den kaçıp Alaska'da oyunu bitirdiği hikâyesi sektörde bir efsane olarak dolaştı; yapımcılar sonradan Accolade'in geliştirmeye karışmadığını açıkladı.
Oyun 1992'de olumlu karşılandı. Finlandiya'nın Pelit dergisi 96/100 verdi ve ilk "Yılın Oyunu" ödülünü ona verdi; Computer Gaming World 1993 Yılın Macera Oyunu ödülünü Eric the Unready ile paylaştırdı. Game Developers Conference de oyunu "Class of '93" arasında andı. Sonraki yıllarda PC Gamer (1994'te 21. sıra), GameSpy, GameSpot ve IGN gibi yayınların "en iyi oyunlar" listelerinde yer aldı. Etkisini Tim Cain (Fallout), BioWare'in kurucusu Ray Muzyka (Mass Effect) ve Paradox'tan Henrik Fahraeus (Stellaris) gibi isimler dile getirdi. Mass Effect'in bu açıdan "manevi öncüsü" sayıldığını yazan yayınlar da var.
3DO sürümü 1994'te Crystal Dynamics tarafından yapıldı ve yaklaşık 11 saatlik seslendirme taşıyordu. 2002'de bu sürümün kaynak kodu GPL, oyun içeriği CC BY-NC-SA 2.5 lisansıyla açıldı; bu, açık kaynaklı The Ur-Quan Masters'ın temelini oluşturdu. Reiche ve Ford sonradan Pistol Shrimp Games'i kurdu ve devam oyunu Free Stars: Children of Infinity için Nisan-Mayıs 2024'te yaptıkları Kickstarter kampanyasında 650.000 doları aştı. Seride Star Control 3 (1996) Legend Entertainment'ın yaptığı bir devam oyunuydu; Free Stars ise bu oyunun hikâyesini atlayacak. Steam'de ayrıca Star Control: Origins adlı ayrı bir oyun da bulunuyor; bu yazıdaki oyun o değil.
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
Orijinal oyun 1992'de MS-DOS için, 1994'te 3DO için çıktı. Bugün iki yolla oynanabilir: Steam'de, Stardock'un yayımladığı "Star Control I and II" paketi (19 Ekim 2017, Windows) iki oyunu orijinal hâlleriyle sunuyor ve ücretli. Alternatif olarak açık kaynaklı The Ur-Quan Masters ücretsiz indirilebiliyor: SourceForge'daki proje sayfasına göre proje GNU GPL v2 ile dağıtılıyor ve Linux, Windows, macOS ve diğer SDL destekli sistemlerde çalışıyor.
Steam sürümü yalnızca İngilizce; Türkçe arayüz, altyazı ya da seslendirme yok. Oyun çok yoğun metin ve mizah içerdiği için İngilizce bilmek oyunun keyfini doğrudan etkiliyor.
Kimlere uygun, benzer oyunlar
Hikâyeyi, diyalogları ve sınırsız keşif hissini hızlı grafiklerden daha çok önemseyenlere uygun. Eski bir DOS oyunu olduğu için arayüzü ve tempo bugünün standartlarına göre ağır kalabilir. Aynı ruhu taşıyan daha yeni oyunlar arasında Mass Effect, Starfield, No Man's Sky ve strateji tarafında Stellaris var.
Benzer oyunlarTümü →
Starflight (1986): oynanışı ve oyundaki gerçek yıldız türleri, ötegezegen bilimiBinary Systems1986 · PC (MS-DOS), Amiga, Commodore 64, Atari ST, Macintosh, Sega Mega Drive/Genesis
Phantasy Star (1987): oynanışı ve oyundaki gerçek Algol yıldızı, çift yıldız bilimiSega1987 · Sega Master System, Nintendo Switch (SEGA AGES); ayrıca Game Boy Advance, PlayStation 2 sürümleri
Xenoblade Chronicles X: oynanışı ve oyundaki gerçek ötegezegen, yıldız gemisi bilimiMonolith Soft2015 · Wii U, Nintendo Switch, Nintendo Switch 2
Star Ocean: The Second Story R: oynanışı ve oyundaki gerçek warp, ötegezegen bilimiSquare Enix, Gemdrops2023 · PC (Windows), PlayStation 4, PlayStation 5, Nintendo Switch, Nintendo Switch 2
Sea of Stars: oynanışı ve oyundaki gerçek gündönümü ve tutulma bilimiSabotage Studio2023 · PC (Steam, GOG), PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S, Nintendo Switch, Nintendo Switch 2, iOS, Android
Star Trek Online: oynanışı ve oyundaki gerçek warp sürücüsü, solucan deliği, NASA bağıCryptic Studios2010 · PC (Windows), PlayStation 4, Xbox One
























