Factorio: Space Age: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit, lav gezegeni bilimi
Factorio: Space Age, fabrika kurma oyununu uzaya taşıyor: dört yeni gezegen ve gezegenler arası yük taşıyan uçan platformlar var. Oyun, asteroit yakıtını, lav dünyalarını ve mikroçekimi gerçek keşiflerle karşılaştırıyor.
- Tür
- Hayatta kalma / inşa
- Çıkış yılı
- 2024
- Geliştirici
- Wube Software
- Yayıncı
- Wube Software
- Platformlar
- PC (Windows, macOS, Linux)
- Türkçe dil desteği
- Temel oyunda Türkçe arayüz var; Space Age mağaza sayfasında Türkçe listelenmiyor
Factorio: Space Age, Çek stüdyosu Wube Software'in fabrika kurma oyunu Factorio'nun 21 Ekim 2024'te çıkan ücretli genişlemesi. Oyuncu bu kez yalnızca kendi gezegeninde değil, başka dünyalarda da üretim hatları kuruyor ve gezegenler arasında yük taşıyan uçan fabrikalar, yani uzay platformları işletiyor. Space Age'i oynamak için temel oyuna sahip olmak gerekiyor.
Factorio: Space Age ne anlatıyor?
Temel oyunda, bilinmeyen bir gezegende kaynak çıkarıp araştırma yaparak otomatik bir sanayi kuruyorsunuz; yolun sonunda uzaya roket fırlatmak var. Space Age, tam bu noktadan devam ediyor. Genişlemenin resmî tanıtımına göre roket fırlatıldıktan sonra yolculuk sürüyor: yeni dünyalar keşfediyor, onların kendine özgü kaynaklarını kullanarak daha ileri teknolojilere ulaşıyor ve gezegenler arası bir platform filosunu yönetiyorsunuz. Oyunun asıl amacı, bir uzay platformunu güneş sisteminin kıyısına ulaştırmak.
Genişleme dört yeni gezegen getiriyor: Vulcanus, Fulgora, Gleba ve Aquilo. Üstelik her biri aynı fabrikayı aynı biçimde kurmanıza izin vermiyor; her gezegenin kendi zorluğu, kaynağı ve düşmanı var. Bu yüzden Space Age, tek bir büyük fabrikadan çok, birbirine yük gönderen farklı fabrikalar ağını yönetmeye benziyor.
Nasıl oynanır?
Factorio'nun çekirdeği hep aynı: kaynak çıkar, makineyi kur, hattı otomatikleştir, araştırmayı ilerlet ve fabrikanı saldırılardan koru. Steam sayfasında anlatıldığı gibi oyuna elle ağaç kesip maden çıkararak başlıyor, kısa sürede büyük güneş tarlaları, petrol rafinerileri ve inşaat robotları olan bir sanayi gücüne dönüşüyorsunuz. Bu sürede gezegenin yerli canlıları fabrikanıza saldırıyor. Oyun hem tek başına hem eş zamanlı çok oyunculu oynanabiliyor; mod desteği ve harita düzenleyicisi de var.
Space Age ile eklenenler şöyle:
- Uzay platformları: Gezegenler arası taşımanın omurgası. İtici motorlarla hareket ediyorlar; yolculuk sırasında gelen asteroitleri savunma silahlarıyla vuruyor, küçük asteroit parçalarını toplayıp ezerek itici yakıtı ve mühimmata dönüştürüyorsunuz.
- Vulcanus: Volkanik, lav nehirleriyle dolu bir gezegen. Tungsten çıkarıyor, lavdan erimiş demir ve bakır elde ediyorsunuz; wiki'nin "demolisher" dediği, devasa kırkayak benzeri yaratıklarla uğraşıyorsunuz.
- Fulgora: Gece boyunca şimşek fırtınalarının çıktığı, antik kalıntılarla dolu bir çöl. Yıldırım çubukları ve toplayıcıları hem fabrikayı koruyor hem elektrik üretiyor; hurda geri dönüştürülerek malzeme ve holmiyum elde ediliyor.
- Gleba: Nemli, bataklık, mantar ve bitki örtüsüyle kaplı bir gezegen. Tarım kuleleriyle bitki yetiştiriyorsunuz, ama ürünler bozuluyor: wiki'ye göre süreler birkaç dakikadan iki saate kadar değişiyor. Bu yüzden depo yapmak yerine hızlı akış kurmak gerekiyor.
- Aquilo: Don ve buzla kaplı, amonyaktan bir okyanusu olan uzak bir dünya. Makineler ısıtılmazsa donuyor; ısı boruları ve buz platformları şart; füzyon gibi ileri teknolojilerin kilidi burada açılıyor.
- Kalite sistemi ve yükseltilmiş raylar: Her eşya ve makine Normal'den Efsanevi'ye beş kaliteden birinde üretilebiliyor; trenler ise çok katlı raylarla engellerin üstünden geçebiliyor. Bir de geri dönüşüm makinesi var.
Müzikler Çek besteci Petr Wajsar'a ait. Her yeni gezegen için bir saatten uzun orkestral müzik var.
Oyundaki bilim
Factorio'nun bilimi bir fizik simülasyonundan çok, gerçek mühendislik sorunlarının mantığına dayanıyor: kaynaklar, enerji, lojistik, ısı ve zaman. Space Age bu mantığı güneş sistemine taşıyor ve bazı yerlerde gerçek keşiflerle şaşırtıcı bir yakınlık kuruyor.
Uzay platformu: ağırlıksızlık değil, serbest düşüş
Wiki'ye göre uzay platformları "çekimsiz" bir ortamda hareket ediyor. Gerçekte Dünya yörüngesinde ağırlıksızlık çekimin yokluğu değil. NASA'nın açıklamasına göre yaklaşık 250 mil (yaklaşık 400 km) yükseklikte, yani Uluslararası Uzay İstasyonu'nun yörüngesine yakın bir yerde çekim, yüzeydeki gücün yüzde 88,8'i kadar. İstasyon ve içindekiler Dünya'ya düşüyor, ama saatte yaklaşık 28.000 kilometre hızla yanal gittikleri için Dünya'nın etrafında düşüyorlar. NASA buna mikroçekim diyor ve değeri yaklaşık 1×10⁻⁶ g olarak veriyor. Oyunun "çekimsiz" tanımı bir basitleştirme; oyun yukarıdan bakılan bir görünümde geçtiği için bu fark oyuncunun karşısına hiç çıkmıyor. İstasyon hakkında ISS ne kadar hızlı gider yazımıza bakabilirsiniz.
Güneş enerjisi mesafeyle zayıflar
Space Age'de güneş paneli verimi her gezegende farklı: Wiki'ye göre Vulcanus'ta yüzde 400, Fulgora'da yüzde 20, Gleba'da yüzde 50 ve Aquilo'da yalnızca yüzde 1; yörüngede ise yine farklı oranlar var. Gerçekte de güneş ışığı Güneş'ten uzaklaştıkça hızla azalıyor. NASA'ya göre Jüpiter, Dünya'nın aldığı ışığın yaklaşık yüzde 4'ünü alıyor ve Juno, o mesafede çalışan ilk güneş enerjili NASA aracı; Juno'nun üç güneş paneli kolu, her biri yaklaşık 9 metre uzunluğunda. Yani Aquilo'daki "neredeyse hiç güneş yok" sorunu uydurma değil; Juno bunu büyük panel kollarıyla çözdü. Juno ayrıntıları için Juno'nun Jüpiter bilançosu yazımıza bakın.
Yıldırım ve Jüpiter
Fulgora'nın gece fırtınaları oyunda tehdit olduğu kadar enerji kaynağı da. Gerçekte yıldırım yalnızca Dünya'da değil, başka gezegenlerde de var. NASA'nın Juno bulgularına göre Jüpiter'deki yıldırımlar Dünya'dakinden farklı: Dünya'da yıldırım ekvator yakınındaki su bulutlarında çıkarken Jüpiter'de amonyak ve su çözeltisinden oluşan bulutlarda ve kutuplara yakın bölgelerde yoğunlaşıyor. Yıldırım enerjisini oyundaki gibi düzenli biçimde toplayan gerçek bir sistem örneği bulamadım; bu, oyunun bilinçli bir kurgusu. Jüpiter'i genel olarak merak ediyorsanız Jüpiter sayfası var.
Lav dünyaları gerçekten var
Vulcanus bilinen bir gezegenin kopyası değil, ama lav gezegenleri gerçek. NASA'nın ötegezegen kataloğuna göre 55 Cancri e, "süper Dünya" sınıfında bir gezegen: yarıçapı Dünya'nınkinin yaklaşık 1,875 katı, kütlesi yaklaşık 7,99 katı; yıldızına yalnızca 0,01544 astronomik birim uzaklıkta ve bir turunu 17 saatten kısa sürede tamamlıyor. NASA bu dünyayı "küresel bir lav okyanusu" olan bir gezegen olarak tanımlıyor. Ayrıca Webb'in gözlemleri üzerine TOI-561 b gibi başka lav dünyaları da inceleniyor. Oyun, bu uç koşulları yaşanabilir olmayan ama sömürülebilir bir sanayi dünyasına çeviriyor.
Asteroitlerden yakıt: yerinde kaynak kullanımı
Space Age'de platformlar, asteroit parçalarını yakıta ve mühimmata çeviriyor. Bu fikir gerçek uzay çalışmalarında "yerinde kaynak kullanımı" olarak biliniyor. NASA'nın OSIRIS-REx aracı 8 Eylül 2016'da fırlatıldı, Bennu asteroitinden 20 Ekim 2020'de örnek aldı ve 121,6 gramlık örneği 24 Eylül 2023'te Dünya'ya getirdi. Analizler, örnekte su taşıyan mineraller ve karbon bazlı bileşikler buldu. Psyche aracı ise 13 Ekim 2023'te fırlatıldı ve Ağustos 2029'da, demir-nikel açısından zengin olduğu düşünülen 16 Psyche asteroidine varması planlanıyor. Su, hidrojen ve oksijene ayrıştırılabildiği için kuramsal olarak roket yakıtı olabilir; oyunun ezip yakıta çevirdiği asteroit parçaları bu fikrin çok basitleştirilmiş bir karşılığı. Bir asteroitten yakıt üretimini gerçek bir görevde göstermiş bir örnek doğrulayamadım. Daha fazlası için uzay madenciliği, Bennu ve Psyche sayfalarına bakın.
Gleba ve uzayda bitki yetiştirmek
Gleba'nın bozulan ürünleri bir lojistik oyunu gibi görünüyor; yine de gerçek bir sorunun yankısı: uzun görevlerde taze yiyecek ve bitki. NASA'nın Veggie sistemi, Uluslararası Uzay İstasyonu'nda kırmızı marul, Çin lahanası ve cüce domates gibi bitkiler yetiştirdi; zinya çiçekleri ise Veggie'de çiçek açan ilk bitki oldu. Amaç, astronotlara sürdürülebilir bir yiyecek kaynağı sunmak. Oyun bunu bir üretim zorluğuna çeviriyor. Güncel bir deney için MVP-Plant-02 haberimize bakabilirsiniz. "Gleba" adı da biyolojiden geliyor: bazı mantarların sporla dolu, etli iç kütlesine bu ad verilir.
Oyun neyi bilerek basitleştiriyor?
- Gezegenler arası yolculuklar oyun temposuna uyacak şekilde ayarlanmış; gerçekte Dünya ile Mars arasındaki en yakın mesafe bile 54,6 milyon kilometre (NASA).
- Asteroit işleme, yakıt üretimi ve uzay platformu inşası tek bir fabrika hattı gibi çalışıyor.
- Vulcanus, Fulgora, Gleba ve Aquilo'nun gerçek bir gezegene doğrudan dayandırıldığını belirten bir açıklama bulamadım; gerçek bilimle bağlantıları ilham düzeyinde.
- Yıldırım ya da lav enerjisinin bu ölçekte kullanılması kurgu.
Geliştirme hikâyesi, eleştiriler ve ödüller
Wube Software Prag merkezli bir Çek stüdyosu; Factorio'nun tasarım lideri Michal Kovařík. Oyun 31 Ocak - 3 Mart 2013 arasındaki bir Indiegogo kampanyasıyla 17.000 avroluk hedefi aşarak 21.626 avro topladı, 25 Şubat 2016'da Steam'de erken erişime çıktı ve 14 Ağustos 2020'de 1.0 sürümüne ulaştı. Nintendo Switch sürümü 28 Ekim 2022'de geldi. Space Age'in tarihi ise 21 Ekim 2024. Steam sayfasındaki Metacritic puanı temel oyun için 90.
Aynı türde, otomasyonu galaksi ölçeğine taşıyan bir başka uzay oyunu için Dyson Sphere Program sayfasına bakabilirsiniz. Space Age'in satış rakamlarını ve ödüllerini resmî bir açıklamadan doğrulayamadığım için yazmıyorum.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=OiczN-8QKDA
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
Space Age, Windows, macOS ve Linux'ta çalışıyor; Factorio'nun resmî sitesinde, Steam'de ve GOG'da satılıyor ve temel oyuna sahip olmayı gerektiriyor. Temel Factorio'nun Switch (2022) ve Switch 2 (Aralık 2025) sürümleri de var, ancak Space Age'in konsol sürümü hakkında doğrulanmış bir bilgi bulamadım. Oyun ücretli; temel oyunun ücretsiz bir Steam demosu var.
Dil konusunda: Steam'deki temel Factorio sayfasında Türkçe arayüz listeleniyor; ancak Space Age'in kendi sayfasındaki dil listesinde Türkçe yok. Genişlemenin yeni metinlerinin Türkçeye ne kadarının çevrildiğini doğrulayamadım; bu nedenle Space Age için Türkçe desteğinden emin değilim.
Kimlere uygun, benzer oyunlar
Üretim hatlarını, otomasyonu ve lojistik bulmacayı sevenlere göre; ama sabır ister. Savaştan çok planlama, bir sorunu çözüp bir başkasını yaratmak ve fabrikayı sürekli geliştirmek hoşunuza gidiyorsa oyun saatlerce sürebilir. Benzer oyunlar arasında Dyson Sphere Program, uzay mühendisliğini fiziğe daha yakın deneyimlemek için Space Engineers ve Oxygen Not Included var.
Benzer oyunlarTümü →
Breathedge: oynanışı ve oyundaki gerçek oksijen, vakum, uzay cenazesi bilimiRedRuins Softworks2018 · PC, Nintendo Switch, PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S
Interstellar Rift: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit kuşağı, madencilik, roket bilimiSplit Polygon2015 · PC (Windows)
Starbound: oynanışı ve oyundaki gerçek ötegezegen, Venüs, radyasyon bilimiChucklefish2013 · PC (Windows, macOS, Linux), Xbox One, Xbox Series X|S
Stationeers: oynanışı ve oyundaki gerçek yaşam destek, atmosfer, Europa, Mars bilimiRocketWerkz2017 · PC (Windows)
Ostranauts: oynanışı ve oyundaki gerçek Newton uçuşu, yaşam destek, Venüs bilimiBlue Bottle Games2020 · PC (Windows)
Space Haven: oynanışı ve oyundaki gerçek yaşam destek, oksijen, yapay yerçekimi bilimiBugbyte Ltd.2020 · PC (Windows, macOS, Linux)
























