Norby serisi okuma sırası (Isaac ve Janet Asimov): kitaplar ve nereden başlanır

Norby, Isaac Asimov ile Janet Asimov'un birlikte imzaladığı, çocuk ve genç okura yönelik bir bilimkurgu dizisidir. İlk kitap Norby, the Mixed-Up Robot 1983'te Walker & Co. tarafından yayımlandı. Serinin kahramanı, bir Uzay Akademisi öğrencisi olan Jeff Wells ile "karışık yapılı" ikinci el bir robot olan Norby'dir. Bu sayfa serinin okuma sırasını, kaç kitaptan oluştuğunu ve nereden başlanacağını anlatır.

Seri ne anlatıyor?

İlk kitapta olaylar Mars'taki akademi ile Dünya'da, özellikle Manhattan'da geçer. Jeff Wells derslerinde yardıma ihtiyaç duyan bir öğrencidir ve küçük bir robot satın alır. Ama bu robot sıradan değildir: Norby'nin minik bir yerçekimi karşıtı aygıtı vardır ve daha önce hiçbir robotta görülmemiş bir yetenekle hiperuzayda "sıçrama" yapabilir. Bu iki yetenek, ikiliyi hem tehlikelere hem maceralara sürükler; sonraki kitaplarda da olay örgüsünün temel kaynağı olarak kalır.

Serinin yan karakterleri arasında Jeff'in ağabeyi Fargo Wells, Albany Jones ve Amiral Boris Yobo bulunur. İlk kitaptaki kötü karakter, evrene egemen olmayı planlayan Ing'dir (kitapta "Nankör Ing" olarak anılır). Kitaplar ilerledikçe Jeff ile Norby'nin maceraları başka gezegenlere, geçmişe ve hatta başka bir evrene uzanır.

Okuma sırası ve kaç kitap var?

Serinin tek bir sıralaması vardır: kitaplar yayın sırasıyla okunur. Doğrulayabildiğimiz kaynaklar ayrı bir "evren içi" kronoloji vermiyor; bu yüzden yayın sırası aynı zamanda önerilen okuma sırasıdır. Isaac Asimov'un bibliyografyasına göre 1983 ile 1991 arasında Walker tarafından basılan on Norby kitabı vardır. Bunlara, 1997'de Janet Asimov'un tek başına yazdığı Norby and the Terrified Taxi eklenir. Bu nedenle bazı kaynaklar serinin 11, bazıları ise (derleme ciltlerle birlikte) 12 kitap içerdiğini yazar.

Sıra	Kitap	İlk yayın
1	Norby, the Mixed-Up Robot	1983
2	Norby's Other Secret	1984
3	Norby and the Lost Princess	1985
4	Norby and the Invaders	1985
5	Norby and the Queen's Necklace	1986
6	Norby Finds a Villain	1987
7	Norby Down to Earth	1988
8	Norby and Yobo's Great Adventure	1989
9	Norby and the Oldest Dragon	1990
10	Norby and the Court Jester	1991
11	Norby and the Terrified Taxi (yalnız Janet Asimov)	1997

Ayrıca seriden derleme ciltler de basılmıştır: The Norby Chronicles (1986), Norby: Robot for Hire (1987) ve Norby Through Time and Space (1988). Bunlar kataloglarda mevcut kitapların bir araya getirilmiş basımları olarak yer alır; ilk kitaptan başlayan okurun ayrıca edinmesi gerekmez.

Serinin özeti

Bu bölüm yalnız her kitabın çıkış noktasını anlatır; hiçbir kitabın sonunu açmaz.

Kitapların ortak yanı, Jeff'in seri boyunca büyüyen bir genç olarak maceralara karışmasıdır; beşinci kitapta on dört, altıncı kitapta on beş yaşındadır.

İlk kitapta Jeff ve Norby, evrene egemen olmak isteyen Ing'in karanlık planlarının içine düşer. İkinci kitapta bilim insanları, Norby'nin yerçekimi karşıtı yeteneğinin sırrını öğrenmek için onu kaçırmaya çalışır; ikili ejderhaların yaşadığı Jamya gezegeninde bundan daha değerli bir sırrın izine rastlar. Üçüncü kitapta Izz gezegenine gidip kayıp bir prensesin kurtarılmasına yardım ederler; dördüncü kitap onları tuhaf bir gezegendeki yeni maceralara sürükler.

Beşinci kitap seriyi zamanda yolculuğa açar: on dört yaşındaki Jeff ve Norby 1785 Fransa'sına savrulur, değerli bir kolye ve saray siyasetinin içine girer, Dünya için kazara alternatif gelecekler yaratırlar. Altıncı kitapta zamanda ileri geri gider ve başka bir evrendeki bir gezegende tutsak düşerler. Yedinci kitapta Jeff, Norby ile akademiden ayrılıp Dünya'ya döner ve ağabeyinin, "vurulmuş" robotlar ile çalınan bilgisayar parçalarıyla ilgili bir gizemi çözmesine yardım eder.

Sekizinci kitapta Amiral Yobo'nun aile araştırması için tarih öncesi çağlara yaptıkları yolculuk tehlikeli bir maceraya dönüşür. Dokuzuncu kitapta ejderhaların gezegenine giderek Büyük Ejderha'nın doğum günü partisine katılırlar. Onuncu kitapta Izz'deki oyuncak ve oyun fuarında kayıp bir robotu ve gezegenin bilgisayar sistemine sabotaj yapan kötü karakteri ararlar. 1997 tarihli son kitapta ise Dünya'ya dönerler; Manhattan'da robot beyinli bir taksi, Büyük Garc'ın "Birincil Bilgisayar"la bağlantısını araştırmalarına yardım eder.

Bu özet, kitapların kataloglardaki tanıtım metinlerinden derlenmiştir. Seri boyunca macera, fantezi (ejderhalar, prenses) ve zaman yolculuğu gibi unsurlar bilimkurguyla birleşir; her kitap kendi macerasını tamamlayan bir yapıdadır.

Yazarlar ve yazıldığı dönem

Isaac Asimov, 1920 dolaylarında Sovyet Rusya'nın Petroviçi köyünde doğdu ve 6 Nisan 1992'de New York'ta öldü. Yazdığı ya da derlediği kitapların sayısı 500'ü aşar. Çocuk ve gençlere yönelik bilimkurgusu da vardı: 1950'lerde "Paul French" takma adıyla yazdığı altı kitaplık Lucky Starr serisi bunun en bilinen örneğidir. Robotlarla ilgili anlatıları ise Ben, Robot ve Çelik Mağaralar gibi kitaplarda işlenir. Norby, bu çizginin 1980'lerdeki devamıdır; robotu ise çocuk kitabının tonuna uygun, karışık yapılı bir yoldaştır.

Janet Asimov (1926-2019) psikiyatrist, psikanalist ve bilimkurgu yazarıdır. Isaac Asimov ile 30 Kasım 1973'te evlendi. Isaac Asimov'un kendi anlatımına göre Norby kitaplarının büyük bölümü Janet'e aittir: ilk kitabın yaklaşık yüzde 90'ını o yazmış, Isaac metni gözden geçirip düzenlemiştir. Asimov, adının kitapta satışları artırmak için istendiğini söylemiştir. Bu yüzden serinin yazarlığı söz konusu olduğunda Janet Asimov'un adını öne çıkarmak yerindedir; 1997'deki son kitap da yalnız onun imzasını taşır.

Serideki bilim

Norby'nin iki sıra dışı yeteneği, gerçek fizikle ilginç bir karşılaştırma sunar. Yerçekimi karşıtı aygıt için bilinen fizikte kütleçekimini perdeleyen ya da tersine çeviren bir cihaz yoktur; genel görelilik kütleçekimini, kütlenin uzay-zamanı eğmesi olarak tanımlar ve bu eğrilik "kapatılabilen" bir kuvvet gibi davranmaz. Bu nedenle Norby'nin aygıtı bilimsel bir öngörü değil, hikâyenin sağladığı bir kolaylıktır.

Hiperuzay sıçraması ise ışıktan hızlı yolculuk fikrinin bir çeşididir. Özel görelilik, kütleli bir cismin ışık hızına ulaşamayacağını söyler. Kuramsal çalışmalarda uzay-zamanın kendisini bükerek benzer bir etki yaratmayı öneren fikirler (örneğin Alcubierre sürücüsü) vardır, ama bunların deneysel bir karşılığı yoktur. Serideki zaman yolculukları için de durum aynıdır; konunun fizik tartışması zaman yolculuğu sayfasında özetlenmiştir ve kitaplardaki gibi serbestçe geçmişe gidip dönmeyi mümkün kılan bilinen bir mekanizma yoktur.

Kitabın başlangıç mekânı Mars ise gerçek verilerle kıyaslanabilir. NASA'nın verdiği değerlere göre Mars'ın yarıçapı 3.390 kilometredir, bir günü (sol) 24,6 saat sürer ve yılı 687 Dünya günüdür. Gezegen Güneş'ten ortalama 228 milyon kilometre, yani yaklaşık 1,5 astronomik birim uzaktadır. Yüzey sıcaklığı yaklaşık 20 °C ile -153 °C arasında değişir; atmosfer ağırlıklı olarak karbondioksit, azot ve argondan oluşan ince bir tabakadır. Mars'ın iki küçük uydusu vardır: Phobos ve Deimos (ayrıntı için Mars ve Phobos ve Deimos sayfaları). Bu koşullar, kitaptaki Mars akademisinin gerçekte kapalı ve basınçlı yapılar gerektireceği anlamına gelir.

Küçük yardımcı robotlar fikri günümüzde bilimkurgu olmaktan çıkmaya başlıyor. Sitemizde bu alandaki gelişmelere şu haberlerden bakabilirsiniz: NASA ve Google'dan uzay için yardımcı robot denemesi ve Robot yörüngede ilk otonom inşaatı yaptı.

Etkisi ve ödülleri

Doğrulayabildiğimiz kaynaklarda Norby kitapları için bir ödül kaydı yok. Seri, Asimov'un geniş külliyatı içinde çocuk ve genç okur için hafif bir macera hattı olarak yer alır. Etkisi, bilimkurguyu gençlere yaklaştırmasından ve Asimov'un robot anlatılarını daha hafif bir tonda sürdürmesinden gelir. Kataloglarda serinin 2015 ve 2024'te yeniden basımları ve ilk kitabın İbranice çevirisi görülür; bu da serinin yayın ömrünün uzun olduğunu gösterir.

Uyarlamaları

Doğrulayabildiğimiz kaynaklarda Norby serisinin film ya da dizi uyarlaması yok. Sitede de seriye bağlanabilecek bir film veya dizi sayfası bulunmuyor.

Karakterleri

• Norby kimdir? Isaac ve Janet Asimov'un hiperuzay robotu

Nereden başlanır?

Seri yayın sırasıyla okunmaya uygundur ve ilk kitaptan başlamak en doğrusudur: Norby, the Mixed-Up Robot hem karakterleri hem de robotun yeteneklerini tanıtır. Sonraki kitapları ayrı ayrı okumak da mümkündür, ama karakterler ve yetenekler ilk kitaplarda kurulduğu için yayın sırası daha güvenlidir. Kitaplar kısadır; kataloglarda sayfa sayıları 96 ile 166 arasında görünür. Bu nedenle bilimkurguya yeni başlayan bir genç ya da bu türü çocuğuyla birlikte okumak isteyen bir aile için uygun bir giriştir.

Yetişkin okura yönelik Asimov için Vakıf okuma sırası ile devam edebilirsiniz. Çocuklara uzayı genel olarak anlatmak isteyenler için Çocuklar için uzay rehberi de faydalı olacaktır.