Stoke Space Cape Canaveral'da ikinci rampa kuruyor, Planet ile fırlatma anlaşması imzaladı

Tamamen yeniden kullanılabilir Nova roketini geliştiren Stoke Space, Cape Canaveral'daki fırlatma kompleksini büyütüyor. Şirketin 6 Kasım'daki duyurusuna göre şirkete Space Launch Complex 14'ün (SLC-14) kuzeyine doğru genişleme için "giriş hakkı" tanındı; bu alan ikinci bir fırlatma rampasının inşasına imkân tanıyacak. Üç gün sonra, 9 Kasım'da, Dünya gözlem uyduları üreten Planet ile Nova üzerinde uçmayı öngören çoklu fırlatma anlaşması geldi. İki haber birlikte okunduğunda şirketin bir prototip roketten düzenli fırlatma işletmesine geçme hedefi görünür hale geliyor.

Stoke'un açıklamasına göre anlaşma kapsamındaki Planet uyduları, genişleyen SLC-14'ten Nova ile yörüngeye çıkacak. Fırlatma sayısı ve tarihler açıklanmadı; duyuruda yalnızca görevlerin Planet'in takvimine göre planlanacağı belirtiliyor. Planet'in kendi açıklamasına göre şirket, fırlatma tarihlerini ve hedef yörünge düzlemlerini belirleyebileceği "birincil yük" haklarına sahip olacak. Bu ayrıntı önemli: küçük uydular genellikle bir roketin yerini başka müşterilerle paylaşır (ortak yolculuk), bu durumda tarih ve yörünge büyük ölçüde roketin ana müşterisine bağlıdır. Birincil yük hakkı ise takvim ve yörünge üzerinde söz sahibi olmak anlamına gelir.

Rampa neden önemli?

Bir roketin yılda kaç kez uçabileceğini yalnızca roketin kendisi değil, rampa da belirler. Yeniden kullanılabilir bir aracın amacı, her uçuşun maliyetini ve hazırlık süresini düşürerek fırlatma sıklığını artırmaktır; tek rampa ise bu sıklığın tavanını belirler. Stoke, ikinci rampayı tam da bu nedenle "yüksek sıklıklı, tamamen yeniden kullanılabilir fırlatma" için gerekli görüyor.

SLC-14 tarihî bir yer: Stoke'un duyurusunda rampanın, 1962'de John Glenn'in yörünge uçuşunu fırlattığı alan olduğu hatırlatılıyor. Şirket, bu alanın 2023'teki rekabetçi bir sürecin ardından 2024'te kendisine lisanslandığını ve yaklaşık bir yıldan biraz uzun bir sürede yeniden etkinleştirildiğini belirtiyor. Duyuruda alıntılanan Albay Brian Chatman, her yeni fırlatma sağlayıcısının ülkenin uzaya erişimini güçlendirdiğini söylüyor; Stoke'un fırlatma başkan yardımcısı Brian Wemple ise fırlatmanın geleceğini bu tarihî zeminde inşa etmenin bir onur olduğunu ifade ediyor.

Savunma desteği ve para

Genişleme yalnızca bir kullanım izniyle sınırlı değil. Savunma Bakanlığı'nın Stratejik Sermaye Ofisi'nin 26 Ekim'de duyurduğu, basında aktarıldığı kadarıyla 150 milyon dolarlık koşullu kredi taahhüdü, ikinci rampanın finansmanının bir parçasını oluşturacak. Kredinin kesinleşmesi şirketin çeşitli mali, hukuki ve teknik gereklilikleri yerine getirmesine bağlı; yani şimdilik bir taahhütten söz ediyoruz, ödenmiş bir paradan değil. Stoke ayrıca eylülde 1 milyar dolarlık özel sermaye topladığını açıklamıştı. Duyurularda Uzay Kuvvetleri ve Savunma İnovasyon Birimi gibi devlet ortaklarının teknoloji geliştirme desteğine de atıf yapılıyor.

Nova'nın takvimi

Stoke'un yayımladığı zaman çizelgesine göre Nova Pathfinder'ın ilk yörünge uçuşu 2027'nin ilk bölümünde SLC-14'ten yapılacak. Eylülde tanıtılan daha büyük Nova Block 2 ise alçak Dünya yörüngesine 15 ton taşıyacak biçimde tasarlandı ve 2029'da operasyonel hale gelmesi planlanıyor. Bu tarihler şirketin hedefleri; roket sektöründe ilk uçuş takvimlerinin kaydığı sık görüldüğü için kesin vaat olarak okunmamalı. Planet'in anlaşması da bir "ilk uçuşta" değil, bu geliştirme yolunun ilerleyen aşamalarında yapılacak görevlere dair.

Planet için bu hamle, fırlatma tedarikini tek sağlayıcıya bağlı bırakmama stratejisinin devamı. Yeni fırlatıcılarla erken anlaşma yapmak hem fiyat hem de takvim esnekliği sağlayabiliyor, ancak karşılığında henüz uçmamış bir roketin gecikme riskini üstlenmek anlamına geliyor. Açık soru şu: Nova Pathfinder 2027'de gerçekten yörüngeye ulaşabilecek mi ve ikinci rampa, ilk rampa ilk müşteri yükünü fırlatmadan önce ne kadar ilerleyecek? Bu sorunun yanıtı önümüzdeki aylarda Stoke'un test ve entegrasyon duyurularında netleşecek.