WhatsApp X Facebook Telegram LinkedIn E-posta

Scott Kelly

ISS'te 340 gün kalarak yıllık görev yapan astronot; ikizi Mark ile yürütülen NASA İkiz Çalışması'nın uzaydaki denekti.

Doğum tarihi: 21 Şubat 1964
Ülke: ABD
Görevi: Emekli astronot ve deniz havacısı
Kurum: NASA (emekli); ABD Deniz Kuvvetleri (emekli)
Rolü: Astronot

Scott Kelly, dört uzay uçuşuyla tanınan emekli bir Amerikan astronotu ve deniz havacısıdır. Mart 2015'ten Mart 2016'ya kadar Rus kozmonot Mihail Kornienko ile birlikte Uluslararası Uzay İstasyonu'nda (ISS) neredeyse bir yıl, 340 gün kaldı. Bu uzun görev, insan vücudunun Mars gibi uzak hedeflere yapılacak yolculuklara dayanıp dayanamayacağını anlamak için tasarlanmış bir deneydi. Kelly'nin tek yumurta ikizi Mark Kelly de astronottu; ikizin Dünya'da kalması, bilim için eşsiz bir karşılaştırma imkânı sundu.

Hayatı

Scott Joseph Kelly, 21 Şubat 1964'te New Jersey'nin Orange kentinde, ikizi Mark ile birlikte doğdu. Anne babaları polis memuruydu. West Orange'da büyüyen kardeşler 1982'de lise mezunu oldu. Scott lise yıllarında acil tıp teknisyeni olarak çalıştı. Maryland Üniversitesi'ndeki ilk yılında Tom Wolfe'un "The Right Stuff" (Doğru Malzeme) kitabını okuyup deniz havacılığına yöneldi; New York Eyalet Üniversitesi Denizcilik Koleji'ne geçti, Deniz Kuvvetleri'nin ROTC bursunu aldı ve 1987'de elektrik mühendisliği lisans diplomasını aldı. Sonradan Tennessee Üniversitesi'nden havacılık sistemleri yüksek lisansı yaptı.

Deniz Kuvvetleri'nde asteğmen olarak başladı, Pensacola'da uçuş eğitimini tamamladı ve 1989'da deniz havacısı oldu. F-14 Tomcat uçurdu, USS Dwight D. Eisenhower uçak gemisiyle Kuzey Atlantik ve Basra Körfezi'ne konuşlandı. 1993'te Patuxent River'daki Deniz Test Pilotu Okulu'na kabul edildi; sınıf arkadaşları arasında ikizi Mark da vardı. Test pilotu olarak F-14'ün dijital uçuş kontrol sisteminin geliştirilmesine katkıda bulundu ve bu sistemle uçan ilk pilot oldu. 2012'de kaptan rütbesiyle ve yirmi beş yıllık hizmetin ardından emekli oldu. Kariyeri boyunca 8.000 saatten fazla uçtu, 40'tan fazla uçak tipi kullandı ve 250'den fazla uçak gemisi inişi yaptı.

Uzay yolculukları

Kelly NASA'nın astronot grubuna 1996'da girdi. İlk uzay uçuşu Aralık 1999'da, Discovery'nin pilotu olarak katıldığı STS-103'tü. Bu görevde Hubble Uzay Teleskobu'nun üçüncü bakım ve onarım uçuşu gerçekleştirildi; uçuş sekiz günden kısa sürdü. İkinci uçuşu Ağustos 2007'deki STS-118'di; bu kez mekik komutanı olarak 12 günlük bir ISS montaj görevini yönetti.

Üçüncü uçuşunda Kelly, 9 Ekim 2010'da Soyuz TMA-01M ile ISS'e gitti. Önce uçuş mühendisiydi, 25 Kasım 2010'da Expedition 26'nın komutanlığını devraldı. Bu sırada ikizi Mark'ın eşi, kongre üyesi Gabby Giffords'a Arizona'da silahlı saldırı düzenlendi; Kelly haberi istasyondayken aldı. Mark ise Endeavour'un son uçuşu STS-134'ün komutanıydı.

2012'de Kelly, bir yıllık ISS görevi için seçildi. Ancak ertesi gün gözlerindeki görme bozukluğu nedeniyle sağlık açısından uygun bulunmadı; NASA'ya itiraz etti ve yeniden seçildi. 27 Mart 2015'te Kornienko ve Gennady Padalka ile birlikte Soyuz TMA-16M'ye bindi. Expedition 43'ten 46'ya kadar süren görevde, vücut sıvılarının gözlere etkisi, kan ve idrar örneklerindeki kimyasal değişimler ve bağışıklık gibi pek çok araştırma yürütüldü. 11 Eylül 2015'te Padalka komutayı Kelly'ye devretti ve Kelly, Expedition 45'in komutanı oldu. Ekim, Kasım ve Aralık 2015'te uzay yürüyüşlerine çıkarak Canadarm2'nin bakımını, kablo çekme işlerini, soğutma sistemi onarımını ve takılan bir ray arabasının serbest bırakılmasını üstlendi. Görev 1 Mart 2016'da sona erdi.

İkiz çalışması

Kelly'nin yıl boyu süren uçuşu, ikizi Mark ile birlikte yapılan bir karşılaştırmalı çalışmayla birleşti: Mark Dünya'da kontrol denek olarak kaldı, iki kardeşin genetik, bilişsel ve fizyolojik özellikleri uçuş öncesi ve sonrasında ölçüldü. Sonuçlar, Kelly'nin gen ifadesinde değişiklikler ve telomerlerinde (kromozom uçları) uçuş öncesine göre uzama olduğunu gösterdi. Birkaç ay içinde Dünya yerçekimine yeniden uyum sağladı.

NASA sonrası

Kelly, 1 Nisan 2016'da NASA'dan ayrıldı. Kasım 2016'da Birleşmiş Milletler Dış Uzay İşleri Ofisi'nin (UNOOSA) "Uzay Şampiyonu" olarak atandı. Kasım 2017'de yayımlanan anı kitabı "Endurance: A Year in Space, a Lifetime of Discovery" (Dayanıklılık: Uzayda Bir Yıl, Ömürlük Keşif), yıllık uçuşunu ve hayatını anlatır. 2018'de Viyana'daki UNISPACE+50 konferansında, uzaydaki bir yılın ardından insan potansiyeline duyduğu inancı dile getirdi.

Mirası

Kelly toplamda yaklaşık 520 gün uzayda kaldı; bu, onu en çok uzay deneyimi olan Amerikalılardan biri yapıyor. Bir yıllık görevinden gelen sağlık verileri, Mars'a yapılacak üç yıllık bir yolculukta mürettebatın karşılaşacağı riskleri anlamak için hâlâ başvuru kaynağı olarak kullanılıyor. Kendisi için bu görev, "ekip olarak çalışırsak hayal ettiğimiz her şeyi yapabiliriz" fikrinin kanıtıydı.

Kelly aynı zamanda ISS'teki yaşamı fotoğraflarla anlatan bir hikâye anlatıcısı olarak da tanındı. Dünya'nın görüntülerini sosyal medyada paylaşarak milyonlarca kişiyi uzay yaşamına yaklaştırdı. Anılarında uzun süre ailesinden ve Dünya'dan ayrı kalmanın psikolojik zorluklarını da dürüstçe anlattı; böylece uzun görevlerin yalnızca fiziksel değil, duygusal bir dayanıklılık sınavı olduğunu da gösterdi.