Jerry Pournelle

Jerry Pournelle kimdir?

Jerry Pournelle (tam adıyla Jerry Eugene Pournelle; 7 Ağustos 1933 – 8 Eylül 2017), Amerikalı bilimkurgu yazarı, gazeteci ve havacılık-uzay sanayisinde çalışmış bir araştırmacıdır. En çok Halka Dünya'nın yazarı Larry Niven ile birlikte yazdığı romanlarla tanınır: ilk temas romanı The Mote in God's Eye (1974), kuyruklu yıldız felaketini anlatan Lucifer's Hammer (1977) ve uzaylı istilası romanı Footfall (1985). Sert bilimkurgunun, yani bilimsel ayrıntıya ve fizik yasalarına sadık kalmaya çalışan bilimkurgunun, özellikle de askerî bilimkurgunun önde gelen isimlerinden sayılır.

Pournelle yalnız romancı değildi. 1960'larda Boeing ve başka havacılık kuruluşlarında insan faktörleri ve harekât araştırması (yöneylem araştırması) üzerine çalıştı. Bilgisayar dergisi Byte'taki köşesiyle kişisel bilgisayar çağının en tanınmış yazarlarından biri oldu ve internette ilk günlük tutanlardan biri olarak anılır. Uzay politikasında da etkin bir savunucuydu.

Hayatı

Pournelle, ABD'nin Louisiana eyaletindeki Shreveport'ta doğdu; çocukluğu Tennessee'de, Memphis yakınlarında geçti. Babası radyo reklamcılığında çalışan bir yöneticiydi, annesi öğretmendi. Lise eğitimini Memphis'te Christian Brothers College'da aldı. Kore Savaşı sırasında ABD Ordusu'nda görev yaptı.

Askerlik sonrası önce Iowa Üniversitesi'ne gitti, ardından Washington Üniversitesi'nde okudu. Burada 1955'te psikoloji lisans diplomasını aldı, deneysel istatistik ağırlıklı psikoloji yüksek lisansını tamamladı ve 1964'te siyaset bilimi doktorasını bitirdi. Doktora tezinde siyasi görüşleri iki eksenli bir düzlemde sınıflandıran ve sonradan "Pournelle çizelgesi" diye anılan şemayı geliştirdi.

1959'da Roberta Jane Isdell ile evlendi; çiftin beş çocuğu oldu. 2008'de beyin tümörü nedeniyle ışın tedavisi gördü, Aralık 2014'te felç geçirdi ama 2015 ortasında yeniden yazmaya başladı. 8 Eylül 2017'de Kaliforniya'nın Studio City semtindeki evinde, uykusunda kalp yetmezliğinden öldü.

Havacılık ve uzay sanayisindeki çalışmaları

Pournelle'in bilimkurgu yazarlığından önceki kariyeri, eserlerindeki teknik gerçekçiliğin kaynağıdır. Boeing'de İnsan Faktörleri Laboratuvarı'nın başına geçti. Ekibi, astronotların aşırı sıcak ortamlara dayanıklılığı üzerine öncü deneyler yaptı; Boeing 707 yolcu uçağının yolcu oksijen sisteminin onaylanmasını sağlayan deneysel çalışmalar da bu grubun işiydi. Daha sonra aynı şirkette önerilen yeni silah sistemlerinin stratejik analizini yapan bir grupta sistem analisti oldu.

1950'lerin sonunda Boeing'de harekât araştırması yaparken, yörüngeden bırakılan ağır tungsten çubukların yalnızca hızlarıyla, yani kinetik enerjiyle büyük yıkım yaratabileceği bir silah fikrini ortaya attı. "Project Thor" adını verdiği bu kavram, sonradan halk arasında "Tanrı'nın çubukları" (Rods from God) diye bilindi. Fikrin çekici yanı, nükleer bir bomba gibi radyoaktif kirlilik yaratmamasıydı.

1964'te Aerospace Corporation'a geçti ve ABD Hava Kuvvetleri için 1975'te konuşlandırılacak füze gücünün teknolojilerini değerlendiren kapsamlı Project 75 çalışmasının editörlüğünü yaptı. North American Rockwell'in Uzay Bölümü'nde harekât araştırması müdür yardımcısı olarak Apollo programıyla ilgili işlerde de yer aldı. Hocası Stefan T. Possony ile birlikte yazdığı The Strategy of Technology (1970), ABD'nin askerî akademilerinde ders kitabı olarak okutuldu.

Uzay ve bilimkurgu eserleri

Pournelle, Boeing yıllarından beri Astounding (sonra Analog) dergisinin efsanevi editörü John W. Campbell'a öykü gönderiyordu, ama Campbell ilk kez 1971'de, ölümünden kısa süre önce, onun "Peace with Honor" adlı uzun öyküsünü kabul etti. İlk bilimkurgu öykülerini "Wade Curtis" takma adıyla yayımladı. Eserlerinin ortak dünyası CoDominium adlı gelecek tarihidir: ABD ile Sovyetler Birliği'nin kurduğu ittifak fiilen bir dünya hükûmetine, sonra yıldızlararası bir yönetime dönüşür; çöküşünün ardından yerini İnsan İmparatorlukları alır ve dizi 3051 yılına kadar uzanır. Bu evrendeki Falkenberg's Legion öyküleri, paralı bir piyade birliğinin maceralarını anlatır; Robert A. Heinlein'ın Yıldız Gemisi Askerleri'yle sıkça karşılaştırılır, ama Pournelle teknolojik sıçramalarda çok daha tutumludur. Kendi başına yazdığı kitaplar arasında A Spaceship for the King (1973), High Justice (1974), Dünya'da hapis yerine Mars kolonisine sürgünü seçen bir gencin çiftçi ayaklanmasına katılışını anlatan Birth of Fire (1976) ve Janissaries (1979) sayılabilir. 1973'te Maymunlar Cehennemi serisinin Escape from the Planet of the Apes filminin romanını da yazdı.

Asıl ünü, 1970'lerin ortasında başlayan Larry Niven ortaklığından geldi:

• The Mote in God's Eye (1974): CoDominium evreninde, 3017 yılında geçer. İnsanlığın İkinci İmparatorluğu, bir güneş yelkeniyle ilerleyen yabancı bir aracın gelişiyle "Motie" adı verilen bir türle ilk kez karşılaşır. Moti'ler, farklı işlere uzmanlaşmış alt türlere ayrılmış çok eski bir uygarlıktır ve kaçınılmaz nüfus patlamalarının sürüklediği döngüsel çöküşlerle boğuşur. Roman 1975'te Hugo, Nebula ve Locus ödüllerine aday gösterildi; Heinlein el yazmasını okuyup ayrıntılı önerilerde bulundu ve kitabı yabancılarla temas üzerine yazılmış en iyi öykülerden biri olarak övdü. Devamı The Gripping Hand 1993'te çıktı.
• Inferno (1976): Dante'nin Cehennem'inden esinlenen bu fantastik romanda, bir bilimkurgu toplantısında ölen agnostik bir bilimkurgu yazarı Cehennem'de uyanır ve gördüğü her şeyi bilimsel olarak açıklamaya çalışır. Kitap Hugo ve Nebula ödüllerine aday gösterildi.
• Lucifer's Hammer (1977): Bir amatör gökbilimcinin keşfettiği Hamner-Brown kuyruklu yıldızı, bilim insanlarının güvencelerine rağmen parçalanır ve çekirdeğinin parçaları Avrupa'dan Afrika'ya, okyanuslara kadar pek çok yere çarpar. Volkanik patlamalar, depremler ve dev dalgalar yeni bir buzul çağını başlatır. Roman 1978'de Hugo'ya aday oldu. Gerçek kuyruklu yıldızların yapısını ve çarpma tehlikesini Kuyruklu yıldızlar ve gezegen savunması sayfalarımızda bulabilirsiniz.
• Footfall (1985): Yavru fillere benzeyen Fithp adlı uzaylılar, Bussard ramjet ile itilen dev bir gemiyle Alfa Centauri'den Güneş Sistemi'ne gelir. İnsanlık, Orion Projesi'nin nükleer darbeli itki fikrine dayanan gizli bir savaş gemisi, Michael'ı inşa ederek karşılık verir. Romanda gerçek bilimkurgu yazarlarından esinlenen danışman karakterler de vardır; bunlardan biri Heinlein'ın kılık değiştirmiş hâlidir. Kitap The New York Times çok satanlar listesinde birinci sıraya yükseldi ve 1986'da Hugo ile Locus ödüllerine aday gösterildi.
• Ortaklığın diğer kitapları arasında Oath of Fealty (1981), Steven Barnes'la üçlü yazdıkları, Tau Ceti yıldızının bir gezegenine kurulan ilk insan kolonisini anlatan The Legacy of Heorot (1987) ve Michael Flynn'le birlikte yazdıkları Fallen Angels (1991) bulunur.

Bilimle ilişkisi ve uzay savunuculuğu

Pournelle'in bilimle bağı romanlarının arka planından ibaret değildi. 1970'lerde Galaxy dergisinde "A Step Farther Out" başlığıyla bilim yazıları yayımladı; 1981'de aynı adı taşıyan bir deneme kitabı çıkardı. Yaptığı uzay politikası çalışmalarıyla da tanındı: Ulusal Uzay Politikası Yurttaş Danışma Konseyi'nin (Citizens' Advisory Council on National Space Policy) kurucularından biriydi. Konseyin hazırladığı raporlar, Reagan yönetiminin uzay girişimlerinin bir kısmına ve sonradan Stratejik Savunma Girişimi'ne dönüşecek fikirlerin ilk sürümlerine kaynak oldu. Bu etkinin boyutu tartışmalıdır; Pournelle, konseyin 1983 konuşmasının bazı bölümlerine katkı verdiğini ama konuşmayı yazmadığını söylemiştir.

Pournelle'in daha kalıcı mirası, yeniden kullanılabilir roketlere verdiği destektir. 1989'da Max Hunter ve emekli Korgeneral Daniel O. Graham ile birlikte, dönemin ABD Başkan Yardımcısı Dan Quayle'a dikey kalkıp dikey inen DC-X roketinin geliştirilmesi için sunum yaptı. Bu kavramı anlattığı "The SSX concept" makalesi 1993'te yayımlandı; Bu kavramdan doğan DC-X, başarıyla uçan ilk yeniden kullanılabilir, dikey inişli roket aracı oldu.

Bilgisayar dünyasındaki etkisi de büyüktü. 1977'de bir kişisel bilgisayarla kitap yazmaya başladı ve kelime işlemciyle yazılıp yayımlanmış bir kitap katkısının ilk yazarı olduğunu söyledi. Temmuz 1980'de Byte'ta "The User's Column" adıyla başlayan, 1984'te "Computing at Chaos Manor" adını alan köşesi, makineleri sıradan bir kullanıcının gözünden değerlendirdi. 1998'den sonra sitesinde tuttuğu "View from Chaos Manor" günlüğü, "blog" sözcüğü yaygınlaşmadan önceki ilk örneklerdendir.

Ödülleri

• 1973: John W. Campbell En İyi Yeni Yazar Ödülü (ödülün ilk sahibi)
• 1973: Amerika Bilimkurgu ve Fantastik Yazarları Birliği (SFWA) başkanlığı
• 1979: Inkpot Ödülü
• 1992: Fallen Angels ile Prometheus Ödülü
• 1998: Fallen Angels'ın Japonca çevirisiyle Seiun Ödülü (yabancı roman)
• 2005: Larry Niven'la birlikte Heinlein Ödülü
• 2016: Ulusal Uzay Topluluğu'nun (National Space Society) Robert A. Heinlein Anma Ödülü, özgür ve uzayda yol alan bir uygarlık hedefine ömür boyu katkı için

Pournelle hiç Hugo Ödülü kazanmadı; The Mote in God's Eye, Inferno, Lucifer's Hammer ve Footfall bu ödüle aday olup kazanamayan romanlarıdır.

Etkisi

Pournelle, askerî bilimkurguyu bugünkü biçimiyle şekillendiren yazarlardan biri olarak görülür; siyasi açıdan muhafazakâr-özgürlükçü çizgideki sert bilimkurgu anlatısının başlıca temsilcileri arasında sayılır. Kendi siyasi görüşlerini zaman zaman romanlarına da yansıttığı için eserleri tartışma da yaratmıştır. Niven ile yazdığı romanlar ise türün klasikleri arasına girdi: The Mote in God's Eye ilk temas anlatılarının en çok anılan örneklerinden biri, Lucifer's Hammer çarpma felaketi temalı roman ve filmlerin öncülerinden, Footfall ise uzaylı istilası temasını gerçekçi fizikle birleştiren bir örnek oldu. Kızı Jennifer R. Pournelle 2010'da Mote evreninin onaylı devamı olan Outies'i yayımladı.

Kısaca

• Amerikalı bilimkurgu yazarı ve gazeteci (1933-2017); Boeing'de insan faktörleri araştırmacısıydı.
• Larry Niven ile The Mote in God's Eye, Lucifer's Hammer ve Footfall'u yazdı.
• Campbell En İyi Yeni Yazar Ödülü'nün ilk sahibi (1973), aynı yıl SFWA başkanı.
• Yeniden kullanılabilir DC-X roketinin savunucularındandı; Byte'taki Chaos Manor köşesiyle tanındı.