Sophie Adenot uzay yürüyüşü yapan ilk Fransız kadın oldu

Uluslararası Uzay İstasyonu'nda (ISS) 18 Ağustos 2026'da gerçekleştirilen uzay yürüyüşü, Avrupa uzay tarihine yeni bir satır ekledi. Avrupa Uzay Ajansı (ESA) astronotu Sophie Adenot, NASA astronotu Anil Menon ile birlikte istasyonun dışına çıkarak uzay yürüyüşü yapan ilk Fransız kadın oldu. İkili, 6 saat 23 dakika süren çalışmada istasyonun arızalı yüksek hızlı iletişim antenini söktü.

Görev: arızalı anteni değiştirmek

Uzay yürüyüşü ABD doğu saatiyle 08.29'da başladı ve 14.52'de sona erdi. Ana hedef, istasyonun Z1 kafes yapısı üzerindeki Uzaydan Yere Anten'i (SGANT) yedeğiyle değiştirmekti. Bu anten, Houston'daki Görev Kontrol Merkezi ile istasyon arasındaki yüksek hızlı veri ve iletişim bağlantısını sağlayan kritik bir parça. Bilimsel deney verilerinin, görüntülerin ve iletişimin büyük bölümü bu tür bağlantılar üzerinden akıyor.

Z1, istasyonun omurgasını oluşturan kafes yapının ilk parçası. Ekim 2000'de uzay mekiği Discovery'nin STS-92 uçuşuyla istasyona eklenen bu bölüm, iletişim antenleri ve istasyonun yönelimini kontrol eden jiroskoplar gibi önemli donanımları taşıyor.

İkilinin iki görevi vardı: önce arızalı anteni sökmek, ardından yedek anteni yerine takmak. Ancak işler planlandığı gibi ilerlemedi. Anteni besleyen sıkı güç ve veri bağlantılarını ayırmak ve anteni taşıyıcı kolundan çözmek beklenenden uzun sürdü. Astronotlar sonunda arızalı anteni bağlantılarından ayırıp uzun süreli bir bağlama düzeneğiyle Z1 kafesine sabitledi. Görev kontrolü, kalan sürenin eski anteni kalıcı depolama yerine taşımaya ve yedek anteni alıp takmaya yetmeyeceğine karar verdi.

Yürüyüşün sonuna doğru astronotlar çevre temizliği yaptı ve ABD'nin uzay yürüyüşleri için kullandığı, Temmuz 2001'de istasyona eklenen Quest hava kilidi yakınındaki taşınabilir bir ayak sabitleyicisini inceleyip değiştirdi. NASA'nın görüntülerinde Menon, bacaklarında kırmızı şerit bulunan giysisiyle kısmen görünürken Adenot'un onunla birlikte çalıştığı görülüyor. Kırmızı şeritler, yürüyüş sırasında astronotları birbirinden ayırt etmek için kullanılıyor. Uzay yürüyüşlerinde astronotlar istasyona emniyet halatlarıyla bağlı kalıyor; giysilerin sırt ünitesinde ise halat koparsa astronotun istasyona geri dönebilmesi için küçük bir acil durum itki sistemi bulunuyor.

Bir gecikme ve yeni tarih

Bu yürüyüş, aslında daha önce yapılacaktı. 6 Ağustos'ta Menon'un uzay giysisindeki karbondioksit algılayıcısının beklenmedik bir veri göstermesi üzerine yürüyüş ertelenmişti. 18 Ağustos'taki çalışma, istasyonun montajı, bakımı ve geliştirilmesi amacıyla yapılan 282'nci uzay yürüyüşü olarak kayıtlara geçti. Menon için ikinci, Adenot için ise ilk uzay yürüyüşüydü. Yedek antenin takılması, 25 Ağustos için planlanan bir sonraki yürüyüşe bırakıldı.

Sophie Adenot ve εpsilon görevi

Fransız Hava ve Uzay Kuvvetleri'nde albay olan ve 2018'de ülkenin ilk kadın helikopter test pilotu unvanını alan Sophie Adenot, 2022'de Avrupa astronot kadrosuna seçildi. Adenot, 13 Şubat 2026'da SpaceX'in Crew-12 göreviyle Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nden fırlatıldı. Aynı araçta komutan olarak NASA astronotu Jessica Meir, pilot olarak Jack Hathaway ve Roscosmos kozmonotu Andrey Fedyaev de bulunuyordu. Dragon kapsülü 14 Şubat'ta istasyona kenetlendi.

Adenot, uzaya giden ikinci Fransız kadın. Görevine Yunan alfabesindeki "ε" harfinden esinlenerek εpsilon adını verdi; matematikte küçük bir niceliği simgeleyen bu harf, bir astronotun uzay yolculuğunun büyüklüğü içindeki küçük ama etkili katkısını anlatıyor. Görevin dokuz aya kadar sürebileceği açıklanmıştı.

Anil Menon ise 14 Temmuz 2026'da Soyuz MS-29 ile istasyona ulaşmıştı. ABD Hava Kuvvetleri, NASA ve SpaceX'te uçuş hekimi olarak çalışan Menon, Expedition 75'te uçuş mühendisi olarak görev yapıyor.

Neden önemli?

Uluslararası Uzay İstasyonu yirmi beş yılı aşkın süredir sürekli insanlı olarak işletiliyor ve yaşlanan donanımın bakımı giderek daha fazla uzay yürüyüşü gerektiriyor. Yüksek hızlı veri antenleri, istasyonda yapılan bilimsel çalışmaların sonuçlarının Dünya'ya ulaşması için hayati. Yedek sistemler sayesinde istasyonun iletişimi kesilmese de arızalı parçanın değiştirilmesi, yedekliğin yeniden sağlanması açısından önem taşıyor.

Avrupa açısından ise yürüyüş sembolik bir anlam taşıyor: ESA'nın kadın astronotlarının istasyon dışında çalışma deneyimi, ajansın gelecekteki Ay ve keşif görevlerine hazırlığına katkı sağlıyor.

Kısaca

• 18 Ağustos 2026, 6 saat 23 dakika; istasyon için 282'nci uzay yürüyüşü.
• Adenot, uzay yürüyüşü yapan ilk Fransız kadın oldu.
• Arızalı SGANT anteni söküldü ancak yedeği takılamadı.
• Yedek antenin montajı sonraki yürüyüşe bırakıldı.