Artemis III roketinin mekik emeklisi RS-25 motorları yerine takılıyor

NASA'nın Artemis III görevine hazırlık, roketin kalbi sayılan motorlara geldi. 25 Ağustos 2026'da Kennedy Uzay Merkezi'nin Araç Montaj Binası'nda (VAB) teknisyenler, Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) roketinin 2 ve 3 numaralı RS-25 motorlarını, çekirdek kademeye takılmak üzere çalışma standına aktarmaya hazırladı. Dört motor, kalkışta 9 milyon newtonu aşan itkiyle Orion uzay aracını ve dört kişilik mürettebatını yörüngeye taşıyacak.

Motorlar nereye, nasıl takılıyor?

SLS'nin çekirdek kademesi, roketin ortasındaki dev yakıt deposu bloğu. Sıvı hidrojen ve sıvı oksijen tanklarını, aradaki bağlantı bölümünü ve ön eteği içeren üst bölüm, New Orleans'taki Michoud Montaj Tesisi'nde Boeing tarafından üretildi ve Nisan 2026'da tamamlandı. Bu bölüm 28 Nisan 2026'da Pegasus mavnasıyla Kennedy'ye ulaştı.

Artemis III için yeni bir iş akışı uygulanıyor: Çekirdek kademenin son montajı Florida'da yapılıyor. Kademe önce VAB'ın transfer koridoruna yatay olarak yerleştirildi, ardından 2 numaralı yüksek bölmeye kaldırılarak motor bölümü ve kuyruk kısmıyla birleştirilmesi planlandı. Motor bölümü, roketin en karmaşık parçalarından biri: dört RS-25 motorunun yanı sıra borular, vanalar, elektronik donanım ve motorları yakıt tanklarına ve rokete bağlayan yaklaşık 29 kilometrelik kablo burada yer alıyor.

Uzay mekiğinden kalma motorlar

RS-25'ler yeni motorlar değil. Artemis III'te kullanılacak dört motorun her biri daha önce uzay mekiği görevlerinde uçtu. Seri numaraları E2048, E2052, E2054 ve E2057 olan motorlar, Aerojet Rocketdyne tarafından yenilenerek SLS'nin daha yüksek güç gereksinimine uyarlandı. Mekik döneminde yeniden kullanılabilir olarak tasarlanan bu motorlar SLS'de tek kullanımlık: roket her uçuşta motorlarıyla birlikte okyanusa düşüyor.

Çekirdek kademenin dört RS-25 motoru, roketin iki yanındaki katı yakıtlı yardımcı roketlerle birlikte kalkışta yaklaşık 39 milyon newton (8,8 milyon libre) toplam itki üretiyor. Katı yakıtlı yardımcı roketlerin parçaları da Northrop Grumman'dan sevk edilerek Kennedy'de işleme alındı.

Artemis III artık farklı bir görev

Artemis III başlangıçta insanlı Ay'a iniş görevi olarak planlanmıştı. Ancak NASA, 27 Şubat 2026'da yaptığı açıklamayla görevi alçak Dünya yörüngesinde gerçekleştirilecek insanlı bir gösterim uçuşuna dönüştürdü. Yeni planda Orion, Dünya yörüngesinde ticari Ay iniş araçlarıyla buluşma ve kenetlenme testleri yapacak. Bu testler, Ay'a inişin üstlenileceği Artemis IV görevinden önce kritik sistemlerin denenmesini amaçlıyor. Görevin 2027'de fırlatılması hedefleniyor.

Artemis III mürettebatı NASA astronotları Randy Bresnik, Frank Rubio ve Andre Douglas ile Avrupa Uzay Ajansı (ESA) astronotu Luca Parmitano'dan oluşuyor. Görevin yaklaşık iki hafta sürmesi planlanıyor.

Artemis programında neredeyiz?

Programın ilk uçuşu Artemis I, 2022'de insansız olarak Ay çevresine gidip geldi. Artemis II ise 1 Nisan 2026'da fırlatıldı; Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch ve Kanadalı Jeremy Hansen'den oluşan mürettebat 10 günlük yolculukta Ay'ın çevresini dolaştı ve 10 Nisan'da Pasifik Okyanusu'na indi. Bu uçuş, yarım asrı aşkın bir aradan sonra insanların Ay civarına yaptığı ilk yolculuktu.

Artemis III, bu başarının ardından Orion ve SLS'nin insanlı olarak ikinci kez uçacağı görev olacak. Yörüngede yapılacak buluşma ve kenetlenme denemeleri, Ay'a iniş için seçilen ticari araçlarla Orion arasındaki uyumu ilk kez gerçek uzay koşullarında sınayacak.

Sırada ne var?

Motorların motor bölümüne yerleştirilmesinin ardından motor bölümü çekirdek kademeye bağlanacak. Paralel olarak katı yakıtlı yardımcı roketlerin VAB'da üst üste dizilmesi sürüyor; Artemis III için Orion'un mürettebat ve servis modülü entegrasyonu da 2026 içinde planlanıyor. Tüm parçalar hazır olduğunda roket mobil fırlatıcı üzerinde birleştirilecek ve 39B Fırlatma Rampası'na taşınacak.

Dev bir roketin parçaları

SLS, NASA'nın Artemis programı için geliştirdiği süper ağır sınıf roket. Turuncu renkli çekirdek kademe yaklaşık 65 metre boyunda ve 8,4 metre çapında; roketin en büyük parçası. RS-25 motorları, sıvı hidrojen ile sıvı oksijeni yakarak çalışıyor ve fırlatmanın ardından yaklaşık sekiz dakika boyunca ateşlenmeye devam ediyor. Katı yakıtlı yardımcı roketler ise ilk iki dakikada itkinin büyük bölümünü sağlıyor ve ardından ayrılıyor.

Kısaca

• Artemis III'ün dört RS-25 motoru Ağustos 2026'da VAB'da çekirdek kademeye takılmak üzere hazırlanıyor.
• Motorlar daha önce uzay mekiğiyle uçmuş ve yenilenmiş motorlar.
• Dört motor kalkışta 9 milyon newtonu aşan itki üretecek.
• Artemis III, Ay'a iniş yerine Dünya yörüngesinde kenetlenme testleri yapacak; fırlatma 2027'de hedefleniyor.