NASA'nın Curiosity Gezgini Mars'ta Büyüleyici Bir Şafak Yakaladı
NASA'nın Curiosity gezgininin çektiği yeni panorama, rüzgârın oyduğu uzaktaki Mars yarlarının bugüne kadarki en ayrıntılı görüntüsünü sunuyor; sabah ışığı ufuktaki yardangları aydınlatıyor.

NASA'nın Curiosity gezgininin çektiği ve yeni yayımlanan bir panorama, rüzgârın oyduğu uzak Mars yarlarının bugüne kadarki en ayrıntılı görüntüsünü sunuyor ve görev bilim insanlarının uzun süredir yakından görmeyi beklediği yapıları gözler önüne seriyor. Mars yerel saatiyle sabah 08.30'da çekilen sahnede, parlak sabah ışığı ufuktaki yardang adlı sarp kayalıkları aydınlatırken ön planda çarpıcı mavi tonlar dikkat çekiyor.
Panorama, Curiosity'nin Mastcam kamerasıyla görevin 4.982'nci Mars günü (sol) olan 11 Ağustos'ta çekildi ve Dünya'ya gönderildikten sonra birleştirilen altı ayrı görüntüden oluşuyor. Curiosity'nin Mastcam görüntülerinin çoğundan farklı olarak bu görüntü beyaz dengesi ayarı yapılmadan işlendi; böylece sabahın erken saatlerindeki görünüm korundu.
Yardang katmanı, Curiosity'nin 2014'ten bu yana tırmandığı 5 kilometre yüksekliğindeki Sharp Dağı'nın kuzeybatı kesimlerinde yaklaşık 16 kilometre boyunca uzanıyor. Gezgin kısa süre önce tırmanışında bir dönüm noktasını daha geride bırakarak 1 kilometrelik yükseltiye ulaştı; bu, Mars'ta şimdiye kadar tırmanılan en büyük yükselti. Görev bilim insanları, gezgin yardanglara yaklaştıkça çok daha etkileyici görüntüler elde etmeyi ve bu yarların nasıl oluştuğu sorusuna yanıt bulmayı umuyor.
Sharp Dağı, her biri Mars tarihinin ayrı bir dönemini kaydeden katmanlardan oluşuyor. Bilim insanları bu katmanları inceleyerek, milyarlarca yıl önce Kızıl Gezegen'in bu bölümünü kaplayan göller ve akarsular hakkında daha fazla bilgi edinebildi. Su zamanla kurudu ve geride tuzlu mineraller bıraktı. Dağın üzerine yeni malzeme çökelmesi durduktan sonra bu malzemenin bir kısmı rüzgârla aşınmış ve yardangları ortaya çıkarmış olabilir.
Güney Kaliforniya'daki NASA Jet İtki Laboratuvarı'nda (JPL) görev yapan Curiosity proje bilimcisi Ashwin Vasavada, “Yardang katmanı yerine uymuyor gibi görünüyor. Rengi yanlış, katmanları tuhaf bir açıyla eğimli ve neredeyse sonradan sıvanmış gibi duruyor. Ama ona ulaşmayı heyecan verici kılan da bu. Bu katmanı tam olarak neyin oluşturduğundan kimse emin değil; ancak fikirlerden biri, eski volkanik patlamalarla çökelmiş kül olabileceği yönünde” dedi.
Curiosity, örümcek ağını andıran kutu ağı (boxwork) sırtlarının keşfiyle başlayan beşinci uzatılmış görevinin ikinci yılında bulunuyor. Gezgin önümüzdeki yaklaşık bir yılın büyük bölümünü, her ikisi de yüzeyde geçmişte yaşanan kurumanın işaretleri olan sülfat ve karbonatça zengin katmanlar arasında ilerleyerek geçirecek. Bilim insanları 2027'de bir noktada yardangların eteğine ulaşmayı umuyor; Curiosity orada robotik kolunu kullanarak bu gizemli yapılar hakkında eşsiz veriler toplayabilecek.
Curiosity Hakkında
Curiosity, Caltech tarafından yönetilen ve Kaliforniya'nın Pasadena kentinde bulunan NASA JPL tarafından inşa edildi. NASA JPL, görevi ajansın Washington'daki Bilim Görevleri Müdürlüğü adına, Mars Keşif Programı kapsamında yürütüyor. Mastcam'i San Diego'daki Malin Space Science Systems şirketi inşa etti ve işletiyor.
Gale Krateri'nden Sharp Dağı'na
Curiosity 26 Kasım 2011'de fırlatıldı ve 6 Ağustos 2012'de Gale Krateri'ne indi. Görevin temel sorusu, Mars'ın bir zamanlar mikrobik yaşamı destekleyip destekleyemeyeceğiydi. NASA'ya göre gezgin, görevinin ilk döneminde Mars'ta geçmişte yaşanabilir ortamlar bulunduğuna dair kimyasal ve mineral kanıtlar buldu. Küçük bir arazi aracı boyutundaki gezgin 17 kamera, kayaları buharlaştıran bir lazer, bir matkap ve bir jeoloji laboratuvarı taşıyor.
NASA'nın 26 Ağustos'ta duyurduğu 1 kilometrelik yükselti kazanımı, gezgin Sharp Dağı yamacındaki Valle Grande vadisindeyken kaydedildi. Bu anı belgeleyen panorama, Mastcam'in 1-2 Ağustos'ta çektiği 323 görüntüden oluşuyordu ve tozlu yaz atmosferinin ardından Gale Krateri'nin tabanını ve kuzey kenarını gösteriyordu.
Kutu ağından yardanglara
Yardanglara giden yoldaki en dikkat çekici durak, NASA'nın şubatta ayrıntılarını paylaştığı kutu ağı yapılarıydı. Uzaydan bakıldığında dev örümcek ağlarını andıran bu yapılar, aralarında kumlu çukurlar bulunan 1-2 metre yüksekliğinde alçak sırtlardan oluşuyor. NASA'nın açıklamasına göre yeraltı suyu bir zamanlar ana kayadaki büyük çatlaklardan akarak mineraller bıraktı ve sırtları sağlamlaştırdı; rüzgâr ise mineral desteği olmayan kısımları oyup götürdü. Kimyasal ölçümler sırtlarda kil, çukurlarda karbonat mineralleri gösterdi.
Neden önemli?
Kutu ağının dağın bu kadar yukarısında bulunması, yeraltı suyu seviyesinin bir dönem oldukça yüksek olduğunu düşündürüyor. NASA'ya göre bu, mikrobik yaşama elverişli koşulların sanılandan uzun sürmüş olabileceği anlamına geliyor. Rice Üniversitesi'nden Tina Seeger de kutu ağını dağın bu yükseklerinde görmenin, yeraltı suyu tablasının epey yüksek olması gerektiğine işaret ettiğini söylemişti.
Yardang katmanı ise bu hikâyeye farklı bir soru ekliyor: suyun izlerini taşıyan katmanların üzerinde, kökeni hâlâ belirsiz bir malzeme duruyor. Curiosity'nin yıllardır sürdürdüğü tırmanış, bu yüzden yalnız bir rekor değil; Sharp Dağı'nın farklı dönemleri tek bir güzergâh boyunca, sırayla inceleniyor.
Bu haberi nasıl buldunuz?
İlk oyu siz verin

















