Nia DaCosta

Nia DaCosta, Candyman (2021) ve The Marvels (2023) filmleriyle tanınan Amerikalı film yönetmeni ve senaristtir. İlk uzun metrajı Little Woods ile Tribeca Film Festivali'nde ödül aldı. Candyman ile ABD gişesinde ilk haftasında birinci sıraya yerleşen bir film yöneten ilk siyahi kadın oldu. The Marvels ile bir Marvel Studios filmi yöneten ilk Afrikalı Amerikalı kadın ve en genç yönetmen oldu. The Marvels, Kree uygarlığının ölmekte olan güneşini ve gezegenler arasındaki sıçrama noktalarını konu alan bir uzay macerasıdır.

Erken yaşamı ve eğitimi

Nia DaCosta, 8 Kasım 1989'da New York'un Brooklyn semtinde doğdu ve Harlem'de büyüdü. Başlangıçta şair olmak istiyordu. 16 yaşında bir İngilizce dersinde Joseph Conrad'ın Karanlığın Yüreği'ni okudu; Kıyamet'i (Apocalypse Now) izledikten sonra sinemaya tutkuyla bağlandı. Francis Ford Coppola, Sidney Lumet, Martin Scorsese ve Steven Spielberg gibi Yeni Hollywood dönemi yönetmenlerini inceledi; en büyük esin kaynağı olarak Scorsese'yi gösterdi. 2011'de New York Üniversitesi Tisch Sanat Okulu'ndan mezun oldu. Daha sonra Londra'daki Royal Central School of Speech and Drama'da sahne ve yayın için yazarlık alanında yüksek lisans yaptı.

Kariyeri

Okuldan sonra Scorsese, Steve McQueen ve Steven Soderbergh gibi yönetmenlerin yapımlarında televizyon yapım asistanı olarak çalıştı. Little Woods'un senaryosu 2015'te Sundance'in senarist ve yönetmen atölyelerine seçilen 12 projeden biri oldu. Film 2018'de Tribeca'da gösterildi ve kadın yazar ya da yönetmenlerin anlatım başarısına verilen Nora Ephron Ödülü'nü kazandı. Filmin çekimleri 2017-2018 kışında Kuzey Dakota'da ve Texas'ın Austin kentinde yapıldı. İngiliz dizisi Top Boy'un üçüncü sezonundan iki bölüm yönetti.

Jordan Peele'in yapımcılığını üstlendiği Candyman (2021), 1992 tarihli özgün filmin ruhani devamı olarak çekildi ve 27 Ağustos 2021'de vizyona girdi. DaCosta daha sonra Henrik Ibsen'in Hedda Gabler oyunundan uyarladığı Hedda'yı (2025) yazıp yönetti ve 28 Days Later serisinin parçası olan 28 Years Later: The Bone Temple'ı (2026) yönetti.

Uzay filmi: The Marvels (2023)

Marvel Studios, Ağustos 2020'de DaCosta'yı Captain Marvel'ın devamı olan The Marvels'ı yönetmek üzere seçti. DaCosta senaryoyu Megan McDonnell ve Elissa Karasik ile birlikte yazdı. Film, Carol Danvers (Captain Marvel), Monica Rambeau ve Kamala Khan'ın (Ms. Marvel) hikâyelerini birleştirir.

Hikâyede Carol Danvers'ın Kree'leri yöneten yapay zekâyı yok etmesi, Kree'lerin yurdu Hala gezegeninde iç savaşa yol açmıştır; 30 yıl içinde gezegen havasını, suyunu ve güneş ışığını yitirir. Yeni Kree lideri Dar-Benn, uzayda hızlı yolculuğu sağlayan bir ağ kurmak için kullanılmış efsanevi Kuantum Bileziklerinden birini bulur ve zorla yeni bir sıçrama noktası açar. Sıçrama noktaları, uzak noktaları birbirine bağlayan geçitlerdir; gerçek fizikte buna en yakın kuramsal fikir solucan delikleridir. Ağda oluşan bozulma yüzünden, ışık temelli güçleri olan üç kahraman güçlerini aynı anda kullandıklarında yer değiştirmeye başlar. Monica Rambeau bunun nedenini, güçlerinin kuantum dolanıklık yoluyla birbirine bağlanmış olmasına bağlar.

Dar-Benn sıçrama noktalarını kullanarak bir Skrull kolonisinin atmosferini ve şarkıyla iletişim kurulan su gezegeni Aladna'nın suyunu Hala'ya çeker. Son planı, Dünya'nın Güneş'inin enerjisini Hala'nın güneşini canlandırmak için kullanmaktır. Doruk noktasında Danvers kendi gücüyle Hala'nın güneşini yeniden canlandırır. Film 10 Kasım 2023'te vizyona girdi; dünya çapında 206,1 milyon dolar hasılatla Marvel Sinematik Evreni'nin en az hasılat yapan filmi oldu. Eleştirmenler performansları ve aksiyon sahnelerini övdü, senaryoyu ve ton dengesizliklerini eleştirdi.

Uzay ve bilime etkisi

The Marvels bir bilim filmi değildir; sıçrama noktaları, Kuantum Bilezikleri ve bir yıldızı bir kişinin gücüyle yeniden yakmak çizgi roman kaynaklı kurgusal öğelerdir. Gerçekte bir yıldızın enerjisi, çekirdeğindeki nükleer füzyondan gelir. Filmin uzayla bağı, gezegen atmosferi, su ve yıldız ışığı gibi yaşanabilirliğin temel öğelerini hikâyenin merkezine koymasıdır. Film için bir uzay ajansıyla ya da bilim danışmanıyla yürütülmüş belgelenmiş bir işbirliği bulunmaz.

DaCosta'nın Marvel'la bağı yalnız sinemayla sınırlı kalmadı: 2022'de Avengers: Quantum Encounter adlı eğlence gösterisini de yönetti. Marvel yapımlarının sırası için Marvel Sinematik Evreni izleme sırası sayfasına bakılabilir.

Mirası

DaCosta, Marvel filmi yöneten dördüncü kadın yönetmendir; ondan önce Anna Boden, Cate Shortland ve Chloé Zhao bu görevi üstlenmişti. The Marvels gişede zayıf kalsa da, siyahi bir kadının yönettiği en çok hasılat yapan film oldu ve bu unvanı A Wrinkle in Time'dan (2018) devraldı. 2025'te Roma Film Festivali'nde onur ödülü aldı, 2026 Sundance Film Festivali'nde kurmaca dalında Vanguard Ödülü'yle onurlandırıldı.

Bilmeye değer

• Marvel'a ilk olarak Fantastik Dörtlü ile X-Men'i buluşturan bir film fikriyle başvurmuştu.
• Little Woods'un kısa film sürümünü Kickstarter'da 72 destekçiden toplanan 5.100 dolarla çekti.
• Little Woods'un başrol oyuncusu Tessa Thompson ile Sundance atölyesinde tanıştı; Hedda'da yeniden birlikte çalıştılar.
• NYU'dayken televizyon yapım asistanı olarak çalışırken Martin Scorsese ile tanıştı.

Fotoğraf: Quejaytee · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons