Super Mario Galaxy: oynanışı ve oyundaki gerçek yerçekimi, asteroit bilimi
Super Mario Galaxy, Mario'yu her küçük gezegenin kendi çekimine sahip olduğu bir uzay platformunda koşturuyor. Oyun, Newton'un çekim yasasını ve asteroitlerin gerçek hâlini eğlenceli bir biçimde hatırlatıyor.
- Tür
- Aksiyon / macera
- Çıkış yılı
- 2007
- Geliştirici
- Nintendo EAD Tokyo
- Yayıncı
- Nintendo
- Platformlar
- Wii, Nintendo Switch (Switch 2'de de oynanır)
- Türkçe dil desteği
- Türkçe yok
Super Mario Galaxy, Nintendo EAD Tokyo'nun geliştirdiği ve Nintendo'nun yayımladığı bir 3B platform oyunu. İlk olarak Kasım 2007'de Wii konsolu için çıktı. Bu kez Mario, Mantar Krallığı'nın yeşil tepelerinde değil uzayda: Bowser, Prenses Peach'in şatosunu göğe kaldırıyor ve Mario bu yüzden galaksiler arasında bir kurtarma yolculuğuna çıkıyor. Hikâye bilindik bir Mario hikâyesi; asıl yenilik oyunun zemini: düz bir harita yerine küçük, yuvarlak gökcisimleri.
Oyunu bu sitede ele almamızın nedeni tam da bu: Super Mario Galaxy, kütleçekimini bir hikâye süsü değil, oynanışın kendisi hâline getiren ilk büyük oyunlardan biri. Aşağıda spoiler vermeden oyunun nasıl oynandığını, ardından oyundaki yerçekimi ve küçük gezegenlerin gerçek bilimle nerede örtüşüp nerede ayrıldığını anlatıyoruz.
Nasıl oynanır?
Oyun, Wii'nin hareket algılayan kumandası ve Nunchuk ile oynanmak üzere tasarlandı. Mario'yu analog çubukla yönlendiriyor, zıplatıyor ve kumandayı sallayarak dönme hareketi yaptırıyorsunuz. Ekranda ayrıca kumandanın işaret ettiği yeri gösteren bir imleç (Star Pointer) var; bununla gökten toplanabilen küçük yıldız parçacıklarını (Star Bits) topluyor, düşmanları durduruyorsunuz. Amaç, galaksilerin içine dağılmış Güç Yıldızları'nı (Power Stars) bulmak. Yıldızlar toplandıkça yeni galaksilerin kapısı açılıyor. Galaksileri birbirine bağlayan merkez üs, Comet Observatory adlı uzay gözlemevi.
Oyunun belirgin özelliği, zeminin dönüp durması. Mario küçük bir gezegenciğin üstünde koşarken bir noktada onun altına geçebiliyor; "yukarı" ve "aşağı" sürekli yer değiştiriyor. Bazı bölümlerde iki ayrı cismin çekim alanı arasında fırlayıp geçiş yapıyorsunuz. Her galaksi küçük bir bulmaca kutusu gibi: farklı çekim düzenleri, tuzaklar ve hedefler. Ayrıca Bee Mario, Ice Mario ve Boo Mario gibi geçici güçler veren dönüşümler de var; her biri belirli bir engeli aşmaya yarıyor.
Switch'e uyarlanan yeni sürümde Nintendo'nun duyurusuna göre çözünürlük ve arayüz iyileştirilmiş, oyuna bir yardım modu (Assist Mode) ve ek hikâye bölümleri eklenmiş.
Oyundaki bilim
Super Mario Galaxy bir fizik simülatörü değil, ama kullandığı fikrin kendisi gerçek bir bilim fikri: her gökcisminin kendi çekimi vardır. Nerede doğru, nerede bilerek basit bırakıldığına bakalım.
Her cismin kendi çekimi
Isaac Newton'un genel çekim yasasına (Principia) göre bir cismin yüzeyindeki çekim, kütlesiyle doğru, merkezine uzaklığın karesiyle ters orantılıdır; bu ilişkiye ters kare yasası denir. Oyunda her küçük gezegenin Mario'yu kendi merkezine doğru çekmesi bu yasayla uyumlu: küçük cisim, küçük çekim demek. NASA'nın verilerine göre Ay'ın yüzey çekimi saniye karede 1,62 metre, yani Dünya'nınkinin yüzde 16,5'i kadar; kaçış hızı ise saniyede 2,38 kilometre (kaçış hızı bir cisimden bir daha dönmemek üzere ayrılmak için gereken hızdır). Ay'da bir astronotun bu kadar yüksek ve yavaş zıplaması bu yüzden. Oyunun Mario'su ise küçücük gezegenlerde bile neredeyse Dünya'daymış gibi sağlam basıyor. Bu, oyunun bilerek yaptığı en büyük basitleştirme.
Oyundaki bir doğru ayrıntı da "kafa aşağı yürüme". Küresel bir cismin üzerinde çekim her zaman merkeze doğrudur; cismin "alt" tarafında yürüyen biri de ayaklarını yüzeye basar ve kendini yukarıda hisseder. Bizim de Dünya'nın karşı yüzünde duran insanlar olarak "aşağı"nın bize özel bir yön olmadığını bildiğimiz gibi.
Küçük gezegenler neden küre olmaz?
Oyunun gezegenciklerinin çoğu yuvarlak. Gerçekte bir gökcisminin küreye yaklaşması için kendi çekiminin kayanın dayanıklılığını yenmesi gerekir; buna hidrostatik denge deniyor. Eşik cismin bileşimine göre değişiyor. Örneğin buzlu bir uydu olan Mimas (yaklaşık 396 kilometre) denge şekline ulaşmış en küçük buzlu uydulardan sayılıyor; kayalık Vesta ve Pallas yaklaşık 520 kilometre olmalarına rağmen belirgin biçimde düzensiz. Buzlu cüce gezegen Ceres ise 945 kilometreyle dengede olduğu kesin olarak doğrulanmış cisimlerden. Yani Mario'nun üzerinde koştuğu, birkaç on metrelik toplar gerçek dünyada yuvarlak olmazdı; çekimleri onları küreye getirmeye yetmezdi. Mars'ın uydusu Phobos (NASA'ya göre yaklaşık 27 x 22 x 18 kilometre) bunun yaşayan örneği: dev bir patates gibi.
Gerçek minik dünyalara bir bakış: Itokawa ve Bennu
Japonya'nın Hayabusa aracı 2005'te ziyaret ettiği 25143 Itokawa asteroitinin yaklaşık 535 x 294 x 209 metrelik, yerfıstığı biçimli bir "moloz yığını" olduğunu gösterdi. Kütlesi yaklaşık 35 milyar kilogram olan bu cismin çekimi öyle zayıf ki Hayabusa onun yörüngesine bile girememiş; bunun yerine asteroitle birlikte Güneş çevresinde yan yana gitmiş, 2010'da örnekle Dünya'ya dönmüştür. Yayımlanan kütle ve boyutlardan yaptığımız kaba hesap, Itokawa yüzeyinde çekimin Dünya'dakinin yüz binde biri kadar, kaçış hızının ise saniyede yaklaşık 17 santimetre olduğunu veriyor. Normal bir yürüyüş hızı bundan çok daha fazla: orada sıradan bir zıplama sizi yüzeyden sonsuza dek uzaklaştırırdı. Mario'nun Galaxy'deki kendinden emin zıplayışının gerçekle en çok ayrıldığı yer burası.
NASA'nın OSIRIS-REx görevi de benzer bir hikâye anlatıyor: ekvatorda yaklaşık üçte bir mil genişliğinde (kabaca 500 metre), elmas ya da topaç biçimli bir moloz yığını olan Bennu'dan 20 Ekim 2020'de örnek alındı ve örnekler 24 Eylül 2023'te Dünya'ya ulaştı. Asteroit örnekleri getiren görevlerin tümü için ilgili ansiklopedi sayfamıza bakabilirsiniz. Bu görevlerin ortak dersi şu: küçük cisimlerde yaşayacağınız şey "yürümek" değil, neredeyse ağırlıksız bir süzülme.
Özet: neyi doğru, neyi basitleştirmiş?
- Doğru: Her gökcisminin kendi çekimi var; çekim merkeze doğru; küçük cisim, zayıf çekim.
- Bilerek basitleştirilmiş: Çekimin şiddeti. Gerçek küçük cisimlerde Mario'nun zıplayışı onu uzaya fırlatırdı.
- Bilerek basitleştirilmiş: Yuvarlaklık. Birkaç on metrelik cisimler küre olmaz.
- Oyun mekaniği: Bir cismin çekiminden diğerine geçiş, gerçek yörünge mekaniğinden çok oyun tasarımıdır.
Geliştirme hikâyesi
Oyunun yönetmeni Yoshiaki Koizumi, yapımcılar Shigeru Miyamoto ve Takao Shimizu; müzik Mahito Yokota ve Koji Kondo imzalı. Yuvarlak gezegenlerin üstünde yürüme fikrinin kökü, 2000 yılında gösterilen Super Mario 128 adlı teknik demoya uzanıyor. Wii kumandasının hareket algılaması ise oyunun kontrol fikrini şekillendirdi.
Etkisi ve ödülleri
Metacritic'te 73 eleştirmene göre 97 puan alan Super Mario Galaxy, Metacritic'in en yüksek puanlı oyunları arasında yer alıyor. IGN, GameSpot, Nintendo Power, Kotaku ve Yahoo! Games gibi yayınlarda yılın oyunu seçildi, BAFTA Oyun Ödülleri'nde En İyi Oyun ödülünü aldı. Oyunun devamı Super Mario Galaxy 2 olarak ayrıca yayımlandı; iki oyun 2025'te Switch'e birlikte de getirildi.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=rmwOnsJoj8M
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
Oyun ilk olarak Wii için çıktı: Japonya'da 1 Kasım, Kuzey Amerika'da 12 Kasım, Avrupa'da 16 Kasım 2007. Sonrasında Super Mario 3D All-Stars derlemesiyle 18 Eylül 2020'de Nintendo Switch'e geldi. 2 Ekim 2025'te ise bağımsız bir Switch sürümü olarak yeniden yayımlandı; Nintendo'ya göre Nintendo Switch 2'de ücretsiz bir güncellemeyle 4K çözünürlükte oynanabiliyor. Oyun ücretli, dijital olarak indirilebiliyor; ikinci oyunla birlikte bir paket olarak da satılıyor.
Nintendo'nun mağaza sayfasındaki dil listesinde Japonca, İngilizce, Fransızca, Almanca, İtalyanca, İspanyolca, Korece, Felemenkçe, Çince ve Portekizce var. Türkçe listede yok; yani arayüz ve altyazı Türkçe değil. Oyun çok yoğun metin istemediği için İngilizce bilmeden de rahatça oynanıyor.
Kimlere uygun, benzer oyunlar
Platform oyunlarını seven, kütleçekimini görsel bir oyuncak olarak keşfetmek isteyen herkes için uygun: aile oyunu olarak da iyi gidiyor. Kütleçekimi daha ciddi bir fizik laboratuvarında denemek isterseniz Universe Sandbox; gezegenlerin gerçek mimarisini keşfetmek için Outer Wilds; gezegenden gezegene atlayan hızlı aksiyon için Ratchet & Clank: Rift Apart iyi birer ikinci durak.
Benzer oyunlarTümü →
Galaxy on Fire 2: oynanışı ve oyundaki gerçek zaman genişlemesi, süpernova bilimiFishlabs2010 · iOS, Android, PC, macOS
Starlink: Battle for Atlas: oynanışı ve oyundaki gerçek kaçış hızı, atmosfere giriş bilimiUbisoft Toronto2018 · PC, PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch
Everspace: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit kuşağı, uzay enkazı, bulutsu bilimiROCKFISH Games2017 · PC (Windows, macOS, Linux), PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch
SpaceBourne 2: oynanışı ve oyundaki gerçek gezegen yerçekimi, Dış Uzay AntlaşmasıBurak Dabak2025 · PC (Windows)
SpaceBourne: oynanışı ve oyundaki gerçek kara delik, yapay yerçekimi, hibernasyon bilimiBurak Dabak2018 · PC (Windows)
Helldivers 2: oynanışı ve oyundaki gerçek yörünge, atmosfere giriş, dev böcek bilimiArrowhead Game Studios2024 · PC, PlayStation 5, Xbox Series X|S


















