Ratchet & Clank: Rift Apart: oynanışı ve oyundaki gerçek solucan deliği, çoklu evren
Rift Apart, boyut yarıklarıyla dünyalar arasında saniyeler içinde geçtiğiniz bir aksiyon-macera oyunu; çoklu dünyalar yorumunu, ekstra boyutları ve solucan deliklerini gerçek fizikle karşılaştırıyoruz.
- Tür
- Aksiyon / macera
- Çıkış yılı
- 2021
- Geliştirici
- Insomniac Games (PC: Nixxes Software)
- Yayıncı
- Sony Interactive Entertainment
- Platformlar
- PlayStation 5, PC
- Türkçe dil desteği
- Arayüz ve altyazı Türkçe (seslendirme yok)
Ratchet & Clank: Rift Apart (Steam'in Türkçe mağazasında adı "Ratchet & Clank: Ayrı Dünyalar"), Insomniac Games'in geliştirdiği, Sony Interactive Entertainment'ın yayımladığı bir aksiyon-macera oyunudur. PlayStation 5 için 11 Haziran 2021'de çıktı; PC sürümü Nixxes Software'in uyarlamasıyla 26 Temmuz 2023'te geldi. Oyunun kalbinde "rift" adı verilen boyut yarıkları vardır: yarıklar oyuncuyu bir dünyadan diğerine saniyeler içinde taşır. Hikâyede Ratchet ve robot dostu Clank, başka bir boyuttan gelen dişi Lombax Rivet ile karşılaşır. Rift Apart, ana serinin dokuzuncu oyunu sayılıyor; önceki ana oyun 2013 tarihli Into the Nexus, 2016'da ise serinin ilk oyununun yeniden yapımı çıkmıştı. Aşağıda oyunu ve arkasındaki gerçek fiziği, hikâyeyi anlatmadan, anlatıyoruz.
Nasıl oynanır?
Oyun, üçüncü şahıs nişancı ve platform karışımıdır. Oyunda hem Ratchet'i hem Rivet'i yönetirsiniz. Hareket tarafında dash (hızlı atılma) ve duvar koşusu gibi hamleler var. "Rift Tether" mekaniği, yarıklar aracılığıyla hızlı geçişler yapmanızı sağlar. Bu yarıklar yalnız hareket aracı değil, aynı zamanda oyunun dünyalarını birbirine bağlayan bir fikirdir.
Silah arsenali çeşitlidir: Burst Pistol, Topiary Sprinkler ve Shatterbomb gibi tuhaf ve eğlenceli silahlar yanında serinin eski silahları da döner. Her silahın kendine özgü bir hissi vardır. PlayStation 5 sürümünde 4K'da 30 kare ya da performans modunda 60 kare hedefi seçilebilir; DualSense'in dokunsal geri bildirimi ve uyarlanabilir tetikleri her silaha ayrı direnç verir; PC sürümü bu özellikleri destekler.
Oyun tek oyunculudur. Erişilebilirlik seçenekleri arasında yüksek karşıtlık modu, sadeleştirilmiş yön bulma (traversal) seçenekleri, kamera hassasiyeti ayarları ve uçuş yardımları vardır; bu, her seviyeden oyuncunun oynamasına yardımcı olur. PC'de ışın izleme (ray tracing) ile yansıma ve gölgeler, NVIDIA DLSS 3, AMD FSR 2, Intel XeSS ölçekleme desteği, ultra geniş ekran ve sınırsız kare hızı gibi seçenekler bulunuyor.
Oyundaki bilim
Rift Apart bir bilim oyunu değil, renkli bir aksiyon-macera oyunudur; ancak ana fikri, yani yarıklarla bağlı birçok boyut, modern fiziğin üç ayrı konusuyla ilişkilendirilebilir. Aşağıda oyunun neyi doğru yakaladığını, neyi bilerek basitleştirdiğini anlatıyoruz.
Paralel evrenler: çoklu dünyalar yorumu
Oyundaki "alternatif boyut" fikri, kuantum mekaniğinin "çoklu dünyalar yorumu" ile akraba görünür. Hugh Everett III bu yorumu 1957'deki doktora tezinde öne sürdü; "çoklu dünyalar" adını Bryce DeWitt 1970'lerde yaygınlaştırdı. Yoruma göre dalga fonksiyonu çökmez; ölçümün her olası sonucu ayrı bir dal olarak gerçekleşir ve bu dallar birbiriyle etkileşemez; çöküş görüntüsünü ise dekoherans denen mekanizma açıklar. Fizikçiler arasında görüş ayrılığı sürüyor: yorum, Kopenhag yorumu gibi seçeneklerin yanında ana akım sayılsa da dalların birbirine ulaşılamaması nedeniyle sınanması zor bulunuyor. Oyun bu fikirden esinlenir ama ayrılır: Rivet, başka bir boyuttan gelen bir Lombax'tır ve boyutlar yarıklarla birbirine bağlanır. Oysa çoklu dünyalar yorumunda dallar arasında geçiş ya da iletişim yoktur. Oyunun yaratıcı yönetmeni Marcus Smith'in, "Ratchet'in hayatı Clank olmasaydı nasıl olurdu?" sorusunu 1946 yapımı It's a Wonderful Life filminden esinlenerek kurduğu aktarılıyor.
Ekstra boyutlar
Bilimdeki "boyut" ise farklı bir şeydir. Fizikçiler, gözlediğimiz üç uzay ve bir zaman boyutunun ötesinde ek boyutlar olup olmadığını araştırır. 1998'de Arkani-Hamed, Dimopoulos ve Dvali "büyük ekstra boyutlar" modelini önerdi; Randall-Sundrum modeli ise bükülmüş beş boyutlu bir uzay tarif eder. Bu fikirler paralel evren değil, aynı evrenin ek geometrik yönleridir. CERN'deki LHC gibi deneylerde şimdiye kadar kanıt bulunmadı. Merak edenler için Warped Passages sayfasına bakabilirler.
Solucan delikleri
Yarıklar, oyunda bir kapıdan geçer gibi anında geçiş sağlar. Fizikte buna en yakın kavram solucan deliğidir: uzay-zamanda iki uzak noktayı birleştiren varsayımsal tünel. Matematiksel çözüm ilk olarak 1916'da Ludwig Flamm tarafından, sonra 1935'te Einstein ve Rosen tarafından bulundu; "solucan deliği" adını John Wheeler 1957'de yaygınlaştırdı. Geçilebilir bir solucan deliği için negatif enerji yoğunluklu "egzotik madde" gerekir (Morris ve Thorne, 1988). Wheeler ve Fuller 1962'de bazı solucan deliklerinin ışığın bile geçemeyeceği kadar hızlı çöktüğünü gösterdi. Bugüne kadar böyle bir yapının varlığına dair gözlem yoktur. Oyun bu engelleri yok sayar: yarıklar kararlı ve güvenli geçitler gibi davranır. Kuramda geçilebilir solucan deliklerinin hız ve zaman yolculuğu olanağı doğurabileceği, ama bunun nedensellik paradokslarını getirdiği de tartışılır. Solucan delikleriyle ilgili ayrıntı için Pandora's Star ve X serisi sayfalarına bakabilirsiniz.
Yıldızlar arası mesafe
Oyunda dünyalar arasında geçiş birkaç saniyedir. Gerçek evrende en yakın yıldız sistemi bile yaklaşık 4,2 ışık yılı uzaktır ve hiçbir şey ışık hızını aşamaz. Oyun bunu "boyut yarığı" fikriyle aşar. Teknik tarafta ise PlayStation'ın tanıtım sayfası, PS5'in SSD'si sayesinde gezegenler arasında neredeyse anında geçiş yapıldığını belirtiyor. Yani yarıkların hızı fizikten değil, depolama teknolojisinden gelir; ışın izleme ise ışığın fiziğini taklit eden bir görüntüleme yöntemidir.
Işık nasıl çizilir?
Oyunun görüntü teknolojisi de bir fizik konusudur. Işın izleme, ekranda bir yansımayı çizmek için ışığın yüzeyler arasında izleyeceği yolu hesaplar; gölge ve yansımaların gerçekçi görünmesi bu hesaba dayanır. Gerçek ışık sayısız foton demektir; oyunlar ise yalnız belirli sayıda ışın izleyip sonucu yaklaşık verir. Bu yüzden ışın izleme açıkken bile görüntü fiziksel gerçeğin bir tahminidir, ama sanatçının hayal ettiği boyut yarıklarını ışıltılı ve inandırıcı göstermeye yeter.
Geliştirme hikâyesi
Oyunun yönetmenleri Marcus Smith ve Mike Daly, baş yazarı Lauren Mee'dir. Önceki oyunlarda ikincil bir ekip çalışırken bu kez Insomniac'ın iki stüdyosunun tüm ekibi projeye katıldı. PlayStation 5'in SSD'si hızlı geçişin merkezindeydi. Oyunun Windows'a taşınması, Insomniac ile birlikte Steam'de geliştirici olarak anılan Nixxes Software'e aittir. Nixxes, oyunun ilk PlayStation dışı sürümünü hazırladı.
Etkisi ve ödülleri
Oyun görsel kalitesi, teknik başarısı ve mizahıyla övüldü. Başlıca ödülleri: 2022 British Academy Games Awards'ta Animation (Animasyon) ve Technical Achievement (Teknik Başarı); 25. D.I.C.E. Ödülleri'nde Family Game of the Year, Outstanding Achievement in Animation, Outstanding Achievement in Art Direction ve Outstanding Technical Achievement; 2022 Game Developers Choice Awards'ta Best Visual Art ve Best Technology; ayrıca Annie Awards (karakter animasyonu), SXSW Gaming Awards (teknik başarı), Golden Joystick Awards (Best Visual Design) ve Hollywood Music in Media Awards (Best Original Score) dallarında ödüller kazandı.
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
PlayStation 5 ve PC (Steam ve Epic Games Store) için yayımlandı. Ücretli bir oyundur; fiyatı mağazaya ve döneme göre değişir. Steam'de 26 dil listeleniyor; Türkçe arayüz ve altyazı mevcut, ancak Türkçe seslendirme yok (Steam, seslendirme desteğini yıldızla işaretliyor; Türkçe işaretsiz). Steam'de Türkçe ad "Ayrı Dünyalar" olarak görünür. PlayStation 5 sürümünün dil listesi için PlayStation mağazasındaki sayfaya bakmak gerekir.
Kimlere uygun, benzer oyunlar
Renkli ve hareketli aksiyon, silah çeşitliliği ve mizah arayanlar için uygun; ailece oynamak isteyenlere de elverişli. D.I.C.E.'ın "aile oyunu" ödülünü almış olması bunu destekler. Yoğun bir bilim anlatısı ya da uzay simülasyonu arayanlar başka oyunlara bakmalı; Star Trek Online gibi oyunlar daha çok bilim kurguya dayanır.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=jeoad16CkSo
Benzer oyunlarTümü →
Galaxy on Fire 2: oynanışı ve oyundaki gerçek zaman genişlemesi, süpernova bilimiFishlabs2010 · iOS, Android, PC, macOS
Starlink: Battle for Atlas: oynanışı ve oyundaki gerçek kaçış hızı, atmosfere giriş bilimiUbisoft Toronto2018 · PC, PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch
Everspace: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit kuşağı, uzay enkazı, bulutsu bilimiROCKFISH Games2017 · PC (Windows, macOS, Linux), PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch
SpaceBourne 2: oynanışı ve oyundaki gerçek gezegen yerçekimi, Dış Uzay AntlaşmasıBurak Dabak2025 · PC (Windows)
SpaceBourne: oynanışı ve oyundaki gerçek kara delik, yapay yerçekimi, hibernasyon bilimiBurak Dabak2018 · PC (Windows)
Helldivers 2: oynanışı ve oyundaki gerçek yörünge, atmosfere giriş, dev böcek bilimiArrowhead Game Studios2024 · PC, PlayStation 5, Xbox Series X|S


















