21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Görevler ve Keşif

Voyager 1 ışık gününe varırken veri göndermeyi kesti: NASA bilgisayar arızasından şüpheleniyor

Voyager 1, 14 Kasım'da veri göndermeyi bıraktı; Canberra anteni yalnızca taşıyıcı sinyal alıyor. NASA nedenin aracın veri bilgisayarında olabileceğini söylüyor.

Görevler ve KeşifNASA
Voyager 1 ışık gününe varırken veri göndermeyi kesti: NASA bilgisayar arızasından şüpheleniyor

NASA'nın Voyager blogunda 18 Kasım'da yayımlanan duyuruya göre Voyager 1, 14 Kasım 2026'da bilim ve mühendislik verisi göndermeyi bıraktı. Avustralya'nın Canberra kentindeki Derin Uzay Ağı antenlerinden biri araca kilitlendiğinde bir taşıyıcı sinyal aldı, ancak sinyalin içinde taşınan veri yoktu. Taşıyıcı sinyali, üzerine bilgi bindirilen boş bir dalga gibi düşünebilirsiniz: araç "açık" ve konuşuyor, fakat konuşmanın içeriği gelmiyor.

Zamanlama dikkat çekici. Araç, Dünya'dan bir ışık günü uzaklığa tam da bu günlerde ulaştı; yani sinyaller her iki yönde de yaklaşık 24 saatte gidip geliyor. Konuyu ayrıca ışık günü haberimizde anlatmıştık; burada odak, aynı günlerde ortaya çıkan veri sorunu.

NASA'nın şüphesi: veriyi paketleyen bilgisayar

NASA'nın açıklamasına göre verinin yokluğu, sorunun aracın alt sistemlerinden —bilim cihazları dahil— veriyi toplayıp Dünya'ya gönderilecek biçime sokan yerleşik bilgisayarda olduğuna işaret ediyor. Aynı yazıda, taşıyıcı sinyalin varlığının Konum ve Eklem Kontrol (Attitude and Articulation Control) bilgisayarının işini yaptığını, yani aracın antenini Dünya'ya dönük tuttuğunu gösterdiği belirtiliyor. Başka bir deyişle anten ve vericinin çalıştığı anlaşılıyor; eksik olan, iletilecek verinin hazırlanması.

Bu tablo yabancı değil. NASA, 2023'te Voyager 1'in benzer bir durum yaşadığını, yer ekiplerinin o zaman da taşıyıcı sinyal aldığı ama veri alamadığı hatırlatıyor ve o olayın aracın yerleşik bilgisayarlarından birinden kaynaklandığını yazıyor. Mühendisler bu deneyimden yararlanarak yeni sorunun nedenini ve sonraki adımları belirlemeye çalışıyor.

Teşhis neden haftalar sürebilir?

NASA, nedenin bulunmasının "haftalar ya da daha uzun" sürebileceğini söylüyor. Gerekçe aracın uzaklığı: bir komutun araca ulaşması 24 saat, aracın yanıtının dönmesi bir 24 saat daha alıyor. Bir deneme yapıp sonucunu görmek iki gün demek; bu yüzden her adım yavaş ve temkinli ilerliyor.

Ekimdeki kesintiyle bağlantı var mı?

Mühendisler, sorunun ekim ayında yaşanan kısa iletişim boşluğuyla ilgili olup olmadığını da araştırıyor. NASA, o olayda ekibin araçla yaklaşık 48 saat boyunca tüm temasını yitirdiğini, bağlantının ise ekip sorun giderme komutu göndermeden kendiliğinden döndüğünü anlatıyor. 29 Ekim tarihli blog yazısına göre Derin Uzay Ağı 18-19 Ekim'de araçla teması kaybetti, sinyal 20 Ekim'de geri geldi; mühendisler bir itici grubunun devre dışı kaldığını ve otomatik hata koruma yazılımının yedek iticileri açtığını gördü.

Enerji tasarrufunun gölgesinde

Voyager 1 zaten sıkı bir enerji bütçesiyle çalışıyor. NASA'ya göre mühendisler eylül başında, "Big Bang" adını verdikleri bir işlemle araçtaki üç cihazı kapatıp yerlerine daha az güç harcayan üç cihazı devreye soktu; benzer işlem Voyager 2'de yaklaşık altı hafta önce yapılmıştı. Araçlar, çürüyen plütonyumun ısısını elektriğe çeviren radyoizotop termoelektrik jeneratörlerle çalışıyor ve NASA'nın verdiği rakama göre ikisi de yılda yaklaşık 4 watt kaybediyor. Bu önlem alınmasaydı ekibin 2027 yazına kadar bir bilim cihazını daha kapatması gerekecekti.

Veri sorununun nedeni henüz belirlenmediği için bu değişikliklerle bir ilişki olup olmadığını söylemek mümkün değil; NASA da böyle bir bağ öne sürmüyor.

Işık günü kilometre taşı etkilenmedi

Veri kesintisi, kutlanan eşiği değiştirmiyor. NASA'nın durum sayfasına göre Voyager 1, 18 Kasım 2026'da 02.16.07 Pasifik Saati'nde (Türkiye saatiyle yaklaşık 13.16) bir ışık günü uzaklığa ulaştı; bu yaklaşık 25,9 milyar kilometre. Ekip bu eşiği 19 Kasım'da taşıyıcı sinyal ve yörünge hesaplarıyla doğrulayacak. Mesafe, yıllara yayılan ölçümlerle kurulmuş yörünge modellerinden biliniyor; dolayısıyla bir mühendislik sorunu aracın bu noktayı ne zaman geçtiğini değiştiremez.

Sırada ne var?

Elde kesin bir tarih yok. Araç Dünya'ya dönük ve sinyal veriyor; sorun, o sinyale veri bindirememesi. 2023'teki benzer olayın aracın bilgisayarlarından biriyle ilgili çıkması mühendislere bir yön veriyor, ancak NASA yeni olayın nasıl sonuçlanacağını öngörmüyor. Açık soru şu: Veri akışı ne zaman ve hangi yöntemle geri gelecek, ve ekip bunu yaparken aracın kısıtlı enerji bütçesini nasıl koruyacak?

Bu haberi nasıl buldunuz?

İlk oyu siz verin

Google'da haber kaynağınızı Uzay Gündem olarak seçmek için tıklayın

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar okurlarımıza aittir. Hakaret, nefret söylemi ve reklam içeren yorumlar yayımlanmaz.

İlgili haberler

  1. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı
  2. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor
  3. NASA'nın saha ekibi Arizona'da krater, lav mağarası ve kül tarlasında Ay ile Mars'a hazırlandı
  4. ESA'nın yeni derin uzay anteni tek çanakla iki Mars aracına aynı anda komut gönderdi
  5. BepiColombo'nun X-ışını teleskobu MIXS, sekiz yıl sonra Yengeç Bulutsusu'na ilk kez baktı
  6. ESA yedi uydulu Plasma Observatory'yi seçti: Dünya'nın manyetik kalkanı incelenecek

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi
  6. Ölmekte olan yıldızda son termal darbenin izi: ALMA dev bir gaz halkası ve kum saati buldu

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Son yorumlar

  1. Ay'a iniş yeri seçiminde yapay zekâ: Ohio State'ten LUMINA görev planlamacılarına yardım edecekosman çelebi: Genç araştımacı fizikçi ve yapay zeka doktora öğrencisi Gökçe İnal'ı bu değerli çalışmalarından dolayı kalben…

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Son haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi1 saat önce
  3. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı7 saat önce
  4. Xavier Siklonu Cook Adaları'nda 5. kategoriye çıktı: Kasım rekoru Aqua'nın görüntüsündeXavier Siklonu Cook Adaları'nda 5. kategoriye çıktı: Kasım rekoru Aqua'nın görüntüsünde20 saat önce
  5. NASA'dan küçük işletmelere 171 milyon dolarlık tohum finansmanı: 302 proje seçildiNASA'dan küçük işletmelere 171 milyon dolarlık tohum finansmanı: 302 proje seçildi20 saat önce

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar