Voyager 1 ışık gününe varırken veri göndermeyi kesti: NASA bilgisayar arızasından şüpheleniyor
Voyager 1, 14 Kasım'da veri göndermeyi bıraktı; Canberra anteni yalnızca taşıyıcı sinyal alıyor. NASA nedenin aracın veri bilgisayarında olabileceğini söylüyor.

NASA'nın Voyager blogunda 18 Kasım'da yayımlanan duyuruya göre Voyager 1, 14 Kasım 2026'da bilim ve mühendislik verisi göndermeyi bıraktı. Avustralya'nın Canberra kentindeki Derin Uzay Ağı antenlerinden biri araca kilitlendiğinde bir taşıyıcı sinyal aldı, ancak sinyalin içinde taşınan veri yoktu. Taşıyıcı sinyali, üzerine bilgi bindirilen boş bir dalga gibi düşünebilirsiniz: araç "açık" ve konuşuyor, fakat konuşmanın içeriği gelmiyor.
Zamanlama dikkat çekici. Araç, Dünya'dan bir ışık günü uzaklığa tam da bu günlerde ulaştı; yani sinyaller her iki yönde de yaklaşık 24 saatte gidip geliyor. Konuyu ayrıca ışık günü haberimizde anlatmıştık; burada odak, aynı günlerde ortaya çıkan veri sorunu.
Video: https://www.youtube.com/watch?v=0Ke0s62W4yY
NASA'nın şüphesi: veriyi paketleyen bilgisayar
NASA'nın açıklamasına göre verinin yokluğu, sorunun aracın alt sistemlerinden —bilim cihazları dahil— veriyi toplayıp Dünya'ya gönderilecek biçime sokan yerleşik bilgisayarda olduğuna işaret ediyor. Aynı yazıda, taşıyıcı sinyalin varlığının Konum ve Eklem Kontrol (Attitude and Articulation Control) bilgisayarının işini yaptığını, yani aracın antenini Dünya'ya dönük tuttuğunu gösterdiği belirtiliyor. Başka bir deyişle anten ve vericinin çalıştığı anlaşılıyor; eksik olan, iletilecek verinin hazırlanması.
Bu tablo yabancı değil. NASA, 2023'te Voyager 1'in benzer bir durum yaşadığını, yer ekiplerinin o zaman da taşıyıcı sinyal aldığı ama veri alamadığı hatırlatıyor ve o olayın aracın yerleşik bilgisayarlarından birinden kaynaklandığını yazıyor. Mühendisler bu deneyimden yararlanarak yeni sorunun nedenini ve sonraki adımları belirlemeye çalışıyor.
Teşhis neden haftalar sürebilir?
NASA, nedenin bulunmasının "haftalar ya da daha uzun" sürebileceğini söylüyor. Gerekçe aracın uzaklığı: bir komutun araca ulaşması 24 saat, aracın yanıtının dönmesi bir 24 saat daha alıyor. Bir deneme yapıp sonucunu görmek iki gün demek; bu yüzden her adım yavaş ve temkinli ilerliyor.
Ekimdeki kesintiyle bağlantı var mı?
Mühendisler, sorunun ekim ayında yaşanan kısa iletişim boşluğuyla ilgili olup olmadığını da araştırıyor. NASA, o olayda ekibin araçla yaklaşık 48 saat boyunca tüm temasını yitirdiğini, bağlantının ise ekip sorun giderme komutu göndermeden kendiliğinden döndüğünü anlatıyor. 29 Ekim tarihli blog yazısına göre Derin Uzay Ağı 18-19 Ekim'de araçla teması kaybetti, sinyal 20 Ekim'de geri geldi; mühendisler bir itici grubunun devre dışı kaldığını ve otomatik hata koruma yazılımının yedek iticileri açtığını gördü.
Enerji tasarrufunun gölgesinde
Voyager 1 zaten sıkı bir enerji bütçesiyle çalışıyor. NASA'ya göre mühendisler eylül başında, "Big Bang" adını verdikleri bir işlemle araçtaki üç cihazı kapatıp yerlerine daha az güç harcayan üç cihazı devreye soktu; benzer işlem Voyager 2'de yaklaşık altı hafta önce yapılmıştı. Araçlar, çürüyen plütonyumun ısısını elektriğe çeviren radyoizotop termoelektrik jeneratörlerle çalışıyor ve NASA'nın verdiği rakama göre ikisi de yılda yaklaşık 4 watt kaybediyor. Bu önlem alınmasaydı ekibin 2027 yazına kadar bir bilim cihazını daha kapatması gerekecekti.
Veri sorununun nedeni henüz belirlenmediği için bu değişikliklerle bir ilişki olup olmadığını söylemek mümkün değil; NASA da böyle bir bağ öne sürmüyor.
Işık günü kilometre taşı etkilenmedi
Veri kesintisi, kutlanan eşiği değiştirmiyor. NASA'nın durum sayfasına göre Voyager 1, 18 Kasım 2026'da 02.16.07 Pasifik Saati'nde (Türkiye saatiyle yaklaşık 13.16) bir ışık günü uzaklığa ulaştı; bu yaklaşık 25,9 milyar kilometre. Ekip bu eşiği 19 Kasım'da taşıyıcı sinyal ve yörünge hesaplarıyla doğrulayacak. Mesafe, yıllara yayılan ölçümlerle kurulmuş yörünge modellerinden biliniyor; dolayısıyla bir mühendislik sorunu aracın bu noktayı ne zaman geçtiğini değiştiremez.
Sırada ne var?
Elde kesin bir tarih yok. Araç Dünya'ya dönük ve sinyal veriyor; sorun, o sinyale veri bindirememesi. 2023'teki benzer olayın aracın bilgisayarlarından biriyle ilgili çıkması mühendislere bir yön veriyor, ancak NASA yeni olayın nasıl sonuçlanacağını öngörmüyor. Açık soru şu: Veri akışı ne zaman ve hangi yöntemle geri gelecek, ve ekip bunu yaparken aracın kısıtlı enerji bütçesini nasıl koruyacak?
Bu haberi nasıl buldunuz?
İlk oyu siz verin

















