TUA'nın 2026 bütçesi 5,9 milyar lira: ödenek bir yılda iki buçuk katına çıktı

Türkiye Uzay Ajansı (TUA), 2026 yılına 5 milyar 917 milyon 250 bin liralık ödenekle girdi. Rakam, 31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'nin mükerrer sayısında yayımlanan 7567 sayılı 2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'na bağlı cetvellerde yer alıyor. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı'nın yayımladığı kanun icmaline göre bu tutar, 2025 bütçe kanunuyla ajansa verilen 2 milyar 345 milyon liranın yaklaşık 2,5 katı.

Ancak bu sıçramayı doğru okumak için 2025'te yıl içinde ne olduğuna da bakmak gerekiyor. Ajansın kendi faaliyet raporu, kâğıt üzerindeki başlangıç ödeneğiyle gerçek harcama arasındaki farkın büyük olduğunu gösteriyor.

Üç yılın rakamları

TUA, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın ilgili kuruluşu olan özel bütçeli bir idare. Bu nedenle ödeneği, bütçe kanunlarının (II) sayılı cetvelinde "özel bütçeli diğer idareler" arasında gösteriliyor. Son üç bütçe kanunundaki başlangıç ödenekleri şöyle:

Yıl	Bütçe kanunuyla verilen ödenek (TL)	Bir önceki yıla göre
2024	1.702.764.000	-
2025	2.344.953.000	yüzde 38 artış
2026	5.917.250.000	yüzde 152 artış

Tablodaki tutarlar cari liradır; enflasyonun etkisi hesaba katıldığında reel artış daha düşük kalır.

2025'te bütçe yıl içinde iki katına çıkmıştı

TUA'nın Şubat 2026'da yayımladığı 2025 Yılı İdare Faaliyet Raporu'na göre ajansın 2,34 milyar liralık başlangıç ödeneğine yıl içinde 2 milyar 256 milyon lira eklendi. Toplam ödenek 4 milyar 592 milyon liraya çıktı, bunun 4 milyar 548 milyon lirası harcandı. Raporda harcamanın yüzde 97'sinin sermaye transferi olduğu belirtiliyor.

Eklenen kaynağın önemli bir bölümünün nereden geldiği de raporda yazıyor. Ajansın 2025 gelirleri arasında Hazine yardımı olarak 2 milyar 910 milyon lira, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'ndan "uzay ve havacılık araştırma ve geliştirme faaliyetleri payı" olarak 1 milyar 893 milyon lira yer alıyor.

Bu tablo, 2026'daki artışın bir kısmının, geçen yıl sonradan eklenen kaynağın baştan bütçeye yazılması anlamına gelebileceğini düşündürüyor. Nitekim 2026 başlangıç ödeneği, 2025'in fiili harcamasının yaklaşık yüzde 30 üzerinde. Yani "iki buçuk kat" büyüme başlangıç ödenekleri için doğru; fiilen harcanan parayla kıyaslandığında artış çok daha sınırlı.

Para nereye gidiyor?

Bütçe kanunu, ödeneği proje proje değil ekonomik sınıflandırmaya göre gösteriyor. 2026 cetveline göre TUA'nın 5,92 milyar liralık bütçesinin 5 milyar 701 milyon lirası, yani yüzde 96'sı sermaye transferi. Personel giderleri 77,4 milyon, mal ve hizmet alımları 73,9 milyon, cari transferler 50,9 milyon, ajansın kendi sermaye giderleri ise yalnızca 5,6 milyon lira.

Bu dağılım ajansın çalışma biçimini yansıtıyor: TUA projeleri büyük ölçüde kendi bünyesinde değil, yüklenici kurumlar aracılığıyla yürütüyor. Örneğin TUA'nın açıklamalarına göre Ay görevinin uzay aracını TÜBİTAK UZAY, hibrit itki sistemini DeltaV geliştiriyor; uzaya gönderilen yerli atomik saatin ana yüklenicisi ise TÜBİTAK Ulusal Metroloji Enstitüsü. Bütçe kanununun 10. maddesi de TUA'ya tahsis edilen ödeneklerden uzay ve havacılık görevleri kapsamındaki tutarların, ilgili hizmetler için Savunma Sanayii Destekleme Fonu'na ödenebilmesine imkân tanıyor.

Proje bazında dağılım bütçe belgelerinde yer almıyor. TUA'nın faaliyet raporundaki 2026 planları ise paranın hangi başlıklara aktığına dair fikir veriyor:

• Ay Araştırma Programı (AYAP-1): Uzay aracının sistem seviyesi üretim, montaj, entegrasyon ve testlerinin 2026'da tamamlanması, fırlatmanın 2027'de yapılması planlanıyor. TUA, Eylül 2026'da aracın çevresel testler için TUSAŞ'ın test merkezine gönderildiğini duyurdu.
• Atomik saat (RAFS): Yerli rubidyum atomik saati taşıyan küp uydu 7 Temmuz 2026'da fırlatıldı. Raporda birden fazla uçuş modeli saatin 2026 sonuna kadar tamamlanmasının planlandığı belirtiliyor.
• Uzay Havası Uygulama Merkezi (UHUM): İTÜ bünyesindeki Uzay Destek Sistemleri Uygulama ve Araştırma Merkezi çatısı altında kurulması planlanıyor.
• Uzay limanı ve komuta kontrol merkezi: Rapora göre "uluslararası iş birliğiyle" bir uzay limanı inşası başlatıldı; görevlerin izleneceği bir komuta kontrol merkezi de planlanıyor.

Hedefler ve gerçekleşmeler

Faaliyet raporundaki performans tabloları, bütçenin büyüklüğünün tek başına ilerlemeyi göstermediğini hatırlatıyor. 2025'te Ay'a sert iniş projesinin gerçekleşme oranı hedeflenen yüzde 60'ı aşarak yüzde 68'e ulaştı. Buna karşılık "uzay ve havacılık bilim ve teknolojilerinde desteklenen veya yürütülen proje sayısı" için konulan 6 hedefinde gerçekleşme 0 olarak raporlandı. Uzay Havası Uygulama Merkezi'nin tamamlanma oranı da yüzde 20 hedefine karşılık sıfırda kaldı. Ay'a yumuşak iniş projesinde de ilerleme kaydedilmedi; rapor bunu AYAP-1'deki gecikmelere bağlıyor.

"8,7 milyar" rakamı neyi gösteriyor?

Kamuoyunda 2026 için sıkça anılan yaklaşık 8,7 milyar liralık tutar TUA'nın bütçesi değil. Strateji ve Bütçe Başkanlığı'nın ödeneklerin programlara göre dağılımı tablosunda "Uzay ve Havacılık" programına 2026 için 8 milyar 729 milyon lira öngörülüyor. Bu program birden fazla kurumun harcamasını kapsıyor. Aynı tabloda 2025 için öngörülen tutar 5 milyar 52 milyon liraydı; artış yüzde 73 civarında.

2027 tahmini neden düşük?

Bütçe kanunu icmallerinde gelecek iki yıl için tahminler de yer alıyor. 2026 belgesinde TUA için 2027'ye 1 milyar 809 milyon, 2028'e 1 milyar 955 milyon lira öngörülüyor. Bu rakamlar ilk bakışta sert bir düşüş gibi görünse de bağlayıcı değil. Bir yıl önceki 2025 belgesinde 2026 için öngörülen tutar 2 milyar 782 milyon liraydı; kanunla verilen ödenek bunun iki katından fazla oldu.

Bu nedenle asıl gösterge, 2027 bütçe teklifinde TUA'ya önerilecek tutar olacak. 2026'daki sıçramanın Ay görevine ve uzay limanına özgü tek seferlik bir yük mü, yoksa kalıcı bir seviye mi olduğu o zaman netleşecek. Programın genel durumu için Milli Uzay Programı 2026 bilançosuna, Ay görevinin ayrıntıları için AYAP-1 rehberine bakabilirsiniz.