Jüpiter ile Mars 16 Kasım sabahı bir derece arayla yan yana

16 Kasım 2026 sabahı gökyüzünde iki gezegen el ele tutuşuyor. Güneş Sistemi'nin en büyük gezegeni Jüpiter ile Kızıl Gezegen Mars, Aslan (Leo) takımyıldızında yaklaşık bir derece, yani iki dolunay çapından biraz fazla arayla yan yana geçiyor. En yakın an Türkiye saatiyle 16 Kasım sabahı 05.04'te gerçekleşiyor ve bu an tam da gözlem için en uygun saate denk geliyor. Olay Türkiye'nin her yerinden çıplak gözle izlenebilir.

Ne oluyor?

Gezegenler Güneş'in çevresinde aşağı yukarı aynı düzlemde, farklı hızlarla dolanır. Dünya'dan bakıldığında bu, gezegenlerin gökyüzünde aynı kuşak boyunca ilerlemesi ve zaman zaman birbirine yetişip geçmesi anlamına gelir. İki gezegenin gökte birbirine çok yakın görünmesine kavuşum ya da yakın geçiş denir. Gerçekte aralarında yüz milyonlarca kilometre vardır; yakınlık yalnızca bakış açısından kaynaklanır.

Hesaplara göre Jüpiter ile Mars en yakın anda 1 derece 11 yay dakikası arayla geçiyor. Jüpiter -2,1 kadirle sabah göğünün en parlak noktalarından biri; Mars ise 0,7 kadirle daha sönük ama belirgin turuncu rengiyle hemen ayırt ediliyor. Aynı sıralarda iki gezegen aynı sağ açıklığı da paylaşıyor, yani tam bir kavuşum yaşanıyor. Mars önümüzdeki aylarda Dünya'ya yaklaşıp hızla parlayacak; şubat 2027'de karşı konuma gelecek. Jüpiter de şubatta karşı konumda olacak. Bu nedenle 16 Kasım buluşması, iki gezegenin 2027 başındaki görkemli dönemine bir önsöz gibi.

Türkiye'den nasıl izlenir?

Ankara için yapılan hesaba göre ikili gece 00.09'da doğu ufkundan doğuyor ve sabaha doğru yükselerek güney göğünde ufkun yaklaşık 63 derece üzerine çıkıyor. Tan ağarması 06.54 civarında başlıyor. En rahat gözlem aralığı, gezegenlerin iyice yükseldiği ve göğün hâlâ karanlık olduğu 04.00 ile 06.45 arasıdır. Batıdaki illerde gün doğumu biraz daha geç olduğu için gözlem süresi birkaç dakika uzar.

Güneydoğu ve güneye bakın. Gökyüzünün o bölgesinde en parlak, titreşmeyen beyaz nokta Jüpiter'dir. Onun hemen yanında, biraz daha sönük ve turuncu tonlu olan nokta Mars'tır. Çıplak göz yeterli; ama bir dürbün iki gezegeni aynı karede, renk farkını çok daha belirgin biçimde gösterir. Dürbünü sabit tutabilirseniz Jüpiter'in yanında dört büyük uydusundan bazılarını da küçük noktalar hâlinde seçebilirsiniz. İki gezegen bir teleskopun görüş alanına sığmayacak kadar uzak; teleskopla bakacaksanız sırayla bakmanız gerekir.

İki gezegen birkaç gün boyunca birbirine yakın kalıyor. 16 Kasım sabahı bulutluysa 15 ya da 17 Kasım sabahı da benzer bir görüntü sunar. Aynı sabahlarda güneydoğu ufkunun hemen üzerinde Merkür de sabah göğüne çıkıyor.

Gezegen kavuşumlarını fotoğraflamak oldukça kolaydır. Telefonunuzu ya da fotoğraf makinenizi sabit bir yere dayayın, gece kipini açın ve birkaç saniyelik pozlar deneyin. Ön planda bir ağaç, minare ya da dağ silueti bulunursa kare çok daha etkileyici olur. Uzun odaklı bir objektifle çekilen fotoğraflarda iki gezegenin renk farkı, beyaz Jüpiter ve turuncu Mars, açıkça görülür. Birkaç sabah üst üste aynı açıdan çekim yaparsanız gezegenlerin birbirine yaklaşıp uzaklaştığını da belgeleyebilirsiniz.

Bilmeye değer

• Jüpiter'in çapı Mars'ınkinin yaklaşık 20 katıdır; aynı karede görünmeleri tamamen bakış açısıdır.
• 16 Kasım'da Jüpiter'in görünür çapı yaklaşık 37 yay saniyesi, Mars'ınki ise yalnızca 7 yay saniyesi.
• İki gezegen de şubat 2027'de, birkaç gün arayla karşı konuma gelecek.
• Aynı sabah Leonid meteor yağmuru da etkin; gezegenleri izlerken birkaç yıldız kayması görmeniz olası.