DeltaV'nin SORS sonda roketi: hibrit motorla 10'dan fazla uçuş ve sırada Ay sınavı

DeltaV Uzay Teknolojileri'nin geliştirdiği Sonda Roket Sistemi (SORS), şirketin açıklamasına göre ilk uçuşunu Aralık 2020'de yaptı ve o günden bu yana 10'dan fazla başarılı fırlatma gerçekleştirdi. Şirket, tüm gösterim testleri tamamlanan SORS'un artık ticari kullanıma hazır olduğunu belirtiyor. Ekim 2026 itibarıyla DeltaV'nin ve Türkiye Uzay Ajansı'nın (TUA) sayfalarında 2026 yılı içinde yapılmış yeni bir SORS uçuşuna dair duyuru bulunmuyor.

SORS'un önemi tek başına bir sonda roketi olmasından gelmiyor. Roketin taşıdığı hibrit motor teknolojisi, Türkiye'nin 2027'de fırlatmayı hedeflediği Ay uzay aracının itki sisteminin de temelini oluşturuyor.

Sonda roketi ne işe yarar?

Sonda roketleri yörüngeye çıkmaz; dikeye yakın fırlatılır, uzay sınırını aşar ve balistik bir yay çizerek geri düşer. DeltaV bu roketlerin kullanım alanlarını düşük maliyetli uzay erişimi, mikro yer çekimi deneyleri, atmosfere geri giriş deneyleri, hipersonik testler ve hedef sistemleri olarak sıralıyor. Bir sistemin uzay koşullarında ilk kez çalıştırılıp "uzay tarihçesi" kazanması için de en hızlı yollardan biri bu uçuşlar.

SORS'un özellikleri

DeltaV'nin ürün sayfasında SORS için verilen temel değerler şöyle:

Özellik	Değer
Uzunluk	12 metreden fazla
Çap	630 mm
Yakıt / oksitleyici	Parafin / sıvı oksijen
Faydalı yük	50 kilogramdan fazla
İrtifa	100-300 km
Kütle	2.000-3.500 kg
Hız	4 ila 7+ Mach
Yanma süresi	60 saniyeden fazla

İrtifa ve kütle değerlerinin aralık olarak verilmesi, roketin taşıdığı yüke ve yakıt yüklemesine göre farklı yapılandırmalarda uçabildiğini gösteriyor.

Hibrit motor nasıl çalışır?

Roket motorları genellikle katı ya da sıvı yakıtlı olur. Hibrit motorda ise iki yaklaşım birleşir: yakıt katı hâlde motorun içinde durur, oksitleyici ise ayrı bir tankta sıvı olarak taşınır ve yanma odasına beslenir. SORS'ta yakıt parafin, oksitleyici sıvı oksijen.

Bu tasarımın pratik sonucu, oksitleyici akışının kontrol edilebilmesi. DeltaV'nin SORS için saydığı yetenekler arasında ayarlanabilir itki, itkinin sonlandırılması ve çoklu ateşleme yer alıyor. Katı yakıtlı bir motor bir kez ateşlendiğinde sonuna kadar yanar; hibrit motor ise oksitleyici kesilince durur, yeniden verilince tekrar çalışabilir. Şirket ayrıca düşük ve kontrol edilebilir ivmeyi hassas faydalı yükler için bir avantaj olarak sunuyor.

Hibrit motorların bilinen zayıf yanı, aynı boyuttaki katı yakıtlı motorlara göre daha düşük itki üretmeleri. DeltaV, geliştirdiği özgün "iç balistik" teknolojisiyle bu sınırı aştığını ve katı yakıtlı roketlerin itki seviyelerine eriştiğini öne sürüyor. Şirket 1 newtondan 200 kilonewtona kadar farklı sınıflarda hibrit ve sıvı yakıtlı itki sistemleri geliştirdiğini belirtiyor. Genel Müdür Dr. Mehmet Kahraman da Aralık 2025'teki açıklamasında bu teknolojinin 220 kat ölçeklendiğini ve üç farklı ölçekte uçurulduğunu söyledi.

Uçuş geçmişi: açıklanan dönüm noktaları

• Nisan 2021: TUA'nın duyurusuna göre DeltaV'nin Şile'deki Roket Motoru Ateşleme Tesisi'nde SORS itki sisteminin dikey ateşleme testi ve Ay görevi motorunun ilk ateşlemesi yapıldı. Hedeflenen 50 saniyelik ateşleme tamamlandı. O dönem şirketin genel müdürü Arif Karabeyoğlu'ydu.
• Temmuz 2021: TUA, SORS'un Sinop Test Merkezi'ndeki uçuşlu testlerinin başarıyla tamamlandığını duyurdu. O tarihte hedef, hibrit motorlu roketlerle 100 kilometrelik uzay sınırını aşmaktı.
• 100 km eşiği: DeltaV'nin kilometre taşları listesine göre hibrit roketle 100 kilometre aşıldı ve Ay görevi için geliştirilen Hibrit İtki Sistemi (HİS) uzayda ateşlendi. Şirket bunu "uzayda ateşlenen ilk hibrit sistem" olarak tanımlıyor. Bu adımların yılı şirketin Türkçe ve İngilizce sayfalarında farklı verildiği için burada kesin tarih yazmıyoruz.
• Haziran 2025: Savunma Sanayii Başkanlığı, DeltaV'nin iki kademeli hibrit roketiyle 200 kilometrenin üzerine çıkıldığını ve hibrit motorlarla ulaşılan irtifa rekorunun kırıldığını duyurdu.

Rekor SORS'un değil, HİSTEP'in

Haziran 2025'teki rekor haberleri çoğu zaman SORS'la birlikte anıldı. Ancak DeltaV'nin kendi kilometre taşları listesi bu uçuşu Hipersonik Test Platformu HİSTEP'e bağlıyor ve irtifayı "220 km'nin üzeri" olarak veriyor. HİSTEP, SORS'la aynı 630 mm çapı paylaşan, 11,3 metre uzunluğunda ve 2.500 kilogramın üzerinde kalkış kütlesine sahip iki kademeli bir hibrit roket. Birinci kademesi SORS gibi sıvı oksijen ve parafin, ikinci kademesi ise depolanabilir bir oksitleyici olan diazot monoksit ve parafin kullanıyor. Kademeler "sıcak ayrılma" yöntemiyle, yani ikinci kademe motoru ayrılmadan önce ateşlenerek birbirinden ayrılıyor.

Rekor iddiası şirketin ve Savunma Sanayii Başkanlığı'nın açıklamalarına dayanıyor. İncelenen şirket ve TUA sayfalarında uçuşa ait irtifa profili ya da telemetri verisi yayımlanmış değil.

Sırada Ay sınavı

SORS uçuşlarının en somut çıktısı, hibrit motor teknolojisine uzayda çalışmış olma güvencesi kazandırmak oldu. TUA'nın 2025 faaliyet raporuna göre Ay görevinin Hibrit İtki Sistemi vakum ateşleme ve çevresel testlerden geçti, ayrıca Sinop Test Merkezi'nden yapılan fırlatmalarla uzay ortamında ateşlendi.

DeltaV'nin açıkladığı değerlere göre HİS, ortalama 650 newton itki üretiyor; özgül darbesi 290 saniye, ateşleme süresi 100+100 saniye. Sistem 30 kilogram yakıt ve 60 kilogram oksitleyici taşıyor. TUA'nın Eylül 2026'daki duyurusuna göre yaklaşık 3,5 ton ağırlığındaki Ay Uzay Aracı çevresel testlere geçti ve fırlatmanın 2027'nin ilk aylarında yapılması hedefleniyor. HİS, şirketin ifadesiyle derin uzay görevinde kullanılan ilk hibrit itki sistemi olacak. Görevin ayrıntıları AYAP-1 rehberimizde yer alıyor.

SORS tarafında ise açık soru, "ticari kullanıma hazır" denen roketin kimin yükünü taşıyacağı. DeltaV henüz bir müşteri ya da ticari uçuş takvimi açıklamadı. Türkiye'nin uzaya erişim çabasındaki diğer aktörler için sonda roketleri ve uzay limanı dosyamıza göz atabilirsiniz.