23 Kasım 2026, PazartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Bugün uzayda, Sıradaki fırlatma: Ariane 64 Block 2 fırlatması: Amazon Leo (LE-04)23 Kasım 2026, 14:09

Türksat

Türkiye'nin tek uydu operatörü Türksat, 1994'ten bu yana haberleşme uyduları işletiyor; tamamen yerli üretilen Türksat 6A ile ülkenin uydu üretimindeki yeni dönemini temsil ediyor.

Ülke
Türkiye
Kuruluş yılı
1990
Alan
Haberleşme
İnternet sitesi
www.turksat.com.tr

Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme A.Ş., Türkiye'nin tek uydu operatörüdür. Ankara Gölbaşı'ndaki yer istasyonundan haberleşme uydularını yönetir; televizyon ve radyo yayıncılığı, veri iletimi, kablo TV ve internet hizmetleri sunar. Tamamı devlete ait olan şirket, ulusal egemenlik kapsamındaki uydu yörünge pozisyonlarının hakkını ve işletme yetkisini elinde tutar.

Tarihçe

Türkiye'nin uydu programının kökeni 1990'a uzanır. 21 Aralık 1990'da Türksat Milli Haberleşme Uyduları adıyla bir kamu yapılanması kuruldu ve ilk uydular Fransız Aérospatiale firmasıyla yapılan anlaşma çerçevesinde hazırlandı. Uydu işletmeciliği uzun süre Türk Telekom bünyesinde yürüdü.

Türk Telekom'un özelleştirilmesi sürecinde çıkarılan 5189 sayılı kanunla uydu hizmetleri ayrı bir şirkete devredildi ve Türksat A.Ş. 22 Temmuz 2004'te faaliyete geçti. 2005'te kablo TV altyapısı da Türk Telekom'dan Türksat'a geçti. Şirket 2008'de dijital kablo TV ve internet hizmeti Teledünya'yı kurdu. Türksat ayrıca e-Devlet hizmetlerinin kurulması ve işletilmesinde de görev üstlenmiştir.

Roketler, araçlar ve hizmetler

Türksat roket üretmez; uydularını yabancı fırlatma şirketleriyle yörüngeye gönderir. Uydu filosu yıllar içinde şöyle gelişti:

  • Türksat 1A: Türkiye'nin ilk uydusu. 24 Ocak 1994'te bir Ariane 4 roketiyle fırlatıldı ancak roket arızası nedeniyle kalkıştan dakikalar sonra kayboldu.
  • Türksat 1B ve 1C: 1994 ve 1996'da yörüngeye yerleşerek Türkiye'nin uydu yayıncılığını başlattı.
  • Türksat 2A (Eurasiasat 1): Aérospatiale ile kurulan ortak girişim aracılığıyla alındı, 2001'de hizmete girdi.
  • Türksat 3A: Haziran 2008'de Ariane 5 ile fırlatıldı.
  • Türksat 4A ve 4B: Japon Mitsubishi Electric tarafından üretildi; 2014 ve 2015'te Kazakistan'daki Baykonur'dan Proton roketleriyle fırlatıldı.
  • Türksat 5A ve 5B: Airbus'ın tamamen elektrikli itkili platformu üzerine kuruldu; Ocak 2021 ve Aralık 2021'de Falcon 9 ile fırlatıldı. 5B, Ka bandında yüksek kapasiteli internet hizmeti de sunar.
  • Türksat 6A: Türkiye'nin tamamen yerli olarak geliştirilen ilk haberleşme uydusu.

Uydular 31, 42 ve 50 derece doğu boylamlarındaki yer eşzamanlı yörüngelerde konumlanır.

Türksat uydularının çoğu yer eşzamanlı (jeostasyoner) yörüngede bulunur. Bu yörünge ekvatorun yaklaşık 36 bin kilometre yukarısındadır. Burada bir uydu, Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüşüyle aynı hızda dolanır; bu yüzden yerden bakıldığında gökyüzünde sabit duruyormuş gibi görünür. Evlerin çatısındaki çanak antenlerin bir kez ayarlanıp öylece bırakılabilmesi bu sayededir. 42 derece doğu gibi ifadeler, uydunun ekvator üzerinde hangi boylamın tam üstünde durduğunu gösterir.

Bu yörünge konumları sınırlı bir doğal kaynaktır ve Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) aracılığıyla ülkelere tahsis edilir. Bir ülke, tahsis edilen konumu belirli süre içinde bir uyduyla doldurmazsa hakkını kaybedebilir. Türksat'ın görevlerinden biri de Türkiye adına kayıtlı bu yörünge haklarını korumak ve işletmektir. Uydudaki "aktarıcı" (transponder) adı verilen birimler ise yerden gelen sinyali alıp güçlendirerek farklı bir frekansta geri gönderir; bir uydunun kapasitesi büyük ölçüde taşıdığı aktarıcı sayısıyla ölçülür. Ku bandı televizyon yayıncılığında, Ka bandı yüksek hızlı internette, X bandı ise askeri haberleşmede yaygın kullanılır.

Önemli görevler ve başarılar

En önemli dönüm noktası Türksat 6A'dır. 2014'te imzalanan anlaşmayla proje TÜBİTAK UZAY önderliğinde, TUSAŞ, ASELSAN ve CTech iş birliğiyle yürütüldü. Uydu, Ankara Akıncı'daki Uydu Montaj Entegrasyon ve Test (UMET) tesisinde birleştirildi ve 2024 Temmuz'unda Falcon 9 ile fırlatıldı. 42 derece doğuda konumlanan uydunun en az 15 yıl görev yapması öngörülüyor. Türksat 6A, sivil yayıncılık için Ku bandı aktarıcılarının yanında Türk Silahlı Kuvvetleri'nin kullanımına yönelik X bandı kapasitesi de taşır.

Türksat 5A'nın yapımında da TUSAŞ'ın UMET tesisi kullanıldı; bu uydu Türkiye'de inşa edilen ilk yer eşzamanlı haberleşme uydusu olarak kayda geçti.

Bugün ve gelecek planları

Türksat bugün 4A, 4B, 5A, 5B ve 6A uydularıyla Türkiye, Avrupa, Orta Doğu, Orta Asya ve Afrika'nın geniş bölümlerine hizmet veriyor. Şirketin uydu yayıncılığı, kablo TV, internet ve bilişim alanlarındaki işleri sürüyor. Türksat 6A deneyimi, gelecekteki haberleşme uydularının da büyük ölçüde yurt içinde üretilmesi hedefinin temelini oluşturuyor.

Bir haberleşme uydusunun ömrü genellikle yakıtıyla sınırlıdır. Uydu, Ay ve Güneş'in çekim etkileri nedeniyle konumundan yavaşça kayar ve bunu düzeltmek için düzenli olarak küçük motorlarını ateşler. Yakıt bittiğinde uydu, diğer uydulara tehlike oluşturmaması için daha yüksek bir "mezarlık yörüngesine" gönderilir. Türksat 3A da görevini tamamladıktan sonra bu şekilde mezarlık yörüngesine taşındı.

Bilmeye değer

  • Türksat 1A'nın kaybından sonra Aérospatiale, sigorta şartları çerçevesinde yeni bir uydu (Türksat 1C) üretti.
  • Türksat 4A sayesinde Sahra Altı Afrika'ya da uydu yayıncılığı hizmeti sunulabildi.
  • Türksat 5A ve 5B'nin elektrikli itki sistemi, uydunun yörüngede konum tutma ömrünü klasik uydulara göre belirgin biçimde uzatıyor.
  • Türksat uydularından yüzlerce televizyon ve radyo kanalı yayın yapıyor.

Kurumla ilgili haberler

  1. Kacır bütçe sunumunda takvimi verdi: İMECE-2 2027'de, İMECE-3 2028'de, TÜRKSAT 7A başladıKacır bütçe sunumunda takvimi verdi: İMECE-2 2027'de, İMECE-3 2028'de, TÜRKSAT 7A başladı2 Kasım 2026, 19:36
  2. Cumhuriyet'in 103. yılı: Türkiye'nin gökyüzünden uzaya uzanan yolculuğuCumhuriyet'in 103. yılı: Türkiye'nin gökyüzünden uzaya uzanan yolculuğu29 Ekim 2026, 00:24
  3. ASELSAN, GÖKBAĞI uydusunu IAC 2026'da sergiledi: hedef ayda dört uydu üretmekASELSAN, GÖKBAĞI uydusunu IAC 2026'da sergiledi: hedef ayda dört uydu üretmek20 Ekim 2026, 12:45
  4. Türksat 6A: ilk yerli haberleşme uydusu fırlatmadan hizmete nasıl ulaştı?Türksat 6A: ilk yerli haberleşme uydusu fırlatmadan hizmete nasıl ulaştı?8 Ekim 2026, 02:55
  5. Türk uzay sanayisinin haritası: TÜBİTAK UZAY, TUSAŞ, Roketsan, ASELSAN ve yeni şirketlerTürk uzay sanayisinin haritası: TÜBİTAK UZAY, TUSAŞ, Roketsan, ASELSAN ve yeni şirketler8 Ekim 2026, 02:55
  6. Milli Uzay Programı 2026 bilançosu: tamamlananlar, gecikenler, belirsizlerMilli Uzay Programı 2026 bilançosu: tamamlananlar, gecikenler, belirsizler8 Ekim 2026, 02:55

✨ Günün seçkisi23 Kasım

The Magic School Bus Lost in the Solar System (Joanna Cole)📚 Günün kitabıThe Magic School Bus Lost in the Solar System (Joanna Cole)Joanna Cole · 1990

Görev dosyalarıTümü →

  1. Lunar Gateway (Ay Geçidi istasyonu)Lunar Gateway (Ay Geçidi istasyonu)NASA, ESA, JAXA, CSA, MBRSC
  2. Artemis MutabakatıArtemis MutabakatıNASA ve ABD Dışişleri Bakanlığı
  3. Amazon Leo (Project Kuiper)Amazon Leo (Project Kuiper)Amazon
  4. Sovyet Uzay ProgramıSovyet Uzay ProgramıSSCB (OKB-1 ve diğer tasarım büroları)

Son haberler

  1. Işık yelkeni ışık hızının dörtte üçünde fren yapabilir: saçılan ışık itkiyi tersine çeviriyorIşık yelkeni ışık hızının dörtte üçünde fren yapabilir: saçılan ışık itkiyi tersine çeviriyor1 saat önce
  2. NASA Johnson'ın 65 yıllık insanlı uzay serüveni: Gemini'den Ay Üssü'neNASA Johnson'ın 65 yıllık insanlı uzay serüveni: Gemini'den Ay Üssü'ne3 saat önce
  3. Webb, gökadasından hızlı büyümüş olası bir kara delik buldu: MARTA 3887 (z≈3,8)Webb, gökadasından hızlı büyümüş olası bir kara delik buldu: MARTA 3887 (z≈3,8)6 saat önce
  4. Dragon Pasifik'e indi: CRS-35 görevi damar, tümör ve mikrop örnekleriyle döndüDragon Pasifik'e indi: CRS-35 görevi damar, tümör ve mikrop örnekleriyle döndü7 saat önce
  5. Samanyolu 5 trilyon parçacıkla modellendi: PHEASANT üç süper bilgisayarı birleştirdiSamanyolu 5 trilyon parçacıkla modellendi: PHEASANT üç süper bilgisayarı birleştirdi8 saat önce

Çok okunanlar

  1. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor
  2. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl
  3. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı
  4. Uzay Yolu: İlk Temas'taki gibi uzaylılar Dünya'yı gerçekte nasıl fark ederdi?
  5. BepiColombo Merkür'ün yörüngesine girdi: ikinci uzay aracı, ilk çift araç

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar