Türksat 1B

Türksat 1B, Türkiye'nin yörüngeye ulaşıp hizmet veren ilk haberleşme uydusudur. Arianespace'in V66 uçuşuyla, bir Ariane 44LP roketi üzerinde fırlatıldı. Fırlatma tarihi Türksat'ın Türkçe tarihçesinde 11 Ağustos 1994, Türksat'ın teknik sayfalarında ve Arianespace kayıtlarında 10 Ağustos 1994 olarak geçer; bu tür bir günlük farklar genellikle kayıtların farklı saat dilimlerine göre tutulmasından kaynaklanır. Uydu 10 Ekim 1994'te hizmete girdi ve 2006'ya kadar, toplam 12 yıl çalıştı.

Türksat 1B neden "ilk uydu" sayılır?

Türkiye'nin uzaya gönderdiği ilk uydu aslında Türksat 1A'ydı. Ancak 1A, 24 Ocak 1994'teki V63 uçuşunun başarısız olmasıyla kaybedildi ve hiç hizmete giremedi. Türksat'ın resmî kayıtları bu yüzden Türksat 1B'yi "Türkiye'nin ilk uydusu" olarak tanımlar. 1B, 21 Aralık 1990'da Fransız Aerospatiale firmasıyla imzalanan "Türksat Millî Haberleşme Uyduları" sözleşmesinin yörüngede çalışan ilk ürünüdür.

Fırlatma: V66 uçuşu

Arianespace'in kayıtlarına göre V66, Ariane 44LP roketiyle iki uyduyu birlikte taşıdı: Brezilya'nın Brasilsat B1'i ve Türksat 1B. ESA'nın tanımıyla 44LP, ana gövdeye iki katı ve iki sıvı yakıtlı yan iticinin eklendiği Ariane 4 sürümüdür. 1A'yı taşıyan roket de aynı sürümdü. Ariane 4 roketleri Fransız Guyanası'ndaki Kourou üssünden fırlatılıyordu.

Teknik özellikler

Özellik	Değer
Fırlatma	10 Ağustos 1994 (Ariane 4 / 44LP, V66)
Hizmete giriş	10 Ekim 1994
Yörünge konumu	Önce 42° Doğu, sonra 31° Doğu
Transponderler	16 Ku bant: 6 geniş bant (72 MHz), 10 dar bant (36 MHz)
Kapsama	Türkiye, Avrupa, Orta Asya
Sözleşme ömrü	10 yıl
Hizmet süresi	12 yıl (1994-2006)

Transponder, uydunun yerden gelen sinyali alıp güçlendirerek başka bir frekansta yeniden yere gönderen alıcı-verici birimidir; bir uydunun kaç televizyon kanalı ya da ne kadar veri taşıyabileceğini büyük ölçüde transponder sayısı ve bant genişliği belirler. Ku bant ise uydu televizyonunda ve veri haberleşmesinde yaygın kullanılan frekans aralıklarından biridir. Bu tür uyduların genel işleyişi için haberleşme uydusu sayfasına bakabilirsiniz.

42° Doğu'dan 31° Doğu'ya

Türksat'ın tarihçesine göre Türksat 1B, fırlatıldıktan sonra 42° Doğu yörüngesine yerleştirildi. Kardeşi Türksat 1C ise 1996'da 31,3° Doğu'ya gönderildi. Türksat'ın sonraki teknik sayfaları iki uydunun konumlarının değiştiğini gösterir: Türksat 1B'nin görev yeri 31° Doğu olarak verilirken 1C 42° Doğu'da hizmet vermeye devam etti. 42° Doğu, bugün Türksat filosundaki dört uydunun birlikte çalıştığı konumdur.

Bu iki konum, sonraki kuşak uydular için de belirleyici oldu. Yer eş zamanlı yörüngedeki yuvalar sınırlıdır ve uluslararası koordinasyonla tahsis edilir; Türksat, 31° Doğu'daki frekans ve yörünge haklarının Türksat 5A ile uzun süre güvenceye alındığını belirtir. 31° Doğu bugün Türksat 5A'nın, 42° Doğu ise 3A, 4A, 5B ve 6A'nın görev yeridir.

Görevin sonu

Türksat 1B'nin sözleşmeyle güvence altına alınan ömrü 10 yıldı; uydu bunu iki yıl aşarak 2006'ya kadar hizmet verdi. Türksat'ın "ömrünü tamamlamış uydular" listesinde görev bitiş yılı 2006, hizmet süresi 12 yıl olarak yer alır. Üretici olarak bu listede Alcatel Alenia Space Industries, eski İngilizce teknik sayfada ise Aerospatiale adı geçer; Türksat'ın tarihçesi de 1B'yi üreten şirketi Aerospatiale olarak anar.

Verileri göster

Ku bant transponder	16
Sözleşme ömrü	10 yıl
Gerçek hizmet süresi	12 yıl
Hizmete giriş	10 Ekim 1994

Kısaca

• Türkiye'nin yörüngede hizmet veren ilk haberleşme uydusu; Türksat'ın deyişiyle "Türkiye'nin ilk uydusu".
• Ağustos 1994'te Kourou'dan Ariane 44LP roketiyle (V66) Brasilsat B1 ile birlikte fırlatıldı.
• 10 Ekim 1994'te hizmete girdi; 16 Ku bant transponder taşıyordu.
• Önce 42° Doğu'ya yerleşti, sonra 31° Doğu'da görev yaptı.
• 10 yıllık sözleşme ömrünü aşarak 2006'ya kadar, 12 yıl çalıştı.